Бер гомер аз

 

Ниһаять, Марат өчен бер ел сыман тоелган бер ай үтеп китте. Аны дәваханәдән чыгардылар. Бу көнне ул үзен яңадан туган кебек хис итте, әллә кайтам, әллә үләм, дип киткән иде бит. Насыйп булды, үзе төзегән, гомер иткән йортына кайтулар, нинди бәхет! Кайткач, башланды: әле бер дусы, әле икенчесе, чыбык очы туганнары шалтыратып, хәл белә башладылар, өенә килделәр. Кайсысы акча тәкъдим итте, кайсысы танышларын барлады. Әлегә ярдәм кирәкмәвен аңлатып, арып бетте Марат. Ә бер көнне Маратның хәлен белергә күптән укыткан бер укучысы килде.
- Марат абый, сез мине хәтерлисез микән. Мин Әлфия булам. 30 ел тирәсе элек сез мине музыка мәктәбендә укыткан идегез. Беләсезме, минем сезнең белән бик җитди сөйләшәсем бар. Сезнең хәлегез турында. Әгәр дә үзегез каршы килмәсәгез, әлбәттә, - диде 40 яшьләр тирәсендәге хатын.
- Сөйләшик соң - диде Марат. - Тик үзеңне искә төшерә алмадым әле.
- Марат абый, сезнең авырганны ишетү белән, сезгә ярдәм итү теләге туды. Әмма башта икеләнеп йөрдем, әллә мине тыңлый, әллә юк, дип. Шулай да җөръәт иттем менә. Белмим, бәлки бу адымны мин үзем өчен эшлимдер, ятып калганчы атып кал, дигәндәй, шулай да тыңлап карагыз әле мине. Бу сүзләр сезнең өчен буш аваз гына булып калса, бер хыялый хатын килгән иде, әллә нәрсәләр сөйләп чыгып китте, дип кенә уйларсыз. Ә минем йөрәгемнән чыккан, сезгә әйтәсе килгән сүзләрем сезнең дә йөрәгегездә җавап тапса, димәк, мин юкка килмәгәнмен. Бәлки терелеп тә китәрсез әле, - диде Әлфия.
"Чыннан да, сәеррәк хатын бугай бу. Карап торуга алай димәссең. Нәрсә әйтмәкче икән соң ул минем авыру турында?" дип уйлады Марат әфәнде.
- Тыңлыйм сине, Әлфия, - диде ул.
- Марат абый, минемчә сездәге кебек авыру кешегә юкка гына бирелми. Әгәр дә сезнең гомерегез инде беткән булса, Аллаһы Тәгалә сезнең җаныгызны башка төрле ысул белән алыр иде. Юл һәлакәтләрендә генә күпме кеше дөньядан китә. сезнең әле гомерегез бар, әмма бу тормышта нәрсәне дә булса дөрес эшләмәгәнсез, шуның өстендә уйланыр өчен һәм нәрсәнедер үзгәртер өчен бирелгәндер сезгә яман шеш авыруы. Әйе, сез уңышлы җитәкче, үрнәкле гаилә башлыгы, әмма кайдадыр ялгыш адым ясагансыз кебек, үзегез бу турыда ничек уйлыйсыз? Марат үзеннән яшь хатыннан мондый сорау көтмәгән иде. Хәтта ачуы да килеп китте. Әмма укучысы алдында ачу күрсәтеп, абруен төшереп утыру кирәкмәс, дип уйлады ул.
- Минем әлегә бу турыда уйлаганым булмады, ярар сеңлем, уйлармын. Тагын ниләр әйтмәкче идең?
- Беләсезме, гадәттә яман шеш авыруы белән яхшы кешеләр чирли. Менә мин укыган вакытта бер дә сезнең тиргәшкәнегезне, кемгәдер кычкырып дәшкәнегезне күргәнем булмады. Ачу-үпкәләр вакыты-вакыты белән бөтен кешедә дә барлыкка килә, кемдер аны якындагы кешесенә чыгара, алай итү дә дөрес түгел, әлбәттә, ә кемдер мөнәсәбәтләрне бозмыйм, абруемны төшермим, дип, эчендә саклый. Бәлки сез дә кемнәргәдер булган ачуларыгызны йөрәгегездә саклыйсыздыр? Бу хатын үтәли күрәме соң мине, дип куркып та куйды Марат. Әле генә туган ачуын да сиздермәде бит ул, ә бу хатын сизгән. Нинди кеше соң бу? Нәрсәгә кирәк аңа Маратның җанында казыну? - Бәлки шулайдыр, - диде Марат. - Мин сезнең күңелегездә казынырга теләмим. Гафу итегез, мин сезгә сораулар да бирергә тиеш түгел идем. Бу сорауларга җавапларны сез миңа түгел, кирәк дип тапсагыз, үз-үзегезгә бирерсез, ярыймы? Марат баш кына какты. - Тагын бер нәрсә турында әйтмәкче идем. Сез минем хәтеремдә гениаль баянчы, талантлы музыкант булып истә калгансыз. Сез уйнаганда, минем кечкенә йөрәгем кысылып-кысылып куя иде, күзләрем яшькә тула иде. Сез бит нечкә күңелле, иҗади кеше. Сез моңыгыз белән кешеләрнең йөрәгенә үтеп керә идегез бит. Нишләп сез үзегезнең яраткан һөнәрегезгә хыянәт итеп, җитәкче булырга уйладыгыз? Беләсезме, сез бит бриллиант. Күпме кеше үзенең ник туганын да белми китә, ә сез кечкенәдән нәрсәгә сәләтле икәнегезне күргәнсез. Һәм шул сәләтегез белән кешеләргә файда китерер урынга, сез йөрәгегезне түгел, акылыгызны тыңлап, акча, абруй эзләп, җитәкче һөнәрен сайлагансыз. Бу бит бриллиант белән кадак каккан кебек була, минемчә. Кадак кагар өчен чүкеч бар, ник сез үзегезне шулай вакытыннан алда гүргә кертәсез? Сезгә җиңел бирелми бит бу эшегез. Сезнең талантыгыз Аллаһы Тәгалә тарафыннан үзегез өчен генә бирелмәгән, ул бөтен халык өчен бирелгән, ә сез аны алтын сандыкка бикләп куйгансыз да яшереп тотасыз. Менә хәзер иң Маратның иң авырткан җиренә басты Әлфия. Чыннан да шулай бит. Ул төшләрендә һаман гармун уйнап, җырлап йөри, аның моңыннан кешеләрнең йөрәкләре җилкенә, күңелләре пакъләнә, авырулары юкка чыга иде. Чыннан да күңеле аның гомер бу җыр-моңга тартылды, әле дә шулай. Акылы гына башка юлдан алып китте. Әлфиянең күзләреннән яшьләр бәреп чыкты. Аны күреп Маратның да күзләренә яшь тулды, ләкин ул тыштан сиздермәскә тырышты. Исенә төште аның нечкә күңелле, һәрчак ул гармунда уйнаганда елап утырган ике толымлы кечкенә Әлфия. Кара, нинди булып үскән, нинди сүзләр сөйли, ә? Бәгырьләрне актара бит бу. - Марат абый, гафу итегез, бу бары тик минем тоемлавым, мин ялгышырга да мөмкинмен. Бәлки сезгә аз булса да ярдәмем тияр, дип уйладым. Сез дә миңа кайчандыр канат куйган остаз. Мин шундый елак идем, әти-әнием, укытучылар һәрвакыт мине бу гадәтем өчен тиргиләр иде, ә мин үз-үзем белән берни эшли алмый идем. Сезнең дәресләрдә елап утырганда, сез миңа кулъяулык тоттыра идегез. Сезнең дәресләрдә генә мин үз-үзем була ала идем. Сез минем өчен үрнәк идегез. Әгәр дә ялгыш уйлап, сезнең күңелегезне төшерсәм, мине гафу итегез, зинһар. Китим инде мин. Сау булыгыз, Марат Хисамович. Сезгә сәламәтлек, озын гомер телим - диде дә Әлфия, ашыгып, чыгып китте.