

Башны мендәргә дә куерга элгермисең, авылда инде таң ата. Нәфисә күзен ачырга иренеп ятты. Менә хәзер үзең эшләгәч, беләсең икән, әти-әнисе күпме эш эшли, күпме йокыларны калдыра икән. Ул әниләренә булышса да, диңгездә су тамчысы кебек кенә булган. Җитмәсә әле бит алар эшлиләр дә. Ничек түзәләр икән? Нинди көч биргән икән бит Алла бабай аларга. Әйе, Нәфисә үзенчә уйлады, ничек булсада әти, әнисенә күбрәк булышырга кирәк. Үз уйларына бирелеп Нәфисә торып утырды. Янында мышнап йоклап яткан Фәридәгә карап:,, Сиңа повезло, синең ике абыең бар, ә мин, мин бер үзем, әгәр мин шәһәргә китсәм, әти белән әни нишләр?”, Ләкин Фәридә дәшмәде, йоклый бирде. Нәфисә урыныннан кузгалды, чәйнеккә су өстәп, чәй куйды. Берәм-берәм бөтенесен карагач сыер янына килеп:
- Ну нәрсә мөгерисең? Чиратыңны көт. Әйдә сине савам, аннары көтүгә куармын.
Чиләк белән сөтен кулына тотып чыкканда, капка төбендә:
- Нәфисә кызым, көтү китә бит, сыерыңны чыгарасыңмы? Чиләгеңне куй, әйдә сыерыңны чыгар, үземнеке белән куып китәрмен,- диде күрше Зәйнәп апа.
- Рәхмәт күрше апа, мин хәзер.
Нәфисә сыерны куып чыгарды. Зәйнәп апаның керүе әйбәт булды әле, өйдә эш күп, әниләре кайтканчы мунча ягып җибәрергә, кер юып алырга кирәк.
Төшке аш вакытына әниләре кайтып та җиттеләр. Ике көн эчендә, Нәфисә әниләрен бик сагынган булып чыкты. Ә укырга киткәч ничек сагынмый түзсен икән ул?.
Тагын кич җитте. Бүген яшьләр кабат учак ягырга булдылар. Бу юлы инде, ферма артындагы кечкенә генә каенлыкка җыелдылар. Нияз Нәфисәне күрүгә:
- Син Камил килми дип борчылма, мин аны күреп, кая буласыбызны әйттем. Ул бераз эшләре бар диде.
- Рәхмәт сиңа, үзе беләдер.
- Менә сиңа мә, әллә көнлисең, әллә үпкәлисең син. И не поймеш сез кызларны.
- Вот еще, син арттырасың Нияз! Ул бит эш кешесе, үзе беләдер генә дидем. Чебеннән фил ясама, ярыймы?
Яшьләр бүген үзләрен аеруча иркен тотты. Егетләр үзләре белән күрше авыл егете- гармунчыны да алып килгәннәр. Егетнең эздереп гармун уйнавы, таң калдырды. Каенлыкта яшьләр артканнан арта барды. Бу кич бик үзенчәлекле булды, кызлар егетләр бергә биеде, сигезле уйнады, җырлады. Күрше авыл егете Азатны, тагын килергә сорадылар. Шактый биеп аргач, Нәфисә Фәридәгә:
- Мин ардым, Камил дә күренми, мине урам башына хәтле генә озатыгыз әле Нияз белән. Үземә генә куркынычрак. Фәридә тиз генә Ниязны чакырды, өч дус авылга таба юл алды. Нәфисәләр урамына кергәндә, тимер атына утырган Камил күренде. Каршысына килүчеләрне күреп туктады да:
- Ник кайтасыздамы инде? Мин соңа калдыммы күңел ачырга?
Нәфисә нәрсә әйтергә дә белмәде, Фәридә генә һәрвакыттагыча:
- Ромео атыннан төшеп, Джульеттасы янына килеп, аның кулын кулына алды да, Кахарманнар җиңелде, сугыш бетте, мин җиңү яулап кайттым. Җиңүчегә бүләк итеп миңа кияүгә чыгарга риза бул дип, аякларына төзләнде. Тик Джульетта гына озын күлмәген куллары белән тотып, Ромеога карап та тормыйча китеп югалды.
- Синең фантазия бик бай Фәридә, сиңа китап чыгарырга кирәк. Ә бер яктан син хаклы, мин чыннан да җиңү яуладым. Ә өйләнү турында әле уйламадым. Кем белә бит, бәлки чыннан кайчан да булса Нәфисәнең кулын сорармын, ул каршы килмәсә әлбәттә.
Камил Нәфисә янына килеп басты да:
- Нәрсә Джульетта, сине озатырга ярыймы? Бәлки үзеңнең тән сакчыларыңны җибәрерсең?
- Әйе, без китәбез. Ромео кызны обижать итмә,- дип Нияз Камилнең кулыннан тотты.
Фәридә белән Нияз китеп барды. Камил үзенең гаепле икәнен аңлап:
- Тимер атым җимерелде, өйгә дә кайтып җитә алмадым. Аннары печән кертешергә булыштым дәү абыйларга. Сиңа ничек тә хәбәр итә алмадым.
- Камил мин сиңа ничә тапкыр акланмаска куштым. Һәр кешенең дә үз тормышы, үз сәбәпләре бар. Ходай язганнан бер кая да китә алмыйсың. Без берни дә үзгәртә алмыйбыз.
- Син тагын үпкәләдең, аңлыйм, безнең ничектер очрашулар җайлана алмый әле.
- Ничек бар шулай калсын. Син берни аңлатырга тиеш түгел.
- Мин нишләргә белмим Нәфисә, син миңа бик ошыйсың. Йокларга ятсам да, күземне ачсам да, гел син күз алдымда. Үтенәм, мине кире борма, аңлыйм, тик бераз түз. Мин дә тырышырмын. Ышанасыңмы, минем башка кызлар кулын тотып та караганым булмады.
- Әниеңең хәле ничек соң?
- Аллага шекер, болай булгач тиздән өйгә алып кайтам.
Шул арада каяндыр болыт килеп чыкты, көчле җил исеп Нәфисәнең чәчләрен очырып битен томалады. Яңгыр ява башлады.
Яшьләр якындагы капка кыегына килеп бастылар. Камил белән Нәфисәнең күзләре очрашты. Берничә минут тын алмыйча бер берсенә карап торгач.
- Нәфисә мин сине яратам, - дип кызны кочагына алды.
- Син бары бераз гына түз. Мин үземнең яхшы кеше икәнемне исбатлыйм.
- Кирәкми Камил, мин бит сине беләм. Әйттем бит инде, бар да Ходай кулында.
- Ә мин, мин сиңа ошыйммы?
- Ул сорауга мин сиңа җавап бирдем инде. Әгәр ошамасаң синең яныңда булмас идем.
- Рәхмәт, әнә яңгыр да бераз туктаган кебек, өстең дә юешләнгән, озатыйм үзеңне, авырып китүең бар.
Шул көннән Камил белән Нәфисә ешрак очраша башлады. Егет үзенчә тырышты, аның Нәфисәне үпкәләтәсе килмәде. Нәфисәнең Казанга барып укыр вакыты җитте. Камилгә бик авыр булды:
- Кызык, кызлар егетләрен армиядән озаталар, менә мин сине Казанга озатам, армиягә озаткан кебек.
- Мин бит еллап кайтмый тормыйм. Сиңа җиңелерәк була, ә син мине көтәсеңме?,- дип өстәп көлеп куйды Нәфисә.
- Белмим инде, башка кызлар башымны әйләндермәсә, көтәрмен.
- Менә егет сүзе ичмаса, ә кызлар “ Көтәме, юкмы, барыбер көтәм дип ышандыра”
-Шулай шул, төп сүзләр көтәме? Ә мин дөресен әйтәм.
- Димәк син, башка кыз очраса, ике дә уйламыйча башка белән очрашасың. Ярар, миндә армиядә берәрсе күз кысса, җавап кайтарырмын.
- Ярый,кызма инде. Без уеннан уймак чыгарып, әрләшәбез ахыры..
- Әрләшмибез, шаярабыз гына бит.
- Һәрбер шаяруда бераз дөреслек бар, Алла сакласын. Көтәм сине сөеклем.
Нәфисә белән Фәридә Казан Каласына юл алды. Алдан сөйләшеп куйган квартирага урнаштылар. Күпмедер вакыт үткәч Фәридә телгә килеп:
- Әйдә бераз урамга чыгыйк, ерак түгел соцгород паркы бар, йөреп кайтыйк.
- Белмим инде, ардырды да.
- Соң әле иртәгә укырга түгел бит, алдан юллар карап, белешеп йөрергә килдек. Әйдә инде.
- Әйдә инде, әйдә. Тик бүген бик озак йөрмибез, ярыймы?
Кызлар киенеп, урамга чыкты. Берничә катлы йортлар, зур кибетләр, кеше күплеге кызларда төрле фикерләр уятты.
Парк янына җиткәндә генә гармун уйнаган, сызгырган тавышлар ишетелде. Кызлар аптырап тавыш ишетелгән якка киттеләр.
Паркның уртасында бер төркем яшьләр җыелган. Уртада калган егет гармунда өздерә. Аның тирәсендә барысы да бииләр иде. Шәһәр уртасында шулай татар көенә өздереп биерләр дип уйламаганнар иде алар. Кызлар кеше арасыннан узып алгарак чыкканчы, бер чая егет Нәфисәне биергә дә чакырды. Кыз ялындырып тормады, уртага чыгып бии башлады.
- Сез бик матур биисез, сезне монда беренче күрәм, - диде таныш булмаган егет.
- Ә сез бөтенесен беләсезме?
- Юк, тик һәркөн килгәч, бераз чамалап була. Сез күптән килдегезме калага?
Нәфисә җавап бирмәде, бер ике әйләнде дә, Фәридә янына килеп басты.
- Бик чая егет күренә, нәрсә танышырга телиме?
- Юк сүз сөйләмә инде. Без бары сөйләштек, безне күргәне булмаганын әйтте,- диюгә егет аны кабат биергә алды.
Нәфисә кабат кара – каршы чая егет белән биеде.
- Сезнең пятачокка килгәнегез юк, килгән булсагыз мин сезне хәтерләр идем.
- Әгәр сөйләшәсегез килсә, янымда басып торыгыз, ә биергә чыктыгыз икән, биегез, үзегезгә пар эзләгез,- дип Нәфисә Фәридә янына килеп, аны биергә чакырды.
Кызлар рәхәтләнеп биеде, үзләрен авылдагы кебек хис иттеләр. Биеп аргач кайтырга чыктылар. Кеше төркеме аша чыкканда Нәфисә ялгыш бер егеткә килеп бәрелде. Ә тегенең кулыннан свитеры төшеп китте. Егет җен ачуы белән:
- Карап йөри белмисеңме әллә, коза !,- дип әйтеп атуын сизми дә калды.
Нәфисә үз күзенә ышанмады. Каршысында теге чая егет басып тора иде. Аңа бу егетнең дорфалыгы бер дә ышамады. Ничек итеп ул кыз кешегә шундый сүзләр әйтә ала? Үзе чабып килеп бәрелә дә, гаебен кешегә тага. Нәфисә усал гына карап:
- Авылдагы кәҗәләр шәһәргә килгән дип уйламаган идем. Таныш булуыма шатмын, синең исемең коза икән, мин көтүче булам, - дип, Фәридәне катырак кулыннан тотып алга атлады. Чая егет кыз әйткән сүзләрне башында әйләндергәнче, кызлар юкка чыкты. Фәридә Нәфисәдән юл буе көлеп кайтты.
- Ә нәрсә дәшми калырга идеме? Авылдан килгәч, димәк безгә кәҗә дисәң дә буламы?
Дөресен генә әйткәндә, кызлар үзләре дә шулай буласын белде. Алардан бер-ике ел алдан укып чыккан шәһәрдә укучы кызлар кайтып сөйләгәннәре бар. “ Шәһәрдә халык тыныч, яхшы күңелле, ләкин араларында үзләрен әллә кемгә куючылар бар. Үзеңне җебек итеп күрсәтсәң, муеныңа менеп утыралар. Бар да үзегездән тора кызлар, кемне, нәрсәне сайлавыгыз.”
Әйе кызларга бик җиңел булмас баштагы вакытта. Шунысы шатландыра, алар икәү, бер-берсенә терәк, таяныч та, дус та, туган да. Икенче көнне кызлар кибеткә чыгып китте, ручка, дәфтәрләр, укуына кирәк яраклар әзерләргә кирәк иде. Кызлар трамвайга утырып йөрде, шәһәр белән танышты. Укудан кайтып йөрер өчен якын юллар сайлады. Төрле мәшәкатьләр белән көн үткәне сизелмәде. Кич җиткәч Фәридә:
- Соцгород паркына барыйк, анда авылдагы кебек, үтенәм инде,- диде ул.
Нәфисәнең кабат теге егет белән очрашасы килмәде.
- Урамга чыгабыз, ләкин паркка кермибез.
- Ничек инде, мин бит шул авылча биегәнне карарга төшик дим, авылча, аңлыйсыңмы?
- Аңлыйм, ә теге егет очраса? Бер генә дә күрәсем килми аны.
- Ә син чыбыркыңны ал дустым. Беренче очрашуда ук куркып калгач, ул ни уйлар. Син бит үзең дә чая кыз. Анда кеше күп була, алар арасында тияр, яки бәйләнә дип уйламыйм. Аннары синең бит ияртеп йөри торган этең бар, иптәш көтүче,- диде Фәридә көлеп.
Кызлар янә паркка төшеп китте. Ләкин бу юлы биючеләрне башта ерактан гына күзәтергә булдылар, ерак түгел генә урнашкан лавкага утырдылар.
- Монда биючеләрнең күбесе безнең кебек авылдан килүчеләр.
- Шулайдыр. Әнә кара теге парга, бу егет белән кызга 25 артыктыр. Инде укып бетереп монда калганнардыр. Дөнья бит ул түгәрәк, Казанда кайсы район кешесе генә юк.
- Точно, хәтта негр безнең белән биючеләр арасында бар.
- Әйдә якынрак, минем дә биисем килә, әйдә инде,- дип Фәридә Нәфисәнең кулыннан сөйри башлады.
- Кызлар, нәрсә төрткәләнешәсез, бу общественный парк, монда үзеңне тәртипле тотарга кирәк,- диде якыная барган полиция хезмәткәренең берсе.
- Без бәйләнешмибез, бары биергә җыендык,- дип аклана башлады Фәридә.
Нәфисә аларның берсе теге чая егет булып чыкканын аңлады, Фәридә колагына:
- Дөрестәндә дә кәҗә икән,- дип көлеп җибәрде.
Ә чая егет исә:
- Менә бит кабат очраштык авыл көтүчеләре белән.
Кызлар бер сүз дәшми китергә ашыкты. Ләкин чая егет аларның каршысына басып:
- Кызлар, гафу итегез, әгәр кичә үпкәләткән булсам. Үзем дә сизми калдым нәрсә әйткәнемне. Мин чыннан да үкенәм. Сез рәхәтләнеп бии аласыз. Матур кичләр сезгә,- дип кызларга юл бирде. Фәридә тагын көлә төшеп:
- Сина циркта эшләргә кирәк, кәҗә хәтле кәҗәне дресировать иткәч.
Авыл кызлары бирешмичә, мәш китереп биеделәр. Берничә кыз белән танышып алдылар. Ә берсе, Динара исемлесе, алар янында ук яши булып чыкты. Авия техникумына укрыга кергән. Биеп аргач, кызлар инде бергә өйгә таба атладылар.
- Әле ярый бүген очрадыгыз, үземә генә йөрергә бергә-бер куркыныч.
- Соң бүгенгә хәтле үзең генә йөргәнсең бит, курыкмадыңмы?
- Юк, үзем генә түгел, егетем эшеннән яллар алган иде, авылга кайтып китте. Мин дә кайтасы килгән иде, тик иртәгә укуларым башлана. Ә сез күптән шәһәрдәме?
- Юк, быел беренче елыбыз.
- Шулай башлана инде, минем укуым бетә, соңгы ел.
- Динара кара әле, ә бу биюләрне кем оештыра?
- Белмим, былтыр ук шулай биеделәр. Яшьләр җыела да, бииләр. Ә гармунчы булмаганда магнитофон кабызалар. Миңа ошый, авылдагы кебек хис итәм үземне.
- Безгә дә ошады, шулай бит Нәфисә?
Үз уйларына бирелеп барган Нәфисә:
- Нәрсә ошады?
- Уян кызый, килгәнеңә ике көн, син инде Ромео турында уйлыйсың.
- Юк, иртәгә беренче уку көне бит, шуның турында уйлыйм. Үзебез зур булсак та, йөрәгем әллә нәрсә эшли.
- Тапкан нәрсә өчен борчылырга.
Тын гына тыңлап барган Динара сүзләрен бүлдереп:
- Мин кайтып җиттем, әнә дүртенче этажның чаттан өченче тәрәзәсе минеке. Кунакка керерсез кызлар. Бәлки яңгыр яумаса, паркта очрашырбыз. пака.,- дип үз юлы белән китеп барды. Кызлар кайтып чәй эчтеләр дә, йокларга яттылар.
Институт ишеген ачып кергәндә, Нәфисә үзен беренче сыйныф баласы кебек хис итте. Бәлки бухалтер булырга теләүче кызлар күп булгангамы, группада күбесе кызлар иде. Татарча укыган кызларга, математика буенча бераз авырлыклар килеп чыкты. Иң беренче булып мәктәптә үткән темаларны кабатласалар да, математик терминнарны рус телендә аңлау бераз кыенрак иде. Кызлар кагыйдәләрне белсәләр дә, аңлатып бирә алмадылар. Өйгә кайтканда кибеттән кереп рус телендәге математкиа фәне буенча өйрәнчек китапларын алдылар. Юк, алар монда хәтле килеп, югалып калырга тиеш түгел. Өйгә кайтып дәресләрен карагач, урамга чыгып һава алырга булдылар. Йортлар арасындагы, балалар уйный торган ком чүлмәсе өстендәге тактага килеп утырдылар.
- Нәрсә хәлләр, көтүчеләр? Ардырды мәллә? Комда уйнарга чыктыгызмы? ,- дигән тавыш ишетелде. Яннарында кабат полиция киеме кигән чая егет басып тора иде.
Нәфисә:
- Син безне тикшереп йөрисеңме? Нәрсә белергә телисең инде иптәш, көтү кайтты, көтүчеләр ял итә.
- Ярар инде кызлар, җитәр. Көлмәгез миннән. Мин дежур машинасы белән узып бара идем, сезне күргәч туктадык. Хәлегезне генә белмәкче идем.
- Белдең, и нәрсә? Безгә сездән башка бәйләнүчеләр юк, сезгә нәрсә кирәк?
- Бүген биергә төшмәдегез ахыры, ардырдымы шәһәр?
- Без авылдан дигәч тә, без укырга килдек, күңел ачып йөрергә түгел, нинди бәйләнчек егет булдың син,- Фәридә булган нәфрәтен яшермичә,- үтенәм, кит, безгә бүтән бәйләнеп йөрмә, синең башка эшең юкмы әллә?
- Эш бар, сезнең ачуыгызны да аңлыйм. Дөресен генә әйткәндә, сезнең белән танышасым килә. Мин Илсур булам, ә сезнең исемегез ничек, көтүче апа?,- дип Нәфисәнең кулын, кулына алды. Егетнең кайнар кулындагы җылылык Нәфисәнең бөтен тәнен җылыткан кебек булды. Ул үзе дә сизмичә:
- Мин Нәфисә булам,- диде.
Дәвамы бар.
Гөлчирә Галимова