КЫРЫК ӨЧЕНЧЕ БҮЛЕК
Кибеткә кергәч тә , сатучы кызның ,бу фотоапарат бик кыйммәт,менә мондый , бераз арзаннары да бар, диюе Зиләнең ачуын кабартты.-Аларын үзеңә алырсың, диде ул һаваланып.Миңа иң яхшысын һәм кулланырга иң җайлы дигәнен бирегез дип, акчалы кулын сузды.Мәкерле планына нәкъ менә шушы гына җитми иде аңа.Кибетче кызлар, күркә кебек кабарынган хатынга пленкаларын урнаштырып, бик әйбәтләп аңлатып ,чын күннән эшләнгән кара чехолга салынган фотоапарат суздылар.Совсем, другое дело, диде Зилә, кибетчеләргә өстән аска карап.Арзанлыны предлогать иткәнче, башта каршыгызда нинди кеше торганына ихтибар итегез дип, тагын бер кат витриналарга күз атты да,кибеттән чыгып китте.Волгага кереп утырганда, кызларның тәрәзәдән үзенә карап калулары, ниндидер бер рәхәтлек бирде аңа.Ярар, Ахуныч белән кодалашсак Алла бирса, монда гына түгел, районда да көнләшеп үләрләр әле.
Зилә кайтып машинадан гына төшкән иде,капкадан ире Рәис тә килеп чыкты.-Нәрсә, әзрәк бетләреңне коеп кайттыңмы?диде ул көлеп.Нуу, Зилә , ут белән уйныйсың түлке.Тагын Ахунычны майлап йөрисеңме?Гомер буе шушы Волгага утырып йөргән кеше кебек кыланасың.
. Әйе шул.Утыртучы булганда нигә утырмаска?Дыңгыр-дыңгыр килеп, синең УАЗ гыңда йөрү түгел инде, җаным.
Бүтәннәргә ансы да юк бит әле.Утырма алайса, көчләп утыртам шту ли, диде Хәкимыч ачуы чыгып.Гомер буе байлыкка, министрларга кызыгып, хыялланып йөрдең инде.Ә кулыңда нәрсә тагын?
Фотоапарат..
Фотоппарааат?...Гәҗиткә журналист булып урнашасыңмы мәллә, әллә фотограф булыпмы?
Гомер буе миннән көлеп тәм таптың инде син.Әнә Санияңнән көл яме?Нәрсәләремә генә кияүгә чыктым бит, ә.Шул сыерларың белән дояркаларыңнан башка нәрсәне белмисең дә бит син.Кеше шикелле дөньяга чыккан бармы?!
Зилә!!!Син нәрсә?Тагын талашырга маташасыңмы?Үзең бит, тирләреңне агыза-агыза арттан чаптың .Мин түгел.Ошамый икән чык та кит, әнә Ахунычның башын әйләндереп кара.Син моңа оста.Мужет министр хатыны булып куярсың..
Спасибо за совет, дип усал итеп көлде дә,Зилә фотоапаратын селки-селки өенә кереп китте.Деревня, колхоз диде ул эченнән генә.Хәәзер ,син үшәннән сорап торам ди,кемнең башын әйләндерегә.Синең кебекләр әнә Казанда утыралар, хатыннары Сочида ята..
Әнә шулай талашып,хатыны Санияне искә алган саен, Рәис яшьлегендә Санияне югалтканга үкенеп куя иде.Менә бүген дә, син үзең кем соң?Чыгармын да китәрмен.Бугаздан булды бу чытык йөзләрең, дип черт итеп җиргә төкереп куйды Рәис.Кәефе төшеп, капка төпләрендә, сирень куагы астындагы эскәмиягә утырып, уйга калды ул.Ә бит Сания мине өзелеп яраткан иде.Һәм менә көтмәгәндә бер көнне, разлюбила имеш.Ничек ул вакытта җебегән булганмын.Ярааар, алайса, дип китеп бардым бит җүләр.Зиләнең кулы уйнаган дип, уйламадым да шул.Хәзер әнә, малайны Альбинадан аерырга йөри.Үзем өйләнеп куярмын әле, шул Алисага.Йөрерсең контур идәнен юып.Әнә шулай уйланып озак та утырмады, янына яшел җирлеккә ромашка чәчәкләре төшкән халатын кигән Зилә дә кабат чыгып басты.
Ярар, бәбәй шикелле авызыңны турсайтып утырма әле, яме пожалыста, диде ул ире янына утырып.Үзең башлыйсың да, аннары авызыңны сузып утырасың.
Зилә!Бар кереп кит әле, яме.Гомер буе нервамны ашадың.Чыгармын да китәрмен .Все, хватит, сиңа түзә торган түгел.
Ии, җаныым, китмисең шул.Бар чык та кит, кем тота ди сине?Миннән башка караучы кеше дә юк бит сиңа.Карасалар, берәр сөяркәң булыр иде.
Бу сүзләр , бөтенләй чыгыраннан чыгарды Рәисне.Гомерендә беренче тапкыр ,хатынына китереп сукканын сизми дә калды ул.Җитмәсә моны , коега чыккан Сания дә күреп алды.Иреннән гомерендә дә моны көтмәгән Зилә,урамны яңгыратып чәрелдәп куйды.Күрсәтәм әле мин сезгә.Биисе көннәрегез алда әле, дип күзләренең агы белән Саниягә карап җикеренде дә, сиреннәр эченнән арт капкаларына таба йөгерде.Все булды, синең чыпчыгыңны килен итеп алсаммы!?Әле Айрат хакына, әллә кире уйларгамы, дигән идем.Юуук, ни за что, дип элекке иптәш кызы Саниягә җикеренде Зилә.Икенче атнага ук китәм,Айрат янына.Барыбер улымны сезгә бирмим.
Иртә белән, зур өйләренең икесе ике бүлмәсеннән чыкты Рәис белән Зилә.Иренең гафу үтенгәнен көтсә дә, тегесе аннан моннан юынды да, ишекләрен шап итеп ябып чыгып та китте.Хатынының , ватасың бит! дип кычкырып калганын ишетмәде дә Рәис.Сабыр коесы тулган иде инде аның.Зилә үзе дә , дилбегәне катырак тартып куйганына үкенде үкенүен.Ләкин икенче яктан сөенеп тә куйды.Хәзер Айрат янына точно минем белән бармас бу, дип уйлады.Эшлисе эшләремне кача поса түгел, иркенләп эшләрмен дип, фотоапаратын кулына алды да, бөтен ышаныч синдә, булышсаң син генә булышасың, дип сыпыргалап куйды.Аннары башта контарага шалтыратып, бүгеннән отпусккага чыгам, гаризаны пред.ка биреп җибәрермен диде дә, Ахунычның номерын җыйды.Тегесе дә шуны гына көткәндәй трубкасын үзе күтәрде.Сәләм, матуркай!Әллә нигә синдер дип уйлаган идем аны.Ялгышмаганмын, ни хәлләр диде Ахуныч, көр тавыш белән.
Аллага шөкер.Ахуныч, мин бүгеннән чираттагы ялымны алдым.Икенче атналарга Айрат янына очам дип торам, диде Зилә, булдыра алганча назлы тавыш белән...
Нәрсәәә?.....Юуук..Понед.үк булмастыр, сишәмбе тагын ерак юлга чыгарга ярамый, дигәнне ишеткән бар.Давай средаларга яме.Может Алисә белән икебез генә барырбыз әле.Рәис соңрак барам дип маташа, хәбәрләшербез , дип саубуллашты да , трубкасын куеп, Айраты янына "очты".Ничава улым,язмышыңны шул тирес кортлары белән бәйләмәгәнеңә рәхмәт кенә әйтерсең әле.Әни кеше баласына изгелек кенә тели ул.Синең дә күкрәк киереп, "дәү"абыйлар белән дуслашып, рәхәтләнеп яшәр көннәрең алда әле.Ә Альбина өчен кайгырма син, ул да үз ишен табар..
КЫРЫК ДҮРТЕНЧЕ БҮЛЕК
Аптырап тормааас , синең кебек тагын бер җебегәненең башын әйләндереп атар, Аллахым бирса.
Шулай уйланып күпме утыргандыр, капка төпләрендә генә машина тавышы ишетелде. Зилә тиз генә урамга карап:Ии, тагын Фәгыйләтти авыртып киттеме сооң, скорый килгән , дип кызыксынып каршы өйне күзәтә башлады.Ни дисәң дә , бик ипле, акыллы әби шул, исән генә булсын диде ул.Айратны үстергәндә дә бик файдасы тиде.Миңа да бер тапкыр да караңгы йөз күрсәткәне булмады...Менә озак та узмады, кызыл хаҗлы чемоданын күтәргән фельдшер кыз да, капка төбенә чыгып басты,ә аның артыннан Альбина белән Вальмир күрендә.Вот тебе, на!диде Зилә, үз күзләренә үзе ышанмыйча.Монсы нишләп йөри тагын?Эше беткән что ли? Менә бит нинди матур парлар, йөрсеннәр әнә.Бик килешеп торалар.Шулай дип, уйлап та бетерә алмады, Вальмир кызны кочагына алмасынмы?Зилә уктай атылып, фотоапаратын ачты да, черт , черт итеп баскалый башлады.Менә Альбина үзе дә егетне кочаклады, әһәәә..кирәк бит, менәә үбеп тә алды.Әйтерсең алар, менә нәкъ Зилә өчен карточкага төшәләр.Кирәк бит, кирәк бит дип, ни әйтергә белмичә , сөенә-сөенә төшерүен белде Зилә.Ул арада, Вальмир үзе дә Альбинаның битеннән үбеп алды.Һәм әнә скорыйга утырып , урам буйлап ашыгып китеп тә бардылар.Альбина машина артыннан кул болгап, бераз шул якка карап торды да, әкрен генә өенә атлады.Бүген иртәгә хирург буласы кеше инде үзең, шул бер әбиеңнең давлениесен тикшерә алмале, диде Зилә.Сиңа тагын хирург.Беткән ди синең кебек чиле пешлеләр...Менәәә, бирәм дигән колына чыгарып куйган юлына, шушы була индеее,дип, фотоапаратын үбеп-үбеп алды .Дөрес төшергән булсам гына ярый инде.Шулай өйрәтте инде сатучылар, дөрес булырга тиеш дип уйлады ул.Аннары тиз генә киенеп, көзге каршында әйләнгәләде дә, фотоательега барып карыйм әле дип, шунда ашыкты.
.. Фотограф: бүген проявить итәсе пленкаларым күп әле, иртәгә генә булыр дисә дә, Зилә хәйран гына акчаны өстәленә куйгач, ясап бирергә риза булды тагын.Әйбәт булыр иде, рәхмәт сезгә диде Зилә.Алайса , мин монда көтеп утырганчы , үзем эшли торган контарага барып киләм..
Җыйнак кына ике катлы агач контораның ишеген ачып керүгә, сумкасыннан әзер гаризасын алып, ире янына, икенче катка менеп китте Зилә.Сөенечтән биеп торган хатынын күргән Рәис ни уйларга белмичә,сораулы карашы белән, аптырап Зиләгә карады.Берәр бай ир таптыңмы әллә?Авызың колагыңа җиткән диде ул.
Юк әле, тапмадым.Тапсам әйтермен яме дип, Зилә язган гаризасын иренең өстәленә куйды.Хәкимыч, минем отпускага вакыт җитте.Кул куярсыз әле, диде ул елмаеп.Рәис үзе дә көлеп җибәрде.Әле иртән генә , йөзен болыт баскан хатынын алыштырып куйганнар диярсең.Ни дисәң дә, хатын-кызга елмаю килешә шул, дип уйлады ул.Аннары хатыны чынлап та бик матур , ни дисәң дә үзен үзе карап та тора, молодец.
Тагын миннән көләсеңме инде ?диде Зилә, иренә үпкәле күзләре белән карап.
Юк, инде Зиләә.Нишләп синнән көлим ди.Син үзең әллә ниләр уйлап чыгарып , тавыш ясап йөрмәсәң,яратам гына бит мин сине.
Әйе ди, яратаасың, бааар.Ну күбрәк ...Санияне яратасың шул, дип әйтергә генә теләгән иде, кире уйлап ,вакытында туктап калды.
Нәрсә , Зилә?Нәрсә ну?
Ну мин сине күбрәк яратам шул, дип ,Зилә сүзне тиз генә икенчегә борды.Аннары һаман да шул елмаюлы карашы белән:Рәиис, мин икенче атнага Айрат янына барырбыз дип уйлаган идем, син бара аласыңмы?диде .
Айрат янына?Зилә , син безнең колхозда эшләмисең шту ли.Икенче атнада бездә семинар икәнен онытып җибәрдеңме?Районнан, Казаннан киләләр.Башка колхоз председательләре дә җыела.Мине малае янында әле ул дисеннәр мени?
Рәиис, бик сагындым бит,Айратыбызны.Әйдә мин үзем генә барып кайтыйм алайса, диде Зилә, төлкедәй ирен кочаклап.Уборкалар башланганчы, тагын икебез бергә барып кайтырбыз.
Зиләәә!Син Моршанскийны нәрсә дип беләсең?Казан гына түгел бит ул сиңа.Казанда да мин генә җитәкләп йөрим бит сине.
Юк инде матурыыым.Мин алай син уйлаганча ук җебегән түгел.Казаннан Тамбовка самолет оча, ә аннан Айратлар частенә йөз км.тирәсе генә.Барыйм индеее, Рәиис дип, сырпаланды Зилә.
Ии, бу ирләәәр.Керпе дә йомшагым дигәнне ярата дигәндәй.Алар да наздан, җылы сүздән эреп китәләр шул.Рәис тә хатынына елмаеп карап куйды.Ярар Зилә, ярар.Үзем генә бара алам дисәң, барырсың диде ул.Ахунычка шалтыратырмын алайса, самолетка бер билет алып куяр.
Менә шуңа яратам да инде мин сине дип, Зилә Рәисне кочаклап үпте дә,чыгар якка атлады.
Бер кысып кочаклап үбүдән,Рәисне дә алыштырып куйдылар мени.Зиләә!Шофер алып кайтып куйсын дисәм, УАЗ ка утырмыйсың инде син?диде ул көлеп.
Юк матурым, юк.Әле кибетләргә кергәлим.Ни дисәң дә, мин хәзер отпускта диде Зилә.Ә дуслашкан өчен кич белән рестораннга барырбыз әле, яме дип, ирен тагын бер кат үпте дә, чыгып та китте.
Вот лиса бу хатын кызлар, әә?дип елмайды Рәис.Бәлки кайчакларда Санияне искә алып, мин дә дөрес эшләмимдер.Шулай шул, үзем дә инде,ачуы чыкканын белә торып әйтеп ташлыйм бит.Җитмәсә, кул да күтәрдем әле, ирләр эшеме инде бу, я?Ярар, бүген гафу үтенермен дип уйлап, ресторанга заказ бирергә дип телефонга үрелде.
Ә Зилә ул арада, фотограф ясап биргән карточкаларны карап, урамга куелган эскәмиядә утыра иде инде.Менә Вальмир Альбинаны үбә , менә кочаклашалар.Әһәә, менә Альбина үзе үбә.Ничеек алдым әле бу фотоапаратны.Мин генә төшергән сурәтләр дисәң, бер кеше ышанмас, дип сөенде Зилә.Беренче төшерүгә үк шулай чыксын әле.Аннары, фотоларның әле берсенә, әле икенчесенә карап утырды да,конверты белән кире сумкасына салып ,бер зур эш эшләгәндәй өенә кайтып китте.
Бәлки ,министр кызына өйләнсә, малай мул тормышта яшәр, кеше арасына чыгар дип , Зилә үзенең ялгышканын аңламый да торгандыр.Ләкин, менә гомер буе иреннән көнләшеп яшәгән Сания кызын алса, бәхетсез булачак дигәнгә, үзен үзе күптәннән ышандырган иде инде ул.Һәм шуңа да теше тырнагы белән Айратының"бәхете"өчен көрәште Зилә.Өенә кайтуга, Альбинаның Айратта онытып калдырган институт дәфтәрен табып, тиз генә кызның ничек язуын, почерыгын өйрәнә башлады.Язуы матур икән шул, бу чыпчыкның диде ул, сыза-боза.Хәйран гына маташа торгач,язулары бераз ошап та киткән кебек тә тоелды Зиләгә.Ә кулыңда синең сирень иде дигән сүзләрне йөзләгән тапкыр язгандыр ул .Ничек тә өйрәнәсе иде инде.Мин башканы яратам и шушы сирень.Шушы җиде-сигез сүзгә, Айратымның бәхете бәйләнгән дип, уйлады Зилә.Ярар, миннән булмаса, яшьләр оста хәзер, Алисә язар әле...
Конверты ние белән фотоларны сервант эченә куйды да, тәрәзә янына басып уйга калды Зилә.Ачык тәрәзәдән кергән җәйге җил, нәфис тәрәзә челтәрләрен биетә, өй каршында үскән күпеллык чәчәкләрдән бөркелгән хуш исләр,урманнарга, чәчәкле кырларга өстери.Әгәр Рәисне үземә карата алмаган булсам, хәзер кайда булыр идем микән?Башка берәү белән бәхетле дә була алмаган булыр идем әле ,дип уйлады ул.Ни дисәм дә иремнән уңдым, Аллага шөкер.Сания кебек казынып яшәмим.Шулай ук Айратның да казынып яшәвен теләмим...Әнә шулай, бераз хыялларына ирек биреп торганнан соң , тәрәзә яныннан кузгалам гына дигәндә, бер як җилкәсенә зәңгәр сумка аскан хат ташучы күренде.Менә моның эшен кара инде, диде Зилә.Өй саен кереп, бөтен авылны әйләнеп караәле син, Алла сакласын дип, тәрәзә пардәләрен рәтләп тартып куйды.Һәм нәкъ шул вакытта күзе урамнан күлмәк итәкләрен җилфердәтеп, җил җил атлап кайтучы Альбинага төште.Китәм дигән җиреннән шып туктап, күрше кызын күзәтә башлады Зилә..Альбина капка төбенә кайтып җитеп, почта ящигындагы гәҗитләрне селкеткәләп караганда,тын алырга да куркып, карап торды ул.Ләкин Альбина гына кабат кабат гәҗит эчләрен караштырды да, китеп барган хат ташучыга моңсу караш ташлап,өенә кереп китте.Зиләнең болайда яхшы кәефе, тагын да күтәрелеп китте.Все, булган бу диде ул, сөенеп, генерал сүзендә торган значит.Менә бу хатымны да җибәрә алсаам.. .
Дәвамы бар.
(Альфира Кадырова-Гайфутдинова)