Язмыш сынавы

Яңа ел­га гөрлә­шеп кай­тып кер­деләр. Гүзәл­нең бәләкәй абый­сы Ил­сур да га­илә­се белән кайт­кан иде. Гөрлә­шеп бәйрәм ит­теләр. Бер-бер­сенә як­ты теләкләр телә­деләр. Уни­ке тул­гач, кем кая та­рал­гач, Рөстәм әк­рен генә кап­ка­дан чы­гып кит­те. Урам­га чык­кач, ир­кен итеп су­лыш ал­ды. Гүзәл­нең әни­се­нең ка­ра­шын­нан туй­ды, бо­рау уры­ны­на бо­рау­лый, күрал­ма­га­ны кү­ре­неп то­ра. Рөстәм ак­рын гы­на үз урам­на­ры­на та­ба ат­ла­ды. Тыш­та бик сал­кын иде. Аяк ас­тын­да кар шы­гырдый. Урам­да әле кай­тып бетмәгән пар­лы яшьләр йө­ри. Бәлки Әл­фис оч­рар, ә За­һир кайт­кан бул­са? Рөстәм­нең йөрә­ге
дө­пелдәп тибә баш­ла­ды. Аң­лар иде­ме икән? Кап­ка тө­бенә
якы­най­ган са­ен ныг­рак дул­кын­лан­ды. Ут эч­ке бүлмәдә генә
яна, ят­кан­нар­дыр. Рөстәм кап­ка тө­бендә­ге эскә­ми­ягә ки­леп
утыр­ды. «Ә­ни, чык­саң иде, бүләклә­рем­не би­реп, Әдилә­не
сөен­де­рер идем». Күп­ме генә утыр­са да, чы­гу­чы бул­ма­ды.
Алып килгән бүләклә­рен кая ку­яр­га ин­де? Кап­ка­ны этеп
ка­ра­ды – терәлмәгән, ак­рын гы­на күтәрмәгә кил­де дә ишек
са­бы­на па­ке­тын эл­де. Ни­чек керсә шу­лай ак­рын гы­на чы­гып,
кап­ка­ны яп­ты. Нәрсәгә­дер өметлә­неп, ка­бат кап­ка ал­дын­да
утыр­ды. Бу йорт аны ник­тер гел үзенә тарт­ты. Бе­рен­че тапкыр йорт кап­ка­сын ачып керү белән бо­рын­га ярып кергән
яңа пешкән ипи исен ул үлгәндә дә оныт­мас. Ник соң ул
һәр­ва­кыт шул ис­не са­гы­на, шул­чак­лы ач бул­ды микән­ни?
Өши баш­ла­гач, ашык­мый гы­на Гүзәлләр йор­ты­на та­ба атла­ды. Бе­раз бар­гач, ка­бат ар­ты­на, ка­дер­ле йорт­ка әйлә­неп
ка­ра­ды. Бер­кемгә кирәкмәгән чак­та, ба­ры­сы этеп-төр­теп
кый­на­ган­да, шу­шы йорт аны үзенә сы­ен­дыр­ды. Рөстәм үзгәрде, көтмәгәндә чит ке­шеләр ара­сын­да ял­гыз то­рып кал­ды.
Кү­реп то­ра, яңа га­илә­нең аны бер дә ка­бул итә­се кил­ми, бик
авыр­сы­нып кы­на түзә. Алар өстә­ле ар­тын­да чит, ча­кы­рылма­ган ку­нак. Өстәлдә ни генә юк, сы­гы­лып то­ра, ә та­мак­ка
аш бар­мый, бө­те­не­се аның аша­га­нын күзәтәләр­дер ке­бек.
Сөйләшкәндә дә аны бер маң­ка ма­лай са­нап, теләр-теләмәс
кенә сөйләшәләр, бигрәк тә әби ти­еш­ле ке­ше. Әллә шу­ңа,
әни­се­нең ток­мач­лы ашын туй­ган­чы ашый­сы килә. Бе­рен­че
мәл­не Гүзәл белән бергә то­ра баш­ла­гач, бай ке­шегә ту­ганнар­сыз дә әйбәт ке­бек иде. Юк, әни­сез, ту­ган­нар­сыз кы­ен
икән. Әнә, бү­ген бер­ту­ган­нар җы­ел­гач, алар көч, алар га­илә.
Рөстәм үзен бө­тен дөнь­я­да ял­гыз итеп хис ит­те. Те­ге­се дә
аның йор­ты тү­гел, алар­га да ул бер­кем тү­гел. Әти­се дә әллә
аны­кы, әллә юк. Кай­чан да бул­са аның да үз га­илә­се, үз йорты бу­лыр­мы икән?
Яңа ел бәйрә­ме үт­те, ка­бат Чал­лы­га кайт­ты­лар. Әлегә
ун көн ял, бер­кем дә эшлә­ми, шу­ңа күрә Рөстәм үзен кая ку­
яр­га белмә­де. Гүзәл­нең бә­биләр кө­не җи­теп килә, төннә­рен
ың­гы­ра­ша баш­ла­са, Рөстәм аның бүлмә­сенә керә. Беркөн
Гүзәл үзе төр­теп уят­ты.
– Әйдә, баш­лан­ды бу­гай, ско­рый ча­кырт.
Ашы­гыч ярдәм тиз кил­де. Ба­рып җиткән­че Гүзәл кычкы­рып чир­ли баш­ла­ды, ма­ши­на­дан тә­мам бөклә­неп төш­те.
Рөстәм тиз генә күтә­реп ал­ды да ишеккә йө­гер­де. Ка­бул итү
бүлмә­сенә кергәч:
– Ха­ты­ны­гыз­ның өс ки­емнә­рен сал­ды­ры­гыз да алып
кай­тып ки­те­гез, – ди­деләр.
Әллә кур­ку­дан, әллә дул­кын­ла­ну­дан, тирләп чык­ты.
Тиз-тиз өс ки­емнә­рен сал­ды­рып ал­ды. Ни­чек итеп юа­тыр­га
да белмә­де. Ян­на­рын­да гы­на та­гын берәү­не ки­тер­деләр. Ире
ха­ты­нын ко­чак­лап үбә-үбә, әллә нин­ди ма­тур сүзләр белән
юат­ты. Рөстәм бер Гүзәлгә, бер те­ге ха­тын­га ка­рап ал­ды.
Гүзәл белән көрәшә генә белә, ул яра­ту­га да, жәлләүгә дә
мох­таҗ тү­гел иде бу­гай. Менә хә­зер дә чит ке­шегә ка­ра­ган
ке­бек ка­рап то­ра.
Гүзәл­не алып ке­реп кит­теләр. Бә­биләү­челәр­не ки­терә
тор­ды­лар. Ха­тын­на­ры өчен бор­чыл­ган ирләр үзлә­рен кая
ку­яр­га бел­мичә ар­лы-бир­ле йө­рен­деләр, кай­бер­се шун­да
гы­на көтәргә бул­ды. Рөстәм әй­берлә­рен күтә­реп кай­тыр­га
чык­ты. Төн­ге өч, бер транс­порт йөр­ми. Ярый, уй­ла­на-уй­ла­на
кай­тыр. «Бүтән ирләр ни­чек бор­чы­ла­лар, ә ми­ңа ба­ры­бер.
Ми­нем ба­лам бул­са, бәл­ки мин дә бор­чы­лыр идем, ә бо­лай...
Ха­ты­ны­гыз, диләр, нин­ди ха­тын бул­сын ин­де ул, ку­лын­нан
да тот­ка­ны юк, те­ге ел­га бу­ен­да ко­чак­ла­шып йок­ла­ган­ны
са­на­ма­ган­да...»
Гүзәл­не боль­ни­ца­дан кар­шы алыр­га бө­те­не­се җы­е­лышып кил­деләр. Бә­би чы­га­ру­чы кыз:
– Әти ке­ше, кы­зы­гыз­ның та­нык­лы­гын алы­гыз. Са­би­рова Гөл­наз Рөстә­мов­на. Кая әти ке­ше? – ди­де.
Рөстәм бү­геннән за­кон­лы әти бу­лу­ын әле һа­ман аң­лап
бе­тер­ми иде. Ба­бай ке­ше җилкә­се белән эт­те:
– Нәрсә то­ра­сың, әти ке­ше, ал!
Баш­та та­нык­лык­ны бир­деләр, ан­нан ба­ла­ны тот­тыр­ды­
лар. Ба­ры­сы да төш ке­бек. Өйгә кайт­кач, өстәл хәстәрләп,
бә­би тә­пи­ен чәй белән юды­лар. Җиңгә­се белән әби­се ба­ла­ны
та­ра­тып ка­ра­ды­лар.
– Әле дә Гүзәлгә ох­ша­ган, ак­баш­ка ох­шар дип ку­рыккан идем.
Җиңгә­се эндәшмә­де. Соң­гы көннәрдә ул ту­а­чак ба­лага ко­ляс­ка белән ка­ра­ват алып, кирәк-ярак­ны хәстәрлә­де.
Гүзәлгә бер­ни кирәкмә­де, әллә гел әзергә өйрәнгәнгә, бар­мак
та как­ма­ды. Ба­бай ке­ше ас­тан гы­на ки­яү­не күзәт­те.
– Ки­яү, йө­зеңдә бер дә шат­лык күр­мим, ка­ра аны, кызлар­ны рән­җетә күрмә!
Рөстәм эндәшмә­де. Гүзәл­нең йө­зендә дә бер дә шат­лык
кү­рен­ми. Кай­ту белән ван­на­га ке­реп биклән­де, ә ба­ла кайткан­нан бир­ле елый. Кич ба­ры­сы да та­ра­лып бет­теләр. Өйдә
өчәү генә то­рып кал­ды­лар. Ба­ла та­гын елар­га то­тын­ды.
Рөстәм түзмә­де, алар бүлмә­сенә кер­де. Ба­ла акы­ра, Гүзәл
исе дә кит­ми тыр­нак игәүләп уты­ра.
– Ник акыр­та­сың ба­ла­ны, име­зергә кирәк­тер бит?
– Акыр­сын, ми­нем сө­тем юк, – ди­де исе кит­мичә генә.
– Бәй, ә боль­ни­ца­да ни ашат­тың соң?
– Мин ашат­ма­дым, баш­ка­лар имез­де, ми­нем сө­тем юк,
ди­дем бит.
Рөстәм ба­ла­га ка­рап тор­ды, шун­дый кеч­кенә, елый-елый
кы­за­рып беткән.
– Ул бит ач­ка үлә, син сөт бул­са да эчер.
– Үл­сен, ми­ңа кирә­ге юк. Мин дә акыр­дым, ми­не ишетүче дә бул­ма­ды, хә­зер шу­ның ар­ка­сын­да плен­га төшкән ке­бек
утыр өйдә.
– Син нәрсә, ба­ла үлсә, си­не төрмәгә утыр­та­лар.
Рөстәм ба­ла­ны ку­лы­на ал­ды, ба­ла яр­су­ын­нан ты­е­ла
ал­мый­ча, зар­лан­ган­дай, авы­зын бө­реш­те­реп бе­раз­га ты­нып
тор­ды, ан­нан та­гын елар­га то­тын­ды. Бу та­выш­ка чы­дап
то­рыш­лы тү­гел иде. Төн ур­та­сы, ба­ла ничә сә­гать яр­сып
елый. Гүзәл ба­шын мендәр ас­ты­на ты­гып ят­ты, сел­кен­ми
дә. Көтмәгәндә ишектә зво­нок бул­ды. Рөстәм «күз»дән ка­
ра­ды – ишек тө­бендә ха­лат­тан гы­на бер ха­тын ба­сып то­ра.
Рөстәм ишек­не ач­ты.
– Га­фу ите­гез, ба­ла­гыз ник шул­чак­лы елый? Янып үлә
бит бу чак­лы акы­ру­га. Без менә сезгә терә­леп кенә то­ра­быз.
Мөм­кин бул­са, би­ре­гез әле, ка­рыйм, – дип кул­ла­рын суз­ды.
Рөстәм ба­ла­ны күр­ше ха­ты­ны­на тот­тыр­ды.
– Аның ашый­сы килә, әни­се­нең сө­те юк.
– Мо­лоч­ный кух­ня­дан алы­гыз. Рөхсәт итсә­гез, име­зеп
би­рим.
– Рәхмәт ин­де.
Ха­тын ба­ла­ны ал­ды­на алып утыр­ды да, чи­тен­се­неп тә
тор­ма­ды, чы­га­рып ими кап­тыр­ды. Ба­ла көчкә ты­ныч­ла­нып
имә баш­ла­ды. Туй­гач, ты­ныч­лап йок­лап кит­те.
– Бездә авыл­дан килгән сөт бар, шу­ны җы­лы­тып эче­рермен дигән идем.
– Юк, юк, яра­мый, бәләкәй ба­ла­га сы­ер сө­те авыр бу­ла.
Мин сезгә хә­зер бер шешә бирәм, бол­га­тып эче­ре­гез. Әни­се
кая, аң­ла­тыр идем.
– Йок­лый, ары­ды, – дигән бул­ды Рөстәм. Те­ге ха­тын
ап­ты­рап кит­те:
– Ни­чек йок­лар­га бу­ла ди ба­ла шу­лай ела­ган­да? Аннан, өчен­че көнгә үк сөт төшә бит, бәл­ки имезә­се килми­дер? Хә­зер­ге яшләр күкрәк фор­ма­сын сак­лар өчен дә
имез­миләр. – Ак­рын гы­на ба­ла­ны ки­ре Рөстәм­нең ку­лы­на
сал­ды. – Кирәксәм, күр­ше ишеккә ша­кы­гыз. Елат­ма­гыз, кешеләргә иртән эшкә бит.

Рөстәм ба­ла йок­лап китү белән үз бүлмә­сенә ке­реп егылды. Эшкә то­рыр­га ике сә­гать ва­кыт кал­ды. Кул­ла­рын баш
ас­ты­на са­лып түшәмгә текәл­де. Вәт кап­ты кар­мак­ка эләккән  ба­лык ке­бек, ты­пыр­чы­на­сың – ыч­кы­на ал­мый­сың. Ару үзене­кен ит­те, ка­ты йо­кы­га тал­ды. Икен­че көн­не ск­лад­та эшләргә ту­ры кил­де, за­пас частьлар бу­ша­тып, алар­ны компь­ю­тер­га кер­теп, көн үт­те. Аның белән әле та­гын ике кыз, ике егет эш­лиләр. Үза­ра кү­ңел­ле,
көн үткә­не дә си­зел­ми ка­ла. Бигрәк тә Ка­тя исем­ле кыз
Рөстәм янын­нан кит­ми, кү­реп то­ра, ошый ул аңа. Компь­ю­тер­
да да күбрәк шул өйрәтә. Рөстәм­нең дә кү­ңе­лен кы­тык­лый.
Рөстәм генә Ка­тя ди, ә бо­лай ул Ека­те­ри­на Мак­си­мов­на, баш
эко­но­мист. Яшен әй­теп бул­мый, алай да алар­дан олы­рак
ин­де. Баш­та укыр­га йөр­де – оза­тыр­га ва­кыт бул­ма­ды, хә­зер
ба­ла ту­ды. Нишләргә ин­де бу ба­ла белән? Ба­шы­на бер куркы­ныч уй кил­де. Әгәр дә Гүзәл ба­ла­ны берәр нәрсә эшлә­теп
үтерә кал­са, күр дә тор, аңа сыл­тап ку­я­чак. Ба­шың төрмәгә
ке­реп киткән­не сиз­ми дә ка­лыр­сың. Әни­се дә кил­ми ич­ма­са,
Яңа ел­га чак­лы бер ки­леп киткән иде. Со­рар иде, нишләргә,
ал­да ни көтә аны? Эх, әни, ки­леп кит­че, бат­тым бит саз­га...
Яны­на Ка­тя ки­леп бас­кан икән,
– Рус­тик, ни уй­лый­сың, әллә ба­ла ела­ды­мы, йо­кың да
туй­ма­ган? – дип ак­рын гы­на белә­геннән сый­па­ды.
– Ела­ды шул, ә син ка­ян белә­сең?
– Ми­нем дә бит ба­лам бар, өч яшь­лек.
– Кит ан­нан, си­нең бит бер­кай­чан да әйткә­нең юк! Ә
ирең кая?
– Ирем юк, ае­ры­лыш­тык.
Рөстәм бе­рен­че тап­кыр күргәндәй ка­рап тор­ды. Ник­тер
аны ки­яүдә­дер, ба­ла­лы­дыр дип ба­шы­на да ки­термә­де. Ка­тя
аның янын­нан китәргә ашык­ма­ды, күзлә­рендә нәрсәгә­дер
өмет, ял­ва­ру иде. Рөстәм үзе дә аның зәңгәр күзлә­ренә ке­реп
чу­мар­га әзер, тик кы­ю­лы­гы җит­ми­ме... Ха­тын-кыз та­тып
ка­ра­га­ны юк, мо­ңа чак­лы эш кыз­лар белән үбешүдән ары
китмә­де. Ка­тя белән бер-бер­сенә бик озак кы­на ка­ра­шып торды­лар. Рөстәм түзмә­де, тирә-ягы­на ка­ра­нып ал­ды да Ка­тя­ны
ко­чак­лап күкрә­генә кыс­ты.
– Ух, мин си­не... әллә ниләр эшләтә­се килә, – дигән булды. Ка­тя­ның да бит ал­ма­ла­ры ал­су­ла­нып кит­те.
– Эшләт, әйдә, кич безгә кай­та­быз, мин ба­ла­ны әниләргә
ил­теп ку­ям.
Рөстәм мон­дый ук кы­ю­лык­ка өмет итмәгән иде. Шу­лай
да аның да бит күптән ирләрчә ха­тын-кыз та­тып ка­рар яше
җиткән, телә­ге баш­тан аш­кан.
– Ярый, мин шал­ты­ра­тыр­мын, – ди­де ел­ма­еп.
Кич эштән кайт­кан­да Гүзәл­нең җиңгә­се алар­да иде,
кай­тып китмәгән, ба­ла тирә­ли күгәр­чен уры­ны­на гө­рел­ди.
Ил­шат абый­сы тыш­та кө­теп уты­ра, җиң­ги тиз генә җы­ен­ды
да кай­тып кит­те. Ба­ла ты­ныч кы­на йок­лап кал­ды. Рөстәм ванна­га ке­реп юын­ды. Ка­тя­ның ка­ра­шы бү­ген бик күп нәрсәләр
вәгъдә ит­те. Бу көн­нең килә­сен бик озак көт­те, ун­ту­гы­зы тула бит ин­де. Эх, Ка­тя-Ка­те­ри­на дип, авыз эченнән генә җыр
көйлә­де. Ал­да әллә ниләр вәгъдә иткән тыл­сым­лы төн кө­теп
то­ра. Ан­нан-мон­нан кап­ка­ла­ды да чы­гып чап­ты. Гүзәл бүлмәсеннән дә чык­ма­ды, тыр­нак­ла­рын бу­яп уты­рып кал­ды.
Ка­тя­лар­ның йор­ты әллә ни ерак бул­ма­ды, җәяү генә
ба­рыш­лы. Юл уңае бер шо­ко­лад белән бер ви­но да ал­ды.
Ашы­гып подъ­езд­га ки­леп кер­де, үзе дер-дер кал­ты­ра­ды. Шушы яшенә җи­теп ха­тын-кыз белән бул­ма­га­нын белсә, Ка­тя
ятып көләр микән? Ярый, ни бул­са шул бу­лыр, дип, төймәгә
бас­ты. Ишек­не ач­кач, зи­һе­нен җыя ал­мый тор­ды. Ка­тя­ның
өс­тендә озын зәңгәр­су ат­лас ха­лат, аның эчендә берәр нәрсә
әллә бар, әллә юк. Са­ры чәчлә­ре ма­тур итеп иңнә­ренә та­ралган. Ка­тя аны ишектән тар­тып кы­на ал­ды.
– Кер, ник ап­ты­рап кат­тың?
– Син шун­дый чибәр, – ди­де кү­зен ала ал­мый­ча. – Менә,
күчтәнәч, – дип па­ке­тын суз­ды.
– О, син опыт­ный ка­ва­лер, белгән­сең нәрсә алыр­га, –
дип кух­ня­га ке­реп кит­те. Бу сүзләр аңа аз­рак кы­ю­лык өстәп
җибәр­деләр.
– На­ко­нец, Рус­тик, син ми­нем белән! Килгән көннән
га­шыйк мин си­ңа...
Кал­га­ны ки­но­да­гы ке­бек бул­ды. Кай­чан чи­ше­неп ат­канын да хә­терлә­ми. Әллә яшь ха­тын тәҗ­рибә­ле бул­ды, әллә
Рөстәм бик ты­рыш­ты, һәрхәлдә, җе­бегән та­та­рин дип көлү­че
бул­ма­ды. То­рып ви­но эч­теләр, ан­нан та­гын бер-бер­сенә ташлан­ды­лар. Әй­теп аң­лат­кы­сыз ләззәттән мәң­ге туй­мас ке­бек
иде, тик ха­тын-кыз акыл­лы­рак шул.
– Си­ңа кай­тыр­га кирәк. Си­нең ту­га­ның белсә, ми­не
эштән ку­а­чак, шу­ңа күрә бер­кем дә белмә­сен. Бу эштән куса­лар, мин син­сез ни­чек яшәр­мен? Ан­нан, ми­ңа ан­да эшләү
дә бик ошый. Без си­нең белән эштән соң я ял кө­не оч­ра­шырбыз. Ха­ты­ның бе­леп кал­ма­сын.
Рөстәм кай­тыр­га чык­кан­да ун ту­лып киткән иде. «Ух,
мин дә ир бул­дым бит!» дип үзал­ды­на ел­ма­еп, тор­мыш­тан
бик канә­гать бу­лып, ашык­мый­ча гы­на ат­ла­ды. Ма­лай­лык
арт­та кал­ды, чын ирләр тор­мы­шы баш­ла­на. Йөрә­генә тулган хисләрдән аз­рак ба­шы әйләнә, бө­тен тә­нендә тат­лы ару,
рәхәт­лек. Аның кү­ңе­ле шун­дый йом­шак, бар ке­ше ях­шы, матур... Лифт­тан чы­гу­га, ишек тө­бендә күр­ше ха­ты­нын кү­реп,
уя­нып киткәндәй бул­ды.
– Ба­ла­гыз елап үлә бит ин­де, ан­да ке­ше юк­мы әллә?
Шал­ты­ра­там – ачу­чы юк. Үпкәлә­ре шарт­лый бит ин­де.
Рөстәм­нең ба­шын­нан бар бул­ган тат­лы хислә­ре чы­гып
оч­ты. Җитмәсә, та­гын бер күр­ше чы­гып ку­шыл­ды.
– Ми­ли­ция ча­кыр­тыр­га кирәк, ба­ла­ла­рын ка­ра­ма­ган
өчен үзлә­рен су­дить итәргә кирәк! Ник тап­ты­гыз аны ка­рама­гач?

Дәвамы бар.

Зифа Кадырова.