Язмыш сынавы

– Әни, бер­кем дә. Әни, син чын­лап та ми­не алыр­га килгән идең­ме?
– Килгән идем, син бит әлегә ми­нем улым. Тик бернәрсә
бор­чый: си­не ха­тын-кыз көчләү­че итеп күрә­сем кил­ми, бу
иң оят нәрсә.
– Юк-юк, әни, мин ан­дый оят­сыз­лык эшләмә­дем.
– Алай­са, ба­ла кем­не­ке?
– Бел­мим, Гүзәл үзе дә бел­ми. Әни, со­ра­ма, син үзең
ях­шы­рак белә­сең бар нәрсә­не. Әти­нең ми­не тың­лый­сы
килмә­де, кү­рал­мый ул ми­не. Әни, те­ге көн­не мин си­не төнгә
чак­лы көт­тем, ки­леп алыр­сың ди­дем, син килмә­дең, ми­нем
ба­рыр җи­рем юк. Әни, ми­нем га­е­бем юк. Гүзәл­нең дә шу­лай
ки­леп чык­кан, кем­дер көчләгән аны. Әни, син ми­ңа ыша­насың­мы? За­һир абый­га әйт, ми­нем га­е­бем юк.
– Ник ри­за­лаш­тың алай­са?
– Син килмәгәч, си­ңа да кирәк­мим­дер дип уй­ла­дым. –
Рөстәм бәләкәй ба­ла­дай елап җибәр­де. – Ми­нем шун­дый
өйгә кай­та­сым килә, мин бе­рен­че кергән көннән бу өй­не
ярат­тым. Әни, мин алар­да ашый да ал­мыйм, си­нең аш­ны
ашый­сым килә.
– Әй ба­лам, си­нең яз­мы­шың хәл ителә, ә син аш ту­рында уй­лый­сың. Бу­ең гы­на үскән шул әле, ба­ла­лык­тан да чыгып бетмәгән­сең. Ярый, ни хәл кы­ла­быз ин­де?
– Ми­нем ашый­сым килә, әйдә, тәмләп чәй эчик әле.
Гүзәл­нең әни­се шун­дый ямь­сез итеп ка­рый, та­мак­ка аш та
үт­ми.
Әл­фия ни көләргә, ни елар­га белмә­де.
– Әй ба­ла-ба­ла, – ди­де дә улы­ның яңа­гын­нан үп­те.
Рөстәм дә әни­сен ко­чак­лап ал­ды.
– Әни, мин бит бер­нидән дә ку­рык­мыйм, сез­не югал­тудан гы­на кур­кам. Ми­нем бит бер­ке­мем дә юк.
– Алай­са, Гүзәлгә ни ди­без ин­де?
– Әни, мин сүз бир­дем, бар да ях­шы бу­ла­чак. Эш тә булды, ар­ми­ягә дә ба­ра­сы юк, фа­тир да бар. Әхсән абый ми­не
эшкә өйрәтәм, ди, Ил­шат абый да, компь­ю­тер­да эшләргә
өйрә­нер­сең, ди. Бар да ях­шы, әни. Син генә ми­не аң­ла. Әти
яны­на бар­сак, ни ди­яр икән?
– Әлегә кирәкмәс, улым. Син Гүзәл ту­рын­да бер­ни дә
әйтмә­дең, яра­та ал­ма­саң, нишләр­сең? Ях­шы уй­ла­дың­мы?
Әти­ең­нең яз­мы­шын әни­ең сын­дыр­ды. Мин сөйлә­мим, берәр
ва­кыт әти­ең үзе сөйләр.
– Без әни белән әтигә күп на­чар­лык­лар эшлә­дек, әти
ми­не шу­ңа кү­рал­мый. Әни, әтигә әйт, га­фу ит­сен, мин бит
бәләкәй идем, әни ни куш­са, шу­ны эшлә­дем. Син ми­не те­ге
ва­кыт­та алып кал­ма­саң, мин бик әшә­ке ке­ше бу­лыр идем.
Әле дә син бар, әни. Гүзәл Гүзәл ин­де ул, әни, үлгән­не дә
тор­гы­зып утыр­та. Яшәп ка­рыйк.
Әл­фия кү­ңе­леннән бер дә ри­за бул­ма­ды, тик хә­зер икесе­нең дә да­ны та­рал­ды, авыл­да бер­ни дә яше­реп бул­мый.
Әхсән абый­лар да на­чар га­илә тү­гел, бәл­ки яз­мы­шы шул­дыр.
Әти-әни­сез үскән урам ба­ла­сы тү­гел, бул­гач, ке­шечә бул­сын
дип, Чал­лы­га алып ба­рып, ки­яү еге­те итеп ки­ен­де­реп кайтты. Тиз ара­да чәкчә­ген, пар каз­ла­рын әзерлә­де, авыл­да ях­шы
гы­на бер ма­ши­на да тап­ты. Ма­тур итеп бизәлгән ма­ши­на­га
уты­рып, кыз алыр­га кап­ка тө­бенә ки­леп тук­та­ды­лар. Әхсән
абый­лар мо­ны көтмәгәннәр иде, ах­ры­сы.
– Рәхмәт, Әл­фия, мин мо­ны мәң­ге оныт­мам, – ди­де.
– Рән­җетмә­гез ми­нем ба­лам­ны, бу да ми­нем улым.
Мин сез­нең белән ба­ра ал­мыйм, әти­се көтә. Рөстәм, улым,
син бер дә Гүзәлдән ким тү­гел­сең. Син чибәр, сау-сә­ламәт,
киләчәк си­нең кул­да. Бү­геннән син ир, иртәгә бу­ла­чак әти.
Оныт­ма, син га­илә баш­лы­гы, ха­тын­нар чын ирләр­не генә
яра­та­лар, бө­гелгән-ела­ган­ны ярат­мый­лар. – Әл­фия олы юл­га
оза­тып, улын ка­бат ко­ча­гы­на ал­ды. – Улым, зур үс­тең, калган юл­ны мин­сез, үзең генә дә­вам ит, – ди­де дә ире яны­на
боль­ни­ца­га кит­те.
* * *
Са­бир­лар, ты­ры­ша тор­гач, те­ге афәт­не җиңгән ке­бек
бул­ды­лар, исе­рекләр­не дә ку­ып бе­тер­деләр. Бер нок­та­га текәлеп утыр­ган улы­ның кар­шы­сы­на әти­се олы көз­ге ки­те­реп
куй­ды, ку­лы­на ар­ми­ягә чак­лы гер күтә­реп төшкән фо­то­сын
чы­га­рып тот­тыр­ды.
– Ка­ра, нин­ди җилкәләр, нин­ди мус­кул­лар! Ә хә­зер
көз­гегә ка­ра – кем уты­ра? Тау­шал­ган эч­ке­че ба­бай уты­ра.
Ниш­ли­без ин­де, озак­ла­мый Ләйсән ки­лер ва­кыт җитә. Менә,
ка­ра әле мон­да, дөнья чем­пи­о­ны, ә ике ая­гы да юк. Әф­ганнан шун­дый бу­лып кайт­кан. Мә, укы һәм уй­ла: нишләргә
бу­ла? – дип, спорт жур­на­лы тот­тыр­ды.
Ру­шан ак­та­ра-ак­та­ра кы­зык­сы­нып укый баш­ла­ды. Сабир улы­ның өс­тендә но­тык укып ба­сып то­рыр­га ярат­мый.
Шу­лай да ан­дый чак­та читтән күзәтә. Әле өй тәрәзә­сеннән
ке­реп ка­ра­ды, әле бак­ча ягын­нан. Кы­зык­сы­нып укы­са,
димәк, әле киләчәккә өмет бар дигән сүз. Тик тор­мас­ка, ни
дә бул­са эшләргә, көрә­шергә кирәк. Аның баш­ка улы юк,
бул­га­нын сак­лап ка­лыр­га кирәк. Беркөн­не Ру­шан әти­сен
ча­кы­рып ал­ды.
– Әти, ми­ңа ган­тельләр алып кайт һәм менә мон­да ка­рават өс­тенә тур­ник ясап куй әле.
Са­бир шат­ла­нып:
– Бу­ла ул, улым, менә бу ирләрчә. Яши­без әле, улым,
яши­без. Исеңә тө­шер, уч­ла­ры­гыз ка­бар­ган­чы За­һир белән тимер сөй­ри иде­гез. Сезгә сок­лан­ма­ган ке­ше юк иде бит. Кыз
со­рар­га бар­ган­да, ух, нин­ди мус­кул­лы егет бу­лыр­га ти­еш­сең.
Мин во­ен­ко­мат­ка ко­ляс­ка со­рап бар­дым, ярдәм итәр­без, диделәр. Ан­нан, улым, ва­кыт­ны әрәм ит­мик, укыр­га ке­рергә
әзерләнсәң дә зы­ян итмәс, кем бу­ла­сың килә? – ди­де.
Ру­шан ак­рын­лап әти­се яса­ган тур­ник­та тар­ты­лып кара­ды, ак­рын­лап ган­тельләр дә күтәргәлә­де. Аяк­лар бул­магач, терә­лергә авыр иде, гәүдә тың­ла­мый. Элек эшләгән
кү­негүләр хә­зер көч җитмәс нәрсәгә әйлән­де. «Ләйсән­не
со­рар­га бар­ган­да», ди­де әти­се... Ан­дый бә­хет бер ки­лер­ме
икән соң? Әти­се биргән җур­нал­ны ка­бат-ка­бат укы­ды. Укы­
ган са­ен, киләчәккә өмет бар бит, мин кемнән ким, мин бит
су­гыш үткән, мо­ны гы­на җиңәр­мен дигән үҗәт­лек белән,
тирләп-пе­шеп, шул киләчәккә вак-вак адым­нар яса­ды.
Ав­густ азак­ла­рын­да Ләйсән ки­леп кер­де. Ру­шан­ның
йөрә­ге си­ке­реп чы­га яз­ды. Әле генә кү­негүләр ясап, тиргә
ба­тып уты­ра иде. Ул элек­ке ке­бек җенләнмә­де, ачык йөз
белән кар­шы ал­ды, ма­тур итеп ел­май­ды. Ләйсән ак­рын гына аның яны­на ки­леп утыр­ды, ан­да­гы үзгә­реш­не сизәргә,
то­яр­га ты­рыш­ты.
– Мин до­ку­мент­лар­ны алыр­га кил­дем, әти кай­тыр­га куша, мин алар­га кирәк. Әби­ем­нең си­не бик тә күрә­се килгән
иде, өл­гермә­де, ки­теп бар­ды.
Ру­шан Ләйсән­нең ку­лын кул­ла­ры­на ал­ды.
– Ләйсән, син ми­не та­гын бер ел көтә ала­сың­мы? Мин
бу ки­леш бернәрсәгә дә яра­мыйм, әм­ма мин хә­зер нишләргә
кирә­ген беләм. Мин әзер бул­гач, си­не алыр­га үзем ки­лер­мен.
Ышан, син ми­нем күктә­ге ко­я­шым, ми­нем си­ңа тиң бу­ла­сым
килә.
– Ру­шан, син үзгәргән­сең, мин си­нең ко­я­шың да, аең
да бу­лыр­мын. Мин көтәр­мен. Син килгән көн иң бә­хет­ле
кө­нем бу­лыр.

Ике­сенә дә бик рәхәт бу­лып кит­те. Ур­та­да тор­ган билге­сез­лек җи­ме­рел­де. Аң­ла­шып яшәүгә ни җитә. Ләйсән­нең
ерак кит­үенә дә Ру­шан бор­чыл­ма­ды. Бүтән үзен жәлләтә­се дә, жәл­ли­се дә килмә­де. Иртән уя­ну белән тирән итеп сулыш ал­ды да бул­ды­ра ал­ган чак­лы үз гәүдә­сен яңа­ча яшәргә өйрәт­те. Рәйлә сең­ле­се Ка­зан­га укыр­га кер­де. Шун­нан хат
яз­ды: «А­бый, әйдә, бергә укый­быз, мон­да читтән то­рып та
укыр­га бу­ла. Мин әдә­би­ят укы­ту­чы­сы бу­лам, си­нең кем бу­ласың килә?» Ру­шан ба­шын ка­шы­ды: «Тәк, әдә­би­ят ма­тур кызлар­га гы­на хас, ә мин та­рих яра­там. Ә нигә, ях­шы идея!»
– Әти, ми­нем до­ку­мент­лар­ны Чал­лы­да­гы пе­динс­ти­тут­ка
алып ба­рып бир әле, укы­ту­чы бу­лып тә эшләргә бу­ла бит.
– Ник бул­ма­сын, улым, бер дигән эш. Ләйсән белән
бергәләп мәктәптә рәхәтлә­неп эшләр­сез. Мин та­гын те­ге
ко­ляс­ка­ны бе­ле­шеп кай­тыйм әле.
Ар­тын­нан йө­ри тор­гач, әти­се тә­ки алып кайт­ты те­ге
ко­ляс­ка­ны. Ру­шан егы­ла-мәтәлә аңа уты­рыр­га өйрән­де. Бер
өйрәнгәч, аны­сы да ях­шы гы­на ма­ши­на бу­лып чык­ты. Гелгел әти­се белән әни­сеннән күтәр­теп йөрүдән туй­ган иде.
Ирек­ле бу­лу­га ни җитә?! Аяк­лы­лар мо­ның ни икә­нен аң­ласа­лар икән. Ке­ше ку­лы­на ка­рап яту­дан да авыр нәрсә юк.
– Эх, әти, яши­без, ка­ра, ни­чек шәп ча­ба! – Шул ар­ба­сы
белән өстәл яны­на ки­леп утыр­са да әнилә­ренә бер эш җи­ңеләя. Ишек­не ачып, үзе тыш­ка чы­гар­га өйрән­де. За­һир­дан хат
кил­де. «Дус, иң ях­шы про­тез ясый тор­ган кли­ни­ка­га чи­рат­ка
яз­дыр­дым, Яңа ел­дан соң ки­леп китәр­сең ин­де», дигән. Бу
хәбәргә бө­тен өй эче белән шат­ла­нып бетә ал­ма­ды­лар.
– Менә бит, улым, күп­ме ке­ше ярдәм итәм дип кул сузып то­ра, рәхәтлә­неп яшәргә бу­ла!
Тән­зилә дә улы­ның кү­зендә шат­лык, нур кү­реп, шат­ланып туя ал­ма­ды. Са­бир иренмә­де, ис­ке генә ма­ши­на­сын­да
көн дә Ру­шан­ны көз­ге сес­си­я­га йөрт­те. Улы ал­ды­на мак­сат
куй­гач, йө­зенә нур ке­реп, та­за­рып, ма­ту­ра­еп кит­те. Чы­гары­лыш кичә­сенә ал­ган кос­тю­мы яра­ма­ды, җилкәләр чын
ирләрчә киңәйгән, сөял­ле кул­лар да ку­рык­мый­ча ка­ты итеп
то­ты­на.
Читтән то­рып укыр­га килгән ха­лык ара­сын­да гел ха­тынкыз гы­на ди­яр­лек. Груп­па­да егетләрдән Ру­шан берү­зе генә
бу­лып чык­ты. Яшь ха­тын-кыз­лар, ша­ян­нар, кү­бе­се авыл
мәктәплә­реннән. Бер бөр­тек егет­не сөе­неп үз ара­ла­ры­на алды­лар. Ке­ше белән ара­лаш­кач, Ру­шан­ның дөнь­я­га ка­ра­шы
киң­әеп, кы­зык­сы­ну ар­тып, кү­ңе­ле үсеп кит­те. Уку­дан чыккан­да кыз­лар Ру­шан­ның ко­ляс­ка­сын дәррәү этеп чы­га­лар,
ша­яр­та­лар, кө­лешәләр. Бер­кем дә ин­ва­лид дип йөз чөер­ми.
Дә­ресләрдән чык­кач та та­ра­лы­шыр­га ашык­мый­лар, Са­бир
ма­ши­на­сы яны­на җы­е­лы­ша­лар, дә­рестә сөйлә­шеп бетмәгәнне урам­га чык­кач дә­вам итәләр. Ру­шан­га да ни­дер аң­ла­та­лар.
Са­бир алар­ны шат­ла­нып күзәтә, эченнән генә шу­шы ха­тынкыз­лар­га рәхмәт укый.
Менә бү­ген дә Ру­шан­ны ма­ши­на­га утыр­тып, куз­га­лып
киткән­че та­ра­лыш­ма­ды­лар. Кыз­лар кул бол­гап кал­ды­лар.
Са­бир да ел­ма­еп хуш­лаш­ты.
– Менә бит, улым, ту­лы бер кәр­зин чәчкә ур­та­сын­да утыра­сың. Ми­нем дә шун­да ке­реп укый­сы килә баш­ла­ды, ба­рыбер көн буе си­не кө­теп уты­рам. – Ру­шан да үзал­ды­на ни­дер
уй­лап ел­ма­еп ба­ра. – Әллә, улым, мин әйтәм, Ләйсәннәргә
ке­реп чы­га­быз­мы? Күрә­сең килә­дер бит.
– Килә, әти, бик килә, тик мин әле мо­ңа әзер тү­гел.
Тү­зик килә­се көзгә тик­лем. Ә кыз­лар шәпләр, әти. Алар
шун­дый ша­ян­нар, кай­чак­та ко­лак­ка тик­лем кы­зар­та­лар. Күңел­ле алар белән, әти, мин хәт­та үзем­нең ин­ва­лид икән­не
оны­там.
– Шу­лай, улым, бу дөнь­я­да ке­шеләр белән ара­лаш­мый­ча
гы­на яшәп бул­мый, тик кем белән ара­лаш­ка­ның­ны бе­лергә
кирәк. Яман­нан ерак тор, ба­лам. Көч­ле бул, үзең­не кыз­ганыр­га бирмә.
* * *
За­һир те­ге көн­не авыл­дан чы­гып киткәч, ки­ре кайт­ма­ды,
Ка­зан­га ки­леп җиткән­че ты­ныч­ла­на ал­ма­ды. Тик үз-үзеңнән
ка­чып бул­мый шул. Ка­зан урам­на­рын­да күп­ме генә йөрсә дә,
ты­ныч­ла­нып бул­ма­ды, ни үз-үзенә биргән со­рау­лар­га җа­вап
та­ба ал­ма­ды. Ка­бат-ка­бат ба­ла­чак­ка әйлә­неп кайт­ты. Рөстәмне ул сөймә­де, алар­ның мәктә­бенә укыр­га килгәч, баш­ка­лар
да ярат­ма­ды. Яр­пач­лы­гы гы­на җитмәгән, әллә нин­ди ба­ла­лар
белмәгән олы­лар сү­зе сөйләп ап­ты­ра­та иде. Бер­кем дә ара­лары­на уй­нар­га кертмәгәнгә, ачу­ын­нан теләсә кемгә бәйлә­неп
су­гы­ша тор­ган ма­лай иде. Үзлә­ренә ки­леп то­ра баш­ла­гач,
За­һир аның белән бер өйдә яшәү­не күз ал­ды­на да ки­терә алма­ды. Рөстәм­нең әни­се үлгән­не белгәч кенә аны кыз­га­нып,
ни­чек тә ка­бул итәргә ты­рыш­ты. Әти-әни­сез­лек­не ях­шы
аң­лый, ба­ба­ла­ры ни­чек кенә алар өчен ты­рыш­ма­сын­нар,
әти-әни­сен бер­кем дә алыш­ты­ра ал­ма­ды. Рөстәм­нең әти­сен
ал­ган­га да үзендә нин­ди­дер га­еп бар ке­бек. Ул үз-үзенә аңа
олы абый бу­лыр­га, баш­ка бер­кемнән дә кый­нат­мас­ка дип
сүз бир­де. Рөстәм­не аң­лау кы­ен иде. Әни­се еш кы­на ике­сен
утыр­тып, нәрсә яра­ган-яра­ма­ган­ны аң­ла­та иде. За­һир­га да:
«Ул га­еп­ле тү­гел, аны әни­се дө­рес тәр­би­яләмәгән. Ка­ты­рак
тот үзен, яр­пач­ла­ныр­га юл куй­ма, си­не ныг­рак яра­та, син
ни кы­лан­саң, шу­ны кы­ла­на, син генә тәр­би­я­ли ала­сың», диде. Менә тәр­би­ялә­де ин­де. Аның ярат­кан кы­зы­на үрелмәсә,
баш­ка кыз­лар беткән иде­ме? За­һир өчен ха­тын-кыз әни­се
ке­бек иң из­ге зат, Гүзәл дә кеч­кенә фә­рештә бит ул. Рөстәмнең шул кеч­кенә фә­рештә­не көчләгән­не күз ал­ды­на ки­терсә,
ба­шы­на кан йө­герә, кай­тып кул-аяк­ла­рын сын­ды­рып ата­сы
килә. Авыл­га кай­тыр­га хур­лан­ды. Рөстәм бө­тен га­илә­не
хур­ла­ды. Ник­тер әни­се аның ту­рын­да бернәрсә дә яз­ма­ган.
Хәт­та Яңа ел­га да кай­та­сы килмә­де, үзлә­ре белән укы­ган
бер иптә­ше үзлә­ренә Апас­ка ку­нак­ка ча­кыр­гач, шу­ңа ия­реп
кай­тып кит­те. Яшьләр ара­сын­да бик кү­ңел­ле итеп Яңа ел
кар­шы­ла­ды­лар. Ни­чак­лы кү­ңел­ле бул­са да, кү­ңе­ле ка­батка­бат ту­ган йорт­ка әйлә­неп кайт­ты, әни­се көтә­дер ке­бек
то­ел­ды. Тик кай­тып ни­чек клуб­ка чы­га­сың, өйдә дә ка­чып
ятып бул­мый. Йөрәктә­ге олы төен­не кай­чан ни­чек чишә­сен
дә белмә­де, авыр иде. Рөстәм­не күрсә, то­тып ярып, имгә­теп
ату­дан да ку­рык­ты. Шу­ңа күрә ераг­рак то­рыр­га бул­ды. Болай да га­иләгә ка­ра тап төш­те, ул да кай­тып өстәсә, мо­ның
чи­ге бул­ма­я­чак.
Яңа ел­дан соң Са­бир Ру­шан­ны Ка­зан­га про­тез ясый торган кли­ни­ка­га алып кил­де. За­һир дус­ты­ның үзгәр­үенә шак­катып ка­рап тор­ды. Әй­тер­сең, аңа бер­ни бул­ма­ган. Кү­ңе­ле көр,
көлә, сөйләшә. Аның ке­бекләр мон­да аз тү­гел иде, чи­рат­та
кө­теп утыр­ган ара­да, бер-бер­се белән та­ны­шып, һәр­кем үз
та­ри­хын сөйләп ал­ды. Ал­дан ке­реп киткән егет бик озак кына тор­ган­нан соң, эчтән кыч­кыр­ган та­выш ише­тел­де. Бө­тене­се дә са­га­еп кал­ды: ни бул­ды, кай җи­рен авырт­тыр­ды­лар?
Ишек ачы­лу­га, ко­ляс­ка­сы белән чы­га чы­гыш­лый:
– Күп­ме түзәргә бу­ла, күп­ме кисәргә бу­ла? Кәлтә ела­ны
тү­гел дә мин, кискән са­ен үс­ми ул, – дип, ко­ляс­ка­да утырган, ка­рап то­ру­га сау-сә­ламәт егет елый-елый ко­ри­дор буйлап ки­теп бар­ды. Кө­теп утыр­ган ха­лык кыл­дай тар­тыл­ды,
сөйләшүләр дә тук­та­ды. Ир-егетләр бер-бер­сенә күтә­ре­леп
ка­рар­га чи­тен­сен­деләр, алар­ның да күзлә­ренә яшь тул­ган
иде. Алар ара­сын­да утыр­ган олы­рак яшьтә­ге бер аб­зый кеше:
– Егетләр, әзер бу­лы­гыз, әллә нин­ди кө­телмәгән хәлләр
ки­леп чы­гуы бар. Мин Әф­ган­нан аяк­сыз кайт­тым, әллә
ниләр кү­рергә ту­ры кил­де. Кисәргә диләр икән, кисәргә.
Ела-ела­ма, баш­ка ча­раң юк, ке­ше ку­лы­на ка­рап уты­ра­сың
килмәсә, те­шең сын­ган­чы кы­са­сың да ри­за­ла­ша­сың.
– Ник, бо­лай да ки­селгән бит ин­де, – дип куй­ды берәү.
– Әй, брат­лар, ан­да да ях­шы хи­рург­лар җит­ми, кисәләр
дә ата­лар, менә мон­да кайт­кач баш­ла­на ул. Ми­не­кен, дө­рес
ки­селмәгән дип, яңа­дан кис­теләр. Сөяк дө­рес ки­селмәсә, тире­не ти­шеп чы­га, бер­ни дә кия ал­мый­сың. Тү­зе­гез, егетләр,
аның ка­ра­вы, шу­шы нәрсә­не ки­еп ал­саң, син бит ту­лы ке­ше
ке­бек хис итә­сең үзең­не. Чал­бар ба­ла­гы ас­тын­нан кү­рен­ми
лә ул, мин менә икен­че­не туз­ды­рам, яңа­сы кирәк. Уй­лап
тап­кан ке­шегә рәхмәт, теләгән җи­реңә ба­сып, үз йо­мы­шыңны йо­мыш­лый­сың, ба­сып кыз­лар ко­ча­сың. Кая те­ли­сең,
шун­да ба­ра­сың. Мин шул аяк­сыз ки­леш тә өйлә­неп өч ба­ла
үс­терәм, ха­тын зар­лан­мый бо­лай. Белә­сез­ме, егетләр, мин ничек өйлән­дем? Бер кыз белән та­ныш­тым, йө­ри­без-йө­ри­без,
ә аяк­лар юк икән­не әйт­мим. Туй кө­не җит­те, туй үт­те, урын
җәеп, ике­без­не генә кал­ды­рып чы­гып кит­теләр. Чал­бар­ны
са­лып ятар­га кирәк, мин ка­тып тик то­рам. Кы­зым күзгә
ка­рап сих­ри төн көтә. «Нишләп то­ра­сың?» – ди. «Ми­нем
аяк­лар юк, су­гыш­та өзел­де, га­фу ит әйтмәгәнгә», – дим. Ә
ул ми­ңа, белә­сез­ме, нәрсә ди: «Те­ге ике аяк ур­та­сын­да­гы­сы
да өзелмәгән­дер бит, аяк­ла­рың югын бо­лай да белә­дер идем
ин­де», – ди. Менә шу­лай, егетләр, ха­тын-кыз хал­кы бар да
итә, юк та итә. Сез, егетләр, эч­ке­леккә генә би­релмә­гез.
Без­нең белән кайт­кан­нар­ның кү­бе­се юк ин­де, аяк­лы­лар да
кит­те шул эч­ке­лек ар­ка­сын­да, ә мин менә һәр ту­ган көнгә
рәхмәтләр укыйм, шат­ла­нып яшим. Ниш­ли­сең бит, ирегетләр яз­мы­шы шун­дый бул­гач. Аяк­сыз­лык әле ул яр­ты
бә­ла. Без­нең егетләр­нең кур­ку­дан баш­ла­ры ыч­кы­нып, кай­
берлә­ре һа­ман су­гыш­та йө­риләр, я са­бый ба­ла­га әйлән­деләр.
Менә кай­да ул бә­хет­сез­лек

Дәвамы бар.

Зифа Кадырова.