Бүлмәдә сәгать тавышы гына ишетелеп узган берничә минут өчесенең дә җанын яралады.
Әни, дип ниһаять башын күтәрде Әнис. Бу дөресме,бәлки Айзат гол керткәнгә ачуы килеп кенә әйткәндер?Әнии..
Мәрьям куркудан салмыйча да йөгергән ак халатын салып, Әнис янына утырды.Тор әле улым, яныма утыр, диде ул тыныч кына. Син бала чага түгел инде хәзер,ике елдан мәктәп тәмамлар вакытың җитә. Сиңа алга таба да дөресен сөйләмичә яши алмыйм.
Нәрсә сөйләргә телисең әни? Нинди дөреслек..
Син,улым,безне аңларга тырыш яме.Елама да, ярсыма да..Амалия апаң безнең кыз булса,син безнең бердәнбер улыбыз. Яраткан улыбыз, Әнис. Безнең алдагы гомердә терәгебез син.
Мин дә сезне яратам, әни. Синең белән бигрәк тә горурланам.Син бит бөтен бер авылның яраткан докторы.
Рәхмәт балам.Чынлап та яратсаң безне аңларсың,гафу итәрсең дип өметләнәм.Әйе, мин сине тудырмадым, ләкин..
Дөрес түгел бу.Әти!Әти,әни безне алдарга телиме?.
Мәрьям сабыр гына,Әниснең башын алдына салып,калын кара чәчләреннән сыпырды.
Сине беренче тапкыр кулга алган көн,әле һаман күз алдымда диде,доктор уйланып. Кара әле бу кара малайны, апасына ничек ошаган, дигәнем дә колагымда тора..
Мәрьям докторларга гына хас мөлаем,ышандырырлык тавыш белән сөйләде дә сөйләде.Сабыр булырга теләсә дә күз яшьләре тып тып Әниснең яңакларына,чәчләренә тамдылар.
...Менә шулай улым, дип күз яшьләрен сөртте Мәрьям.Мин синең әниеңме,юкмы,хәзер менә үзең хәл ит.Әгәр мине әни дип саныйсың икән, мин бәхетле.Юк икән,үпкәләмим. Мин сине барыбер яратам,икегез дә минем өчен иң кадерле балалар сез минем.
Әнис урыныннан торып, Мәрьямне кочаклады.Әни, әлбәттә син минем әнием, син генә.Мин дә сине генә яратам, рәхмәт әни.Бәләкәй вакытта, мине добрый доктор Айболит, тут болит, там болит дип үртиләр иде.Ә мин үртәлә идем, әни. Ә бит белеп әйткәннәр, син чынлап та добрый Айболит безнең.. Доктор.Мин яратам сине,әни.Әтине дә гафу итеп дөрес эшләгәнсең.Тату,тигез гаиләдә үстек.Вәәт әтии,Әнис шелтәләп Фәнискә борылды, сине шундый юлга баскан дип кемдер әйтсә,ышанмаган булыр идем.
Шулай,Әнис,тормыш булгач, сөртенгән чаклар да була икән ул. Син генә минем язмышларны кабатлама улым.
Тыштан язмышы белән килешсә дә,эчтән күп уйланды, янды Әнис.Әгәр дә әнисе кабул итмәгән булса хәзер кайда булыр иде микән ул. Мөгаен балалар йортында, я булмаса,берәрсе уллыкка алган булырлар иде.
Уйланган саен Мәрьямгә күбрәк тартылды Әнис.Бераз үсеп тә китте.Тәртип ягыннан да алдырып, башта кайда сугышалар шунда булса,хәзер әтисе янында күбрәк эшләде.Бергәләшеп әзер итекләрне сатарга базарга чыгып басарга да оялып тормады.
Шушы вакыйгаларга инде менә ике ел узып китте.Уку ягыннан аксатса да,ничек кирәк мәктәпне тәмамлап, барыбер аттестат алырга иреште Әнис.Әллә кайдагы Германиядә хезмәт итеп тә кайтты .
Мәрьям балаларына дөрес тәрбия бирә алдымы, ышпана булыр инде,бигрәк шук дисәләр дә,Әнисләре кыек юлга басмады. Шулай ук,берәүгә дә бирешмәде дә.Элеккеге Әнис түгел иде инде ул хәзер.Ә үзен үзе, әнисен яклый алырлык җиткән егет. Ләкин менә кара сакалың арттан калмый, дигәндәй әтисенең хыянәтен генә авылда онытмадылар.Атасы соңыннан бик яхшы ир булса да, Сарасы куып кайтармаса мәңге кайтмый иде, малае да шул булыр, дип, әниләре кызларын егеттән ераграк йөртте.Җитмәсә укымаган, эше юк.
Әнис кенә бирешергә теләмәде, әле бер кызны озатты, тегесе шарт итеп капкаларын ябуга, икенче кыз артыннан китте. Ләкин бер кыз да аның белән кич йөрергә ризалашмады.Ахыргы озаткан кызы да, егеткә бирешмичә тегене этә төртә келәгә ябышты. Җибәр,Әнис,барыбер синең белән йөрмим, диде ул кызып. Әтиең кебек син дә кызлар артыннан чабып, семьяңны ташлап качарсың.
Бу сүзләрне ишетү, ток белән бәргәндәй булды Әнискә. Димәк,эш менә нәрсәдә икән, мине дә әти белән чагыштыралар значит.
Ярар,бер дигән кыз белән танышам әле мин, дип уйлады ул.Бер исереккә чыккач, соңыннан үкенерсез.
Шул көннән башлап клубка да чыкмады, кызлар артыннан чабуын да туктатты Әнис. . Бары тик булган уй хыялларын йөрәгенә бикләп, үз эченә бикләнде.Итек өендә дә хәзер итекне үзе басты,әтисе булыша гына иде. Машина белән йонын, чималын дигәндәй үзе алып кайтты.
Әзер итекләрен сатып йөрергә дә тартынып тормады егет .
Әти, син күтәреп йөрмә инде, әни дә ялгыз кала, дия иде ул, итекләрен сатарга барганда. Базарда икәүләшеп басып торганчы, син әнә түши тор.
Әнә шулай әти әнисен кайгыртып яшәде Әнис. Аларны бер вакытта та гаепләмәде, авыр сүз әйтмәде.
Дөрес, тудырган әнисен күрәсе килгән көннәре дә булмады түгел. Кан тартмаса җан тарта дигәндәй, берәр көнне килеп кермәс микән, ниндирәк микән дип тә уйланды.
Әниең Сара исемле,диде бит әле әти. Аннары сары чәчле, бик матур диде.Шунда берәр фотосын алып калмаган инде, мин дә күреп белгән булыр идем.
Шулай уйланып йөргән кышкы салкын бер көндә, Казан базарына килеп басты Әнис. Кыска,озын кунычлы итекләрен тәртипләп тезеп, як ягына каранды. Базар умарта күчедәй гөҗли, кемдер бәйләгән йон бияләй оекбашлар,кемдер үзе ясаган уклау таяклары сата. Комган ише әйберләр сатучылар да үз урыннарын алганнар. Кыскасы һәркем үз товарын сатып калырга тырыша.
Әнис тә өйрәнелгән җитезлек белән, итекләрен тәкъдим итә башлады. Яшьләр кызыксынып озын кунычлы итекләрне карасалар, олырак яшьтәге әби бабайлар халык телендә ката дип йөртелгән кыска кунычлы итекләр сайлады. Кайсы сатып алды, кайсы иртәгә буласызмы? дип сорап, алга таба киттеләр.
Менә Әнис байтак итекне сатып та бетерде. Базар да бераз сүрелә башлады.
Бүген бик соңга калмам әле, дип уйлады ул . Сатылса өч дүрт кием итек сатылыр, кышкы юлдан әле өч сәгатькә якын кайтасы да бар. Барыбер иртәгә киләм.
Әнис итекләрендәге карларны сыпыргалап як ягына каранды. Монда да шул икән,диде ул уйланып,бер кеше яныңа килеп басса,көтүе белән җыелалар, килмәсә берәү дә юк. Шулай дип, уйлап куюы булды, каршына кулына кәрҗин тоткан бик матур,ябык кына кыз килеп басмасынмы!
Пирожкилар кирәк түгелме? диде ул оялып кына. Кәбестәнеке, ит белән дә бар?
Ә ите нәрсә ите?дип көлде егет. Этнекеме,песинекеме?
Алмагыз алайса, диде кыз, ачуы чыгып.Сез сораган итләр бездә юк.
Яшьтән шаян Әнис югалып калмады.Кызның кәрҗиненнән тотып, үзенә тартты.
Әйдә болай итәбез, диде ул серле генә.Мин синнән пирожкилар алам,ә син миннән итек.Әнә сапогиларың да каткан, җылысы да юктыр.
Әйе,аякны туңдыралар гына шул, диде чибәр кыз. Әйдәгез, мин риза, барыбер итек алырга акча юк. Менә күпме кирәк пирожкилар сезгә, ә миңа бер итек.
Һеей, бу Казан кызларын, бигрәк хетри инде үзегез...
Ә нигә? Үзегез әйттегез бит!
Әйе шул,син барыбер риза булмассың дип уйлаган идем.
Ә мин риза булдым, менә..
Нәрсә менә?.
Пирожкилар..
Әнис көлә - көлә зур кара сумкасыннан кызга нәкъ таман гына булган матур гына итек тартып чыгарды.Мәле алайса, киеп кара әле.Ә мин кәбестә пирожкиен ашый торам..
Кыз икеләнеп Әнискә карап алды да, итекләрне киеп тә куйды.Нәкъ минем размер, каян белдегез?
Кешеләрнең аягына карап нинди размер кигәнен дә белмәсәк,нинди сатучы булабыз ди инде без. Ә пирожкиен бик тәмле, матурым.Әнис,елмаеп кызга карады.Ә синен исемең ничек? Мин Ранис булам..Әнис юлда берәрсе белән танышканда гел шул исемне әйтә иде хәзер, чөнки юлда берәүгә Әнис дигәч,тегесе:ә-ә урысча укроп була мени,дип таң калдырган иде.Кара әле,чынлап та әнисне укроп дип әйтәбез бит.Авыл малайларының башларына ничек җитмәгән,дип көлгән иде Әнис ул чакта.Укроп булып кала идем бит.
Я,кем исемле дидең әле, ишетмичә калдым,дигән булды Әнис. Мин мәсәлән, Рәнис булам.
Ә мин Камалия!.
Камалия! Исемен дә үзең кебек матур икән.Ә минем апа Амалия.Түлке К хәрефе генә юк.. Апам да синең кебек бик матур,түлке ул безнең кап кара.Ә синен,чәчләр, күренеп тора,башак сыман сары
Әйе,мине сары песнәк, дияләр иде.
Ә мин әтигә охшаган, кара малай.
Кызык.Мин кара,син сары.Камалия,бер җыр искә төште әле,җырлыйммы диде шул вакыт Әнис,шаян елмаеп .Нәкъ менә безнең кебекләргә кагыла.
Биек тауның башларында әфлисун өләшәләр,беребез сары,беребез кара,шуннан да көнләшәләр.
Син бигрәк матур, Камалия. Кайда торасың, Казан кызымы син?
Әйе, базар янында гына торам мин. Повар булып эшлим, ә ял көннәрендә менә базарга чыгам.
Ә туганнарың? Алар булышамы соң?
Туганнарым әз минем, бабай белән әби үлделәр. Әни белән генә торам, ул инвалид,бер аягы юк.
Да-а.. Имәндә икән чикләвек.. Әнис тагын бер кат кызга күз йөртеп чыкты. Мин иртәгә дә киләм әле, безнең авыл Казанга әллә ни ерак түгел, ә син иртәгә киләсеңме?
Юук, Рәнис, иртәгә эшкә миңа. График белән эшлибез без. Мин хәзер четверг кына килә алам инде.
Камалия читенсенеп кенә егеткә карады. Аяклар җылынды, Ранис, рәхмәт, диде ул, итекләрен сала башлап, акча алгач сатып алырмын.
Юук, юк, Камалия, син нәрсә? Без сөйләштек бит инде. Миңа пирожкилар, сиңа итек, дип. Рәхәтләнеп ки.
Ә мин сине уйнап кына әйтте, дип торам тагын. Рәхмәт, мин киттем алайса. Менә боларын юлда кайтканда ашарсыз.
Камалия егеткә пакетка салып дүрт биш калган пирожкиларын тоттырды да китеп барды. Пока Ранис, бәлки әле тагын очрашырбыз.
Пока Камалия, әлбәттә, очрашабыз. Әнис бер кулына кәрҗин, икенче кулына юка гына иске сапогиларын тоткан кыз артыннан югалганчы карап торды ды, итекләрен җыя башлады. Бик акыллы кызга охшаган, матур да..
Юл буе, Камалия күз алдыннан китмәде аның. Әле ярый итекләрне бирдем, моңа хәтле аяклары катып йөргәндер инде, дип сөенде ул.
Тормышлары бик җиңел түгелдер, җитәмәсә әнисе инвалид, ди. И-и, Аллаһ сакласын инде. Минем әнием алтын шул, Әти дә бик әйбәт.Кем син Камалия? Каян минем каршыга килеп чыктың?
Уйланып кайтып, өйләренә җиткәнен дә сизмәде Әнис.Иртәгә бармыйм, атнакич барам әле, дип карар кылды ул. Кем белә, бәлки ул минем язмышымдыр. Юкка гына каршыма килеп басмагандыр бит инде. Җитмәсә, әнә исеме апамныкына охшаш Камалия, матур..
Өч дүрт көнне ничек кирәк шулай уздырды Әнис. Итеген басты, карын көрәде. Ә янында гел дә юаш кына теге сары кыз булды. Ятса да уйлады, торса да күз алдыннан китмәде.
Әллә гашыйк булдым инде, диде ул көлеп. Авылдагы бер кызны да болай уйлаганым юк иде бит. Хәзергә әниләргә әйтмичә торам, килешеп китсәк бәлки, үзебезгә кунакка алып кайтырмын.
Өйдәгеләр:Четверг көнне базарда кеше әз булыр бит,улым, дисәләр дә, Әнис Казанга барырга җыенды.
Барып карыйм әле,әти , көннәр дә салкын тора,диде ул итекләрен әзерләп, әз булса да сатылыр . Итекне шул яңа елга хәтле сатсак кына инде, язга таба ул хәтле үтмәс.
Менә Әнис Казан юлында. Кояшлы салкын көн. Көмештәй карлы юл буйларына саф саф булып ямь яшел чыршылар тезелгән. Тиздән, алар арасына кереп качкан каен кызлары да алкаларын тагып, яшел күлмәкләрен киярләр. Саф һава, бар дөнья акка төренгән.
Әнис тирә якка хозурланып, радиолгычын ачты.
Снег кружится, летает, летает
И поземкой клубя.
Заметает зима, Заметает..
Матур җыр, диде ул, тавышын бераз ачып. Түлке кар яумый әле, әнә кояш күзләрне чага.
... И верю, что я скоро, и верю что я скоро
По снегу доберутся ко мне твои следы.
Нәрсә ди, кар өстеннән яныма килерсең, диме? Һее.. Әллә минем Камалия турында уйлап барганны сизделәр инде.Вәәт телепатлар, дип көлә көлә таныш базарына якынлашты Әнис. Килер микән соң, Амалия-Камалия. Тамак та ача башлады инде .
Әнис килеп җиткәндә сатучылар әйберләрен тезеп маташалар иде инде. Араларында инде дуслашып өлгергәннәре дә бар, кайсы кул селти, кайсы сәләм бирә. Әнис үзе дә берничә пар итеген әзерләп, тирә якны күзәтә башлады. Ял көннәре булмаса да, базар базар, шәһәр шәһәр шул инде. Барыбер тыз быз кеше йөреп тора. Саталар, сатулашалар, сатып алалар.
Менә Әнис янына да олы яшьтәге ике апа килеп, сораша башладылар. Үзегез бастыгызмы, ничә сум, размерлары бармы?
Кем басканы сезгә нәрсәгә инде, дип эчтән генә сүгеп куйса да, итекләрен күрсәтә башлады Әнис .
Болары кара. Менә бу ак итекләр кызларга матур.. Каталар да бар..
Әнис әкрен генә шулай итекләрен тәкъдим итте. Дөрес, кемдер бер карауда охшатып сатып алса, кайберләре энәсеннән җебенә хәтле тикшереп тә, алмыйча киттеләр .Ләкин, Әниснең генә моңа әллә ни исе китеп тормады. Ул бүген күңеле белән юксынып Камалияне көтте.
Урыным да шушында ук диярлек булды, атнакич чыгам дигән иде бит,нигә күренми соң? дип кызны күзләде Әнис. Килсә ярар иде инде. Ә бүтән беркайчан да күрә алмасам? Адресын да сорамаганмын шунда. И-и, пешмәгән..
Әнис, алып килгән термосыннан чәй агызып, әкрен генә эчә башлады.
Бүген шу то суык, диде ул янында ук мунча миллекләре сатып торган иргә. Мунчада гына ята торган көн бүген.
Миллек бар, дип көлде тегесе, Итекләрне киябез дә, әйдә киттек.
Юк инде, килгәч - килгәч бераз сатасы иде. Сезгә ярый, Мунча круглый ел ул. Итекне җәй көне киеп булмый, сатсак шул кара көздә дә, кышын сатабыз.
Әйе, дөрес братишка. Милекне җәй дә яратып алалар. Бигрәк тә имәннекен.
Менә бит.. Менә.. Шул вакыт Әнис, ни әйтергә теләгәнен дә онытып,каршында көлеп торган кызга төбәлде.
Камалия! Сәләм, мин инде сине килми дип, курыккан идем.
Привет, Ранис, ә мин менә пирожкиларымны саттым. Башта ук синең янга килсәм, я кире күтәреп кайтасы булыр,дип уйладым. Теге көнне дә озак тордым бит.
Камалия, кәрҗинендәге ак япманы ачып, кызарып пешкән пироҗкины егеткә сузды.
Менә, Ранис, син ярата торган, кәбестәнеке.
Рәхмәт, Камалия, бик тәмле пешерәсең син. Ә итекләрен ничек, кысмыйлармы?
Юк, аякка шундый рәхәт икән итек белән. Ату мин гел сапоги гына кия идем.
Бераз сөйләшкәннән соң Камалия китәргә әзерләнде. Калган пироҗкиларны сатып киләм әле мин, Ранис, китмәгән булсаң, яныңа килермен.
Китәме соң, Әнис. Шул чибәрне күрер өчен генә бүген килде бит инде.
Ярар, Камалия, кил яме, диде ул елмаеп, мин сине яңадан күрмичә кайтып китмим инде хәзер. Пирожкиларың калса, аптырама үзем сатып алырмын.
Кыз килеп китүгә, дәртләнеп әллә ни кадәр итеген сатты әле Әнис. Кайсын мактады, кайсына бәясен төшерде. Аның сөенечле халәте гүя сатып алучыларга да күчте. Алары да шаярдылар, көлделәр .
Менә шулай Камалия белән танышып, ике айлап очрашып сөйләште Ранис. Кызны күбрәк белгән саен аңа күбрәк тартылды. Сөенә сөенә итек басып, тизрәк Казанга "очты."
Аның үз үзен тотышын өйдәгеләр дә сизмичә калмадылар билгеле.
Я Әнис, кем инде ул? диде Мәрьям, Әниснең Казанга барырга әзерләнгәнен күреп. Матурмы?
Сез дә сиздегезме, әни? Әнис, сер бирмәгән булып Мәрьямгә карады.Матурмы, дисең ?Белмим дә, әни. Әллә ни матур түгел, Ну шундый сөйкемле ул, көлеп кенә тора. Авыр торсалар да, бирешми, Өйдә пироҗкилар пешереп, базарда сата. Шунда таныштык та инде.
Авыр? Нигә алай уйлыйсың?
Әнисенең аягы юк диде. Икесе генә, базардан ерак тормыйлар икән. Үзе повар булып эшли, ммм, әни синең кебек шундый тәмле итеп пешерә.
Исеме кем инде, булачак киленнең?
Исеме дә матур, әни. Апаныкына охшаган. Камалия.
Чынлап охшаган, әйе, матур исем. Амалия, Камалия. Мәрьям, серле генә улына карады. Әллә, улым, таныштырырга алып кайтасыңмы соң ? Без дә күрер идек.
Әйткән сүз, аткан ук. Соңгы очрашканда Әнис ничек итсә итте, барыбер Камалияне үзләренә кайтырга үгетли алды. Ялындырып булса да, риза булды кыз. Өйләренә кайтып әнисеннән көч хәл белән ризалык алып, Әнис янына килде.
Менә алар юлда. Итек исе килеп торган салонда матур гына җыр яңгырый. Аларны күреп калырга теләгәндәй ак кар бөртекләре машина тәрәзәләренә бәреләләр.
Син шундый матур, Камалия, әниләрем күргәч, шаккатырлар инде.
Ә ошатмасалар?
Әлбәттә, охшаталар, Камалия, алар бик әйбәтләр минем. Менә тиздән үзең дә күрерсең.
