Литература
30 Марта 2023, 07:00

Доктор

Автор: Альфира Кадыйрова-Гәйфетдинова. 7-8 бүлекләр. Илфат әйтмешли,фатир бер,бүлмәләр генә аерым дигәндәй,ике өйнең дә ишеге бикләнеп тормады.Нәкыя белән Илфат йокларга гына үзләренә чыктылар дисәң дә ялгыш булмагандыр .Уеннан уймак,дигәндәй,бәрәңге аркасында чыккан аңлашылмаучылык һәр нәрсәне үз урынына куйды.Нәкыягә ачуы чыгып йөргән Илфат та,башта эчтән янса да,тора бара сөенде генә.

ДокторДоктор
Доктор

Илфат әйтмешли,фатир бер,бүлмәләр генә аерым дигәндәй,ике өйнең дә ишеге бикләнеп тормады.Нәкыя белән Илфат йокларга гына үзләренә чыктылар дисәң дә ялгыш булмагандыр .
Уеннан уймак,дигәндәй,бәрәңге аркасында чыккан аңлашылмаучылык һәр нәрсәне үз урынына куйды.Нәкыягә ачуы чыгып йөргән Илфат та,башта эчтән янса да,тора бара сөенде генә.
Ии,Нәкый,менә бит,иркенләп торабыз хәзер,диде ул,хатынын хуплап. Балалар да үзләре теләгәнчә торсыннар,шушындый өебез булганда,башта ук чыгып утырмыйча,ә,хатын?
Әкренләп көннәр уза торды.Салкын кышлар да,ак болытларга уралып,җиһан белән саубуллаштылар.Җиргә ярсу язлар килергә ашыкты.Түбәләрдән тамчылар тамды.Кояш нурлары җирне көннән көн катырак җылыттылар.Яз..шушы ике хәрефле сүзгә күпме мохҗиза сыйган.Ярларыннан ташып аккан ярсу ташкыннар кайчан? Язларда.Ә җир кайчан уяна,агачлар нинди айда бөре аталар? Язларда бит инде,язларда.
Карлар эри кояш нурларында,
Түбәләрдән тама тамчылар.
Яз җиткәнен хәбәр итеп тиздән,
Аяз күктә яшен камчылар..
Менә шушындый матур язгы көннәрнең берсендә Фәнисләрнең кызлары дөньяга аваз салды.Әтисе кебек үк бөдрә чәчле,шомырттай кара күзле нарасыйга Амалия дип исем куштылар.Шушы нәни Амалия ике өйне бер итеп бәйләп куйды да инде.Мәрьямнең авылдагы берәр авыруга ярдәме кирәк буламы,өйдәге эшләре күбәеп китәме,Нәкыя дәү әни буларак гел дә оныга янында бөтерелде.
Гомер дигәннәре әнә шулай акрын гына алга тәгәрәде.Язлар да килде,җәйләр дә.Сап сары көзләр артыннан кышлар да салкын сулышын өрделәр.Баксаң инде әле яңа гына дөньяга килгән Амалиягә дә алты яшь тулган.Менә бу җәйдә Фәнис өйгә төрттергән янкорылмасын әшләп бетереп,әниләрен шунда күчерү нияте белән янып йөри.Әниләре иске өйгә күчкән шушы алты ел буе үзен гаепле сизеп йөрде ул.Аллах бирса тиздән, корган планнары тормышка ашар,төзелешләре дә бетәр.Ләкин менә әшләп торсалар да,акча ягы гына саерак.Төрле түләүләр дә бар,кием салым да кирәк.Ашарга да әз кирәк түгел .Аннары кечкенә генә балалар киемнәренең бәяләрен дә нигәдер көннән көн арттырып торалар.Әнә шуңа да Фәнис эшеннән китеп,акчалырак эш эзләргә булды.
Мәрьям,диде ул зарплатасын алып кайткан бер көндә.Бу акчага яшәп булмый җаным, Амәлия дә үсеп килә.Мин икенче эш әзләрмен мөгаен.Камаз да тузып бара.
Һәм менә бирәм дигән колына чыгарып куяр юлына,дигәндәй,беркөнне олы юлда аны бер Камаз туктата.Җитәр дигән идем,солярка бетте брат,коткар,ди шофер үтенеп.Бер чиләк солярка кирәк иде.
Шунда сөйләшеп китеп,бу ир үзенең ерак юлларга йөргәнен,акчаны да мулдан түләүләрен бәян итеп,тел.номеры тоттыра Фәнискә.Анда шоферлар кирәк,ди ул Камазына утырып,бөтен кеше дә ерак юлларга чыгып китәргә рисковать итми брат.Уйласаң шалтыратып кара.Түлке менә гаиләңә генә кайтып кермисең инде.
Шул сөйләшүдән җәйләр җиткәнен зарыгып көтеп ала Фәнис.Тизрәк күп итеп акча әшләргә,тиенләп җыеп алган җиңел машинасын яңага алыштырырга хыяллана.Һәм бу хыялы тормышка аша да.Җәй урталарында сөенә сөенә әниләрен кире үз өйләренә күчереп,ерак юлларга йөрүче оешмага эшкә урнашып кайта Фәнис.Әти, син кагасы җирләрен каккалап бетер инде,ди ул.Аерым бүлмә кирәк,дигән идегез.Ансы да булды.Кызга да,Мәрьямгә дә сез кирәк.Мин икенче әштә эшләп карыйм әле.Кергәннән бирле уч тутырып акча алган юк.Эшлисең Эшлисең, алга киткән юк.
Озак та үтми ,район үзәгендәге яңа оешмага урнашып,рейска да чыгып китә Фәнис.Шәһәрдән шәһәргә йөреп товар ташый ул.Берсеннән төялә,икенчесенә бушата дигәндәй,икешәр өчәр атна буена юлдан кайтып кермәсә дә,акчасы шәп булгач,эшеннән зарланмый ул.Ләкин,баштагы айларда китәсе килмичә генә чыгып китсә,тора бара юл йөрүләр көндәлек тормышына әйләнә.Өйгә кайтып берәр атна ял итүгә,йөрәге тизрәк ерак юлларга ашкына башлый.
Әкренләп өйдән бизә барганын,гаиләгә мөнәсәбәте үзгәргәнен күреп,Илфат улын икенче әшкә күчәргә үгетләп тә карый.
Бар гомерең юлда уза,Әмәлиянең үсеп җиткәнен дә күрмичә каласың бит ди ул,офтанып.Я тагын берәр малай алып кайтмадыгыз.Шулай итеп бер бала белән калырга уйлыйсыңмы?Өйдә тора да алмыйсың бит,малай.
Бар да әйбәт,ди Фәнис.Юлда булсам,аның каравы акчасы шәп.Ә Амалия янында әнисе бар.Сез көне буе өйдә.Ярар,әти,баш ватма әле,яме,ди Фәнис.Ә балага килгәндә, Машада гаеп,мин дә бер малай булуын телим дә,без дигәнчә генә түгел.
Кире каткан нәрсә,ди Илфат,улына шелтәле караш ташлап.Бу кадәрле анаң булырсың икән.Кара аны,болай йөреп гаиләсез кала күрмә.
Иии,әти,әйттең сүз,дип,черт итеп җиргә төкерә Фәнис.Шул нәрсә катына барсын мени Маша.Ярый да миңа ияреп кайтты.Җитмәсә әнә бала да алып кайта алмый.
Аллах сакласын,юньсез.Мәрьям кебек хатынны башка әзләп табасың юк.Авылда да, безнең доктор, дип,олысы кечесе баш ия.Кадерләп кенә тор,уух,сине имансыз.Булсаң булырсың икән.Әй,үзгәрдең малай,үзгәрдеең...Юллар алыштырып куйгандай иттеләр бит сине,ә-ә?
Чынлап та Фәнис акчаны мул эшли башлагач,борынын югары чөйде.Элек өф-өф итеп торган хатынына да ,иркә назлары азайды.Чыгып китте,кайтып керде.Икешәр атна үзен өзелеп көткән хатынының хисләрен дә,шулай тиеш, дип кабул итте.Гүләйт итеп йөрмим бит янәсе,әш белән йөрим.
Шулай кайтып китеп йөри торгач,дүрт-биш озын елның узып киткәне сизелмәде дә.Акчаны әйбәт эшләп, өр яңа машина да алды Фәнис,өйләренә дә ремонт ясатып, курчак өе итте.
Ләкин, ишелеп килгән бәхеттән башы әйләнде ирнең.Үз үзен тотышын,русча сүзләр генә кыстырып мактанып сөйләшүен күрмичә калу мөмкин түгел иде шул аның.Шомырт кара күзләре дә,әнә ялт йолт итеп кенә тора.
Доктор,ирең бигрәк матур,ерак шәһәрләргә ялгызын җибәрмә, ирсез калуың бар,диючеләр дә күбәйде авылда.
Чынлап та,юллар гына түгел,ашыга ашыга узган еллар да Фәнисне хәйран үзгәрттеләр.Егерме яшьлек мыек асты кипмәгән яшь ир түгел инде ул хәзер.Ә куе,бөдрәләнеп торган чәчле,тормыш тәмен татый башлаган кырыкны ваклаган ир уртасы кеше.
Ләкин,Мәрьям генә авыл халкының аны якын итеп кисәткәннәрен аңларга теләмәде.Ничек ирсез калсын ди инде ,булмаганны,дип уйлады ул.Фәнисе аны гына ярата бит.Өйдән чыгып таярга гына тора,дигәннәре дә дөрес түгел.Гаиләсе өчен тырыша.
Дөрес бер рейстан кайтканда күлмәгендә иннек табын күреп,коты чыккан иде Мәрьямнең. Ләкин ире юлдагы бер яшь кызны машинасыннан төшәргә булышканда,күлмәгенә аның иннеге ялгыш тигән булып чыкты.Кул күтәреп торган юлаучыларны юл читендә калдырып китмәс бит инде.Киң күңелле шул аның ире.
Әлбәттә доктор дөрес әйтә.Чынлап та җае чыккан чакта юл буенда кул күтәрүчеләрне алырга тырыша Фәнис.Әзме күпме биргән акчаларын да кире какмый.Иш янына куш дигәндәй,акчаның артыгы юк бит.Матур кызларга күзе төшсә дә,хатынына хыянәт итмәде ул.
Ләкин,кызганычка каршы болар бар да шушы бер очракка кадәрле генә сузыла.Көннәрдән беркөнне ,җәйге ямьле бер кичтә фурасын кабыза Фәнис.Хатын,тиз генә кайтып җитеп булмас,ди ул,юлда ашарга тутырган сумкасын алып.Башта Волгоградка барам,анда икенче йөк төяп Краснодарга ук китәм.Син отпускаңны алсаң,миңа карап торма,Амалия белән бабайларга барып кунак булып кайт.
Синнән башка бармыйбыз инде,җаным.Син кайткач барырбыз.Әти әйтмешли биш минутлык юл инде.Машинабыз белән генә әйләнеп кайтырбыз әле.Син генә исән сау әйләнеп кайт.Шулай дип,Мәрьям яратып,ирен үбеп алды.
Биш минутлык түгел Маша,бер сәгатьлек,дип елмаеп,китәргә ашыкты Фәнис.Чынлап та,Мәрьям,мин кайчан кайтам әле.Мин кайтканчы отпускаң да бетеп куяр.Барыгыз давай,яме!Әштәге кешене көтеп ятмагыз.Җае чыккач,тагын бергә барырбыз,бер көн вакыт табырбыз әле.
Фәнис,үзенең өлгесе булган,шомырт кара күзле Амалиясен күтәреп зыр әйләндерде дә,тузаннар туздырып урам буйлап төшеп тә китте.Һәм ярты урамга төшкәч,көзгедән кызы белән хатынының әле һаман урам уртасында торганнарын күреп,кычкыртып ,чираттагы ерак юлга машинасын борды.
Менә шушы чираттагы рейсы аларның тормышларын астын өскә китерәчәген бу вакытта берәү дә белми иде әле.
Фәнис Казандагы базаларның берсеннән кирәкле йөк төяп,герой Шәһәр Волгоградка кузгалды.Юлда узган еллар эчендә бу якларга барырга күп туры килгәнгә,кыскарак юлны сайлап радиолгычын борды ул.
Миллион,миллион алых роз..Алла Пугачеваның көр тавышы кабинаны биләп алды...

Из окна из окна видишь ты,кто влюблен,кто..Фәнис яхшы кәеф белән җырга кушылып,фурасын кызулатты.Әле хәйран гына хатыны белән кызының җылы карашлары озатып барды аны.Җәйге җил егетләре калышмаска теләп машина артыннан йөгерделәр.Санап китсәң, шушы узган еллар әчендә күпме җирләрне әйләнде,ничә чакрымнар юл узды микән ул.Кайда гына барса да,Аллага шөкер исән сау,хәвеф хәтәрсез әйләнеп кайтты .Бу юлы да сөенеп кайтырга һәм тагын да яңа юлларга чыгарга язсын,яРаббым!
Фәнис берничә таныш поселекны узып,төп трассага чыкты да,каршысына очрап,сәләм биргән фураларны үзе дә сәләмләп, утын җемелдәтеп,алга чапты.Кайдадыр ике яклатып басу кырлар каршы алса,кайдадыр урман эчләреннән чакрымнар санады.Кара әле бу матурлыкны,дип уйлап, тирә якка күз ташлады Фәнис.Дөнья матур,дөнья киң.Ике як юл читендә тезелгән чыршылар гүя бәхет теләп,җәйге җилдә талгын гына тибрәләләр,алар арасына кереп качкан каен кызлары яшел яулык болгап,оялчан гына җиргә иелгәннәр.
Урман,урман-җәйге урман,йөгереп үтәр идем юлыңнан.Фәнис,җырның сүзләрен искә төшерергә теләп,җәйге урманга күз атты.Каршы чыкса сабый чагым шушы урман буеннан.
Чынлап та,сабый чагы йөгереп чыкса,аңа нәрсә әйтер иде микән ул? Тормышым Аллахка шөкер,бар да шулай алга таба тәгәрәсен дияр иде микән?Яраткан,сагынып көтеп ала торган гаиләмә рәхмәт,диярме.Ләкин менә,бик тә малай булуын теләгән иде дә,ансы насыйп булмады.Малай булса ,Әнис исеме кушармын дип,исем дә әзерләп куйган иде лә.Юк шул,тормыш без дигәнчә генә бармый икән ул.Шатлыкларны да борчулар алыштыра.Салкын кышлардан соң ямьле җәйләргә сукмак салына.Көннәр төнгә ялгана.
Шулаай.Тормыш юлы төрле була икән,агы була,була карасы.Бу дөньга килгәч,шул юллардан барасы да икән,барасы.
Фәнис уйланып барып,көн узганын сизмичә дә калды.Баксаң,кояш соңгы нурларын офыкка сибеп,саубуллашып та бара икән бит инде.Алда җәйге кыска төн.Әкрен генә салкынча җил исә.
Әй-яй-яй!.Тукта,тукта..Шулай дип,Фәнис тормозга басканын сизмичә дә калды.Ничә тапкыр шушы юллардан йөрим бит инде,дип үзен сүгеп алды ул.Һаман шушы уңга керәсе басу юлын узып барам.
Фәнис,көзгегә карап алды да,машинасын аз гына артка чигеп,басу юлына борды.Чынлап та бераз гына баргач,ташлы урман юлы башлана.Шушы өч дүрт чакрым юл егермеләп чакрымны кыскартып та куя.Әнә шуңа да,бу якларны яхшы белгән шоферлар явымсыз көннәрдә шушында керәләр.Чөнки ерак юлга йөргәндә,берничә чакрымны кыскартсаң да,ягулыкка да экономия,ял итәргә дә бераз вакыт янга кала.Вәйт,ярый узып китмәдем әле,дип Фәнис урман эченә килеп керде.Бераз капкалап та алырмын,ял итеп алсам да мишәйт итмәс.Бераз гына барыйм да.Җырлап-кайтып киләм борма юлдан,мең тавышлы көен көйли урман.Урмаан..урман
Фәнис Гөлшат Зәйнашеваның җырын көйләп,машинасын юл читенәрәк алды да,тормозга басты.Берән сәрән машиналар узып киткәнне санамаганда,тирә-як тып-тын.Серле төн кызы үзенең юка кара шәлен җир өстенә япкан.Урман мең төрле тавышлар чыгарып,әкрен генә шаулый.Төнге тынлыкта ниндидер җәнлек,кошлар тавышы ишетелгәли.Ара тирә кычкырган ябалак тавышлары күңелгә шом сала.
Фәнис,арттагы спалкасында яткан термосына үрелде.Ләкин нәкь шул мизгелдә юл читендә генә бер кыз шәүләсе шәйләнеп китмәсенме?
Нәрсә бу?Әллә пәри,әллә җен? Фәнис үзе дә шикләнен теге шәүләгә текәлде.Ябык кына хатын-кыз дисәм дә инде.Алай дисәң,әле генә карадым,бернәрсә юк иде бит . Аллам сакласын,сакланганны саклармын дип,Фәнис ачкычка үрелде.Үзем дә җүләр инде,кара төндә урман эченә тукта имеш,дип уйлады ул.Как будто беренче көн юлга чыктым.
Ләкин,Фәнис машинасын кабызып утын яндыруы булды,теге шәүлә ут яктысында фурага якынлашты.
Кем син?дип тәрәзә ачып кына кычкырды Фәнис.Төн пәрие түгелме?
Юк,абый,мин Сара,дип көлеп җибәрде гүзәл.Утыртыгыз әле,урамда суык,аннары куркам да.
Син түгел мин үзем дә курыктым әле.Артыңнан ирең чыкмасмы?
Юк инде,юк.Зинһар утыртыгыз әле.
Шушы кыз аркасында тиздән тормышым өч йөз алтмыш градуска борылыр дип уйламаган Фәнис,як ягына каранып кабина ишеген ачты.
Кем икәнеңне белмим,каничне!Ну монда калдыра да алмыйм,диде ул,кызга урын күрсәтеп.Әйдә,утыр.Кем дидең әле?
Сара мин.Са-ра.Ә сезнең исем ничек?
Минме?Мин Фәнис абыең булам.Киттек димәк.
Киттеек...
Син кызый,каткансың түгелме соң?карале моны бер генә,дер дер килеп утырасың.
Фәнис,барган көйгә машинаның спалкасыннан солярка исе аңкып торган одеялны тартып,очын кызга тоттырды.Мә тартып ал әле,диде ул,юлдан күзен алмыйча.Чиста ул,бөркәнеп утыр,хәзер пичне кушам.
Әйе шул,суык дип,одеялны җилкәсенә салды Сара.Рәхмәт инде,ярый әле сез туктадыгыз.
Шулай итеп,бераз капкалап алырга теләп туктаган Фәнис,машинасын кире кабызып,мичен кушты да,поворот утын кабызып кызулыгын арттырды.
Трассага чыккач,стоянкалар бар,шунда туктап ял итәрмен әле,дип уйлады ул.Үзе кызга ихтибар да итмичә,бераз көзгегә,тәрәзәләргә карап-карап алды.Әз мени,кызлар туктатып,таланган фуралар.Ярар,бар да тыныч бугай.
Алда тыз быз машиналар чабышкан трассага якынлашкач кына,Сарага карады Фәнис.Я,гүзәл,кая барасың инде төн уртасында,диде ул, күз кырые белән генә тегеңә карап.Ничек курыкмыйча,төнлә урманга килеп чыктың?Берәрсе кумагандыр бит?
Юк,иремнән качтым.
Иремнән?Ирең нишләгән,исерек мени?
Юк,абый,көнләшә.Буып үтергәнче,бүген чыгып качтым.
Әниләреңә барасың мени?
Юк,әниләрем юк минем,мин интернатта үстем.
Интернатта? Кайсы авыл кызы соң син?
Авылныкы түгел,Фәнис абый. Мин Казан кызы?
Казан? Мин дә шул яклардан бит.
Шулай мени?
Шулай,шулай.Фәнис,юлга карап карап алды да,трассага кереп,машиналар ташкынына иярде.
Мин бит,Сара, бөтенләй кире якка барам,Волгоградка .Аннан йөк тапсам,буш йөрмәс өчен икенче җиргә китәсе булыр Алла бирса.Ярар,өч дүрт км.баргач стоянка була,шунда калырсың алайса.Казан ягына кайтучы фуралар күп анда, утыртып җибәрермен.
Чынлап та,бераз баруга юл буенда "кафе"дип язган яшелле кызыллы утлар күренде.Килеп җитәбез кызый,минем кебек юлчылар күп монда,диде Фәнис,алга таба ымлап.Сине утыртып җибәрермен дә,бераз ял итмичә булмас.Йокы басты.
Моңа кадәр сүзсез генә барган Сара,машина туктауга,Фәнискә карап та тормыйча,кафега таба борылды.
Минем бик тә ашыйсы килә,абый!диде ул,әкрен генә.Үзем генә керергә куркам,бергә ашап чыгыйк әле.Минем акчам бар.
Ярар,керербез,хәзер минем монда кофта бар иде,дип,Фәнис,кулы белән арттагы ятакны кармалый башлады.Мә ки,диде ул,кара яшел кофтаны кызга сузып,я чирләрсең.
Кабинадан төшеп,утлары ялт итеп торган кафега кергәч,ике юлчы бер берсенә карап тынып калдылар.
Сарага кара бөдрә чәчле,зифа буйлы ир ошаса,Фәнис үзе кызның матурлыгыннан таң калды.Башактай сары чәчләрен ат койрыгы итеп бәйләгән,күлдәй зәңгәр күзле кыздан тиз генә күзен ала алмыйча торды
Даа,Сара,диде ул,кызның матурлыгын яңа күреп.Ирем көнләшә дигән идеңме әле? Синең ирең мин булсам,мин дә сине бер шаг үземнән калдырмас идем.Нинди матур икән бит син.Кара әле,әнә бөтен шоферларның күзе синдә генә.
Ләкин ,Фәнис бу вакытта Сараның "төнге күбәләк"булып,инде кафедагы күп кенә шоферлар белән булганын белми иде әле.Әнә шуңа да,беркатлылыгы белән,минем янда шушындый гүзәл кыз булганга,миңа көнләшеп карыйлар дип,эчтән генә масаеп торды ул.
Син Сара,бар утыр,диде Фәнис.Мин хәзер үзем ашарга алып киләм.Я ,мондагы ирләр,үзеңне ашап бетерләр.
Чибәркәй өстәл янына барып утырганчы,берничә шоферның ым кагып,күз кысканнарын күрмәде Фәнис.Хәер,күргән булса да,бу "юаш"кыз турында начар уйларга базмас иде ул.Башкаларның да матурлыктан башлары әйләнә икән дияр иде.
Чынлап та,бик матур иде Сара.Әллә шуңа,өстәл янына утыруга аның ,ачык изүеннән тупырдап торган күкрәкләрен күреп,ашавы ашау булмады Фәниснең.Ә инде ирнең карашын сизеп алган Сара сиздермичә бер сәдәбен чишеп тә җибәргәч,дерелдәвен көч хәл тыйды ир.
Юук,диде ул,маңгаена бәреп чыккан тир бөртекләрен сөртеп.Гади кыз түгел бу.Пәри кызыдыр бу,менә хәзер дә мине сихерләп утыра бит.Кара әле син моның иреннәрен,ә билләре,ә ботлары?
Фәнис,ашаганын да белмичә,урамга саф һава атылды.Ашап бетергәч чыгарсың,диде ул,чәен тагын бер йотып эчеп.Мин машинада булам,берәр нәрсә хәл итәрбез.
 
Дәвамы бар.

 

Автор:Лилия Сайфутдинова
Читайте нас