Рәхмәт сиңа, язмыш

Туганнарымы?Аларын да әйтер идем инде.Әниләре исән чакта килеп китеп йөрделәр,дөрес.Фәүзия апаны җирләүгә әзләре суынды.Капканың кайсы якка ачылганын да онытканнардыр инде.
Бу авылда торалармы соң?
Абыйлары бу авылда, ту же салгаларга ярата.Бу баланы бар, дип тә белмиләр.Апасы Норильскийда бугай, ансының да инде авылга ничә ел кайтканы юктыр, белмим дә хәттә.
Димәк, Галиягә дә әнисе язмышын кабатларга туры килмәгәе.
Шулай, дус кеше.Авылда һәркемнең үз мәшакате, өй тулы бала-чага дигәндәй.Кызганыч әлбәттә,ләкин ул кызны өйләренә сыйдыручы кеше табылмастыр инде.Норильскийдагы апасы арурак тора да бугай, ләкин ансының адресын да белүче кеше юк.Әйтәм бит, үзенең дә күптән кайтып күренгәне юк.Менә шундый хәлләр, Мулланур.Мин үзем дә бик кызганам шул кызчыкны.Хатынга төрттереп караган идем дә, ул да риза түгел.Хөкүмәт ташламас әле генә, ди.
Алай икәән..Бик авыр хәлләр..Бәлки ,әле әнисе тернәкләнеп тә китәр.Әз мени, әҗәлдән качып калганнар.
Юктыр, Мулланур, өмет юк, дигәннәр..
Өмет юк..Бала кызганыч, кыз бала җитмәсә..
Мулланурның көне буе эше эш булмады.Әллә ничә тапкыр, балтасы белән ялгыш кизәнеп аягын имгәтә язлады.Я агачны дөрес юнмады.Әнисен югалтса, Галия белән ни булыр? Шушы сорау көне буе баш миен бораулады аның.Иптәшләре шау гөр килеп уйнаганда,кызның кайгырып капка төбендә утыруы күзе алдыннан китмәде.Бәлки Галияне үзебезгә яшәргә чакырырга ? Әйе,әйе..шулай итәргә кирәк булыр әле.Әлбәттә, үзе риза булса инде.Менә бүген эштән кайтуга, бу хакта хатын белән сөйләшәм, ул олы йөрәкле, каршы килмәс.
Һәм шулай итте дә Мулланур.Ишектән керүгә, юынып та тормыйча, хатынын җитәкләп түрдәге йомшак диванга утыртты.
Илсөяр, диде ул, хатынына яратып карап.Илсөяр..
Я, Аллам,Мулланур, нишләвең бу? дип аптыраудан гаҗиз булып иренә текәлде хатын.Бер бер хәл булмагандыр бит?Я,сузма, әйт тизерәк.
Илсөяр ,тыңла әле, дип сүзен дәвам итте ире.Без эш алган авылда бер бик матур кыз күрдем әле мин.
Әллә гашыйк булдың? Илсөяр яулык чите белән авызын каплап, көлеп куйды.Шулай ук бик матур мени?
Матур, хатын, матур.Унөч яшьләр тирәсендә диделәр, аннары ятим калмагае.
Матуур..Ятиим?Мулланур, аңлатып сөйлә әле.Синең нинди катнашың бар ул гаиләдә?
Юк, Илсөяр,юк, бернинди катнашым юк.Һәрхәлдә хәзергә юк.
Әле генә елмаеп торган Илсөяр, шикләнеп Мулланурга карады.Әллә?диде ул, үз соравыннан үзе куркып.Әллә ул бала синең үз кызыңмы?
Һеей, җүләрем.Нәрсә чыкса синнән чыга инде.Яшь чакта кызлар белән йөрергә насыйп булмады,күзем ачылуга үзеңә гашыйк иттең бит, Илсөяр.
Алайса, нигә шулай борчыласың?
Беләсеңме,җаным, бу көнгә кадәр үзем дә ихтибар да итмәгән идем.Менә бүген әллә нигә күзем шул балага төште.Кечкенә генә, тышланмаган, инде карала башлаган өйнең капка төбендә, кайгыга батып утыра иде ул кыз.Түзмәдем,бура бураткан хуҗа кешедән сорадым.Баксаң, әнисе белән генә торалар икән.Аннары, Илсөяр,ни бит, ни.Әнисе үпкә чире белән авырып, ахыргы көннәрен саный булып чыкты.
Ахыргы көннәрен? Ә,әтисе?
Ансы күптән эчеп үлгән, туганнары да санламый икән.Бәлки әнисенең туганнары үзләренә алган да булырлар иде, кызганыч ансы детдомда үскән.
Бәлки терелер әле?
Үзем дә шулай дигән идем .Ләкин врачлар :өмет юк ,дигәннәр.Мин Илсөяр, менә ни турында әйтергә теләгән идем.Әллә Галияне үзебезгә алыйкмы? Галияне дим, чөнки исеме шундый аның.Аның рәвешен күреп, көне буе эшли алмадым.Күрсәң иде син аны.
Кем безгә бирсен инде аны, Мулланур? Әле әнисе исән дисең?
Нигә бирмәсен ди, Илсөяр? Әнисен югалтса, ул сабыйның йөрәге нишләр? Хәзер үк кара кайгыда инде ул?Син бит укытучы кеше.Балалар белән дә уртак тел тиз табасың, әйдә иртәгә яннарына барып кара.Бәлки әнисенә берәр нәрсә кирәк булыр.
Шулай сөйләшә торгач, Мулланур тәки хатынын күндерә алды.Иртә белән иренең дүрт ир ат утырган машинасына Илсөяр дә чыгып утырды.Ярты сәг.тә булмады, алар яртылаш буралган бура янында иделәр инде.
Әнә теге өй, дип бер якка янтайган дүртпочмаклы өйгә төртеп күрсәтте Мулланур.Ирем күршегездә бура бурый, Галияне күреп җәлләп кайткан, диярсең инде, Илсөяр.Хәлегезне белеп чыгарга сөйләшкән идек диген.Бәлки берәр ярдәм мазар кирәктер.
..Илсөяр укытучыларга гына хас кыяфәт, сабырлык белән шул якка атлады.Бәлки ире арттырадыр, бәлки әле хәлләр алай ук мөшкел дә түгелдер.
Әкрен генә капка келәсен ачып эчкә узды ул.Капкадан керүгә күзләре берничә иске ләгәндә үсеп утырган чәчәкләргә төште.Менә,әйттем бит, дип уйлады ул.Бүген иртәгә дөнья белән хушлашасы кеше шундый матур гөлләр үстереп ятармы? Аннары ,сап сары итеп юылган баскыч төпләре..
Илсөяр ни уйларга белмичә, карангалап торганда, ишектән чандыр гына кыз бала килеп чыкты.
Исәнмесез, диде ул, сагыш тулы күзләрен мөлдерәтеп.Сез доктормы,апа?Әни каты авырта башлады, сулый алмый..
Исәнме балам.Мин Илсөяр апаң булам,дип кызны кочагына алды Илсөяр.Менә хәзер аның да йөрәгенә меңләгән инә кадалгандай булды.Хәзер аның үзенә дә иренең халәте күчте.Мин, акыллым, врач түгел, Камышлыда укытам мин.
Әә, сез ничектер врачка охшаган.Ни кирәк иде соң сезгә?
Мин, Галия,әниеңнең хәлен белеп чыгармын дигән идем.
Укытучы сүзен ишеткәч, кыз зурлап Илсөяргә карап куйды.Әйдәгез алайса,өйгә керәбез,диде ул олыларча.Әни ятып тора.
Илсөяр өйгә кереп,хәлсез хатынны күрүгә,иренең фаразлары расланды.
Караватта күз төпләре зәңгәрләнгән, ябык кына хатын ята иде.Аның авыр авыр сулавын күреп, Илсөярнең үзенең дә тыны кысылды, сулыш алуы авырайды.
Исәнмесез, диде ул үзен кулга алып.Мин Камышлы хатыны.Илсөяр исемле укытучы мин..
Исәнмесез,мин Гамилә,диде Галиянең әнисе.Нинди йомыш иде?
Кирәк вакытта тиешле сүзләр табарга сәләтле укытучы Илсөяр бер мәлгә сүзсез калды.Нәрсә дияргә соң әле? Галияне үзебезгә алырга уйлаштык, димәс бит инде.
Әллә ни йомышым юк иде инде.Шулай да..Иремнәр күршегездә генә бура бурыйлар.Галиянең башка балалар белән уйнамаганын күреп алган да, кайткач миңа әйтте.Син укытучы кеше, бар әле, сорашып чык, берәр хәл булмагандыр, диде.
Әә,мин авыртам шул.Галиям күберәк минем янда инде.Рәхмәт балама.Ул булмаса, нишләгән булыр идем, белмим дә.Туганнарыбыз да юк ичмасам.
Ул да булмады, Галия кечкенә чиләк алып, лапаска чыгып китте.Хәзер әни, укытучы апа синең янда торганда, кәҗә савып керәм,диде ул,ишекне ябып.Аннары терелеп китәрсең.
Илсөяр шаккатып, кызчык артыннан карап калды.Аның кебек балалар урамда шау гөр килеп уйнап йөриләр, ә ул?
Галия чынлап та бик акыллы, диде ул, кызның әнисенә карап.Тырыш та.
Әйе, Илсөяр, кызым акыллы, эшчән.Мин үзем интернатта үстем.Менә хәзер ул да минем язмышны кабатлый.Тиздән үләм мин, укытучы.Ә кызымның бер кешесе юк.
Сез нәрсә сөйлисез, Гамилә?Андый авыр сүзләр әйтмәгез әле.Бәлки..
Юк,юк.Бернинди дә бәлки юк.Яшәсәм берәр атна калгандыр.Кызым өчен бик кайгырам, Илсөяр.Бәлки Галияне балалар йортына урнаштырырга булышырсыз,ә?
Ике хатын елап җибәрүдән чак тыелып, бер берсенә текәлделәр.Бар дөнья,әйтерсең караңгылыкка чумды.Бары күршедә генә тукылдаган балта тавышлары, ачык форточкадан кергән ата каз ысылдавы гына аларны кабаттан яшәешкә алып кайтты.
Гамилә,диде шунда Илсөяр, ныклы бер карарга килеп.Безнең бер улыбыз суга батып харап булды, бәлки ишеткәнсездер дә әле.Хәзерге көндә тагын бер улым, ирем белән яшибез.Тормышыбыз җитеш, машинабыз бар.Йортыбыз да зур.Әллә менә..
Гамиләнең кайгы баскан күзләрендә шул вакыт нурлар уйнап алды.Йөзенә ниндидер бер ышаныч, өмет чаткылары кунды.
Илсөяр, баламны үзегезгә алырга дип уйлыйсыңмы әллә? диде ул авыр авыр сулап.Әй, Алламның рәхмәте..Илсөяр..
Мин әйтергә куркып тора идем, Гамилә.Кичә ирем сезнең хакта сорашып кайткан да, ярдәм кирәк түгел микән, белеп кайт әле, дип монда алып килде.Әйе, без Галияне үә кызыбыз кебек яратырбыз.Укытып, кеше итәрбез.Ләкин ,Гамилә, син дә бирешергә тырышма.Әйдә, өметсез шайтан гына диләр бит.Яшәү өчен көрәшергә кирәк.Ә без ярдәм итәрбез.
Гамилә, күз яшьләрен сөртеп, Илсөярнең кулына үрелде.Курыкма, Илсөяр,диде ул елмаеп.Минем йога торган чир түгел.Ләкин, сүзен әйтеп бетерә алмады,ишектән зур чокыр белән сөт тоткан Галия күренде.

Дәвамы бар.