Кайгы хәсрәт килгәндә, үз ара ни генә булмасын, авыл халкы бердәм, бер берсен бер кайчанда ташламыйлар.
Рафис белән Рафилне дә, дөресрәге сабыйларның кечкенә генә булып калган кисәү гәүдәлерен күз яшьләренә буылып,чак көчкә җиргә иңдерделәр авылдашлар.Илдария белән Ислам килгән кайгылардан аңнарына килә алмыйча ятканда, бөтен янган йорт җирләрен себереп түктеләр.Әле җыелып җыйнак кына бер өй салырга булышабыз да дигәннәр иде,Илдариянең әтисе Гали абзый гына,каршы килде.
Бик зур рәхмәт диде ул,кайгыдан сагыш баскан йөзен,буразна буразна җыерчыклы маңгаен сыпырып.Бик зур рәхмәт.Ислам белән Илдарияне үзебезгә алып кайтырмын инде.Бу нигез бәхет китерә торган нигез булмады иптәшләр.Башта яшьли кода кодагыйлар аянычлы үлем белән киткәннәр,аннары япь яшь килеш кияү.Ә хәзеер..Гали абый , һәрвакыт уен көлкеле, җор теле абзый күз яшьләрен тыя алмыйча үксеп үксеп елап җибәрде.Бу күренешкә кемнең йөрәкләре түзсен ди индее?Җыелган авыл халкының күз яшьләре дә кара болыт булып тыныч кына яшәп яткан авыл өстенә кунаклады.
Кыз монда килен булып төшкәч, дип дәвам итте Гали абзый, Нургалиләрнең эскәмиясенә барып утырып.Кияүнең кушаматлары сыңар аяк дигәнен ишетеп, сәерсенгән идем.Кушаматны бездә тиз тагалар бит, безнеке пример Заказ, икенче күршем кабак.Ә менә Галимҗан бабайның аягы сыңар булганга сыңар аяк кушаматы тагуны, мин ничектер аны рәнҗетү дип кабул иттем.Үз теләге белән аяксыз калган шту ли бабай.
Гали абзый сүзсез генә уйланып торган кешеләрнең әле берсенә, әле икенчесенә карады.Сез дә шулай дисезме?диде ул кәләпүшен кулында әйләндергәләп.Ә уйлап карасаң, барлык үлемнәр дә шушы Сыңар аякка бәйләнгән булып чыга түгелме соң?.Күп уйладым мин балалар,биик күп уйладым.Кодабызның аягы комбайнга кысылып,кодагый тартып чыгарырга маташканда,алар икәүләшеп киткәннәр.Аннары бабай...Озак та үтми, кияүне кар астыннан чыгып калган сыңар аягыннан күреп тартып алганнар.Менә хәзер балалаар.Гали абзый яшьле күзләрен күккә төбәде, әйтерсең лә анда бергөнаһсыз ,күктәй зәңгәр күзле ике бала болытлар арасыннан аңа карап торалар.
Менә хәзер ике балааа, дип пышылдады ул.Аларның да сыңар аяклары ниндидер бер мохҗиза белән янып бетә алмагаан.Я, нәрсә әйтерсез?
Моңа хәтле бу кушатматка төптән ихтибар итмәгән халык, бер берсенә карашып уйга калдылар.Бәлки, чынлап та Гали абзый дөрес әйтәдер, бәлки чынлап та Галимҗан абыйга сыңар аяк кушаматы тагып рәнҗеткәннәрдер.Ул вакытта бит әле ул, суксаң тимер өзәрлек ир егет булган.Аяксыз калу өстенә, бу кушаматны ишетү аңа да җиңел булмагандыр.Ә бәлки йөрәге, җаны рәнҗегәндер ..Ләкин бу сорауларга җавап юк иде шул инде, фаҗигаларның нигә болай килеп чыгуына җавап һавада эленеп калды.
Күрәчәк инде бу Гали абзый, диде авыл халкы яшьле күзләрен яшереп..Язмышлары шулай аянычлы язылгандыр инде.
Шулайдыр инде әйе, күрәчәктер дип, кәләпүшен ап ак чәчле башына киеп, авырлык белән генә торып басты Гали абзый.Килешәм, язмыш.Менә шуңа да мин аны үзгәртергә тырышып карыйм әле.Ислам белән кызны да үзебезнең нигезгә алып кайтам.Аларның гомерләре озын булсын бер Аллахым, бәхетләре булсын.Сезгә дә тыныч тормышлар.Рәхмәт.
Гали абзый янып көлгә әйләнгән, ике сабыйның җаны чыккан нигез янына килеп, кулларын күтәреп дога кылды да, үзен көтеп торган машинага утырып авылларына кайтып китте.
Кара әле, без чынлап та көлә көлә, берни уйламыйча сыңар аякныкылар дип әйтә идек, диеште җыелган авыл халкы.Гали абзый хаклы булып чыга түгелме соң!Уйлабырак карасаң бөтен бер үлемгә әзме күпме кушаматның кагылышы бар икән бит, бар.
Әйе бит, әйе..Сыңар аяк..
Шул көннән башлап бу кушаматны телгә алмаска,нигезне дә буш калдырмыйча, сукалап агачлар утыртырга сүз куештылар.Сирень, шомырт агачларын күпләп утыртырбыз, шаулап үссеннәр әле.Гали абзый дөрес әйтә, мантый торган нигез булмады бу.
Ә бер көнне шулай иттеләр дә,авыл советы Илдариянең больницадан кайткан көнен белеп, киңәшләшеп путҗымны сукалатып куйдылар.
Алмагач ише агачлар гына утырта күрмәгез, диде кайгыдан кечкенә генә булып калган Илдария.Ул нигездә үскән алманың да хәттә әкияттәге сыман, агулы булуы бар.
Авыл халкы,әйе шул,шулай, дия дия җыелып,суыклар башланып катырганчы шомырт,сирень куаклары,посадкада үсеп утырган яшь миләш агачларын кайгылы кара җиргә төрттеләр.Ә менә һәр утырткан агач төбенә су сибәсе булмады.Чөнки кешеләрнең бу адымнарын хуплагандай,көн төн пыскак яңгыр яуды.И Аллахым,Равилнең, игезәкләрнең күз яше бит инде бу, дип күккә карады халык.
Илдария белән Ислам,больницадан чыгып,Гали абыйларда яши башладылар.Җиргә беренче адымнарын ясаган сабыйлардай, тотына тотына өр яңадан,ирсез, балаларсыз тормышка аяк басты алар.Әле генә кояшлы аяз күкләрен кара болыт каплады.Язмыш җилләре аяктан егып,җиргә кадәр бөктеләр.Авыр.. биик авыр иде аларга.
Ләкин Илдария бердәнбер малае Исламга да бу кайгыларның әйтеп бетерә алмаслык зур сынау икәнен бик яхшы аңлый.Баласының күп елаудан кызарган күзләрен күреп, үзәге өзелә иде.
Әнә шуңа да иреннәрен тешләп, кулларын бер учка йомарлап кысты, түзде Илдария.Ислам янында еламаска, хәттә өр яңа баштан елмаерга да өйрәнде әле.Инде хәйран гына олыгая барган әти әнисе дә кулларыннан килгәннең барсын эшләделәр.Аннары Равилнең, Илдариянең дә эш урыннарыннан зур гына сумма акча белән ярдәм итүләре, авылдашларының җыйган акчалары бик урынлы булды.
Ләкин ни генә булмасын, авырлыклар килеп,тормыш туктап калгандай тоелса да,бер көн килеп ул барыбер, шыгырдап булса да алга таба тәгәри башлый.
Илдария белән Ислам да бераз айнып, әз булса да үз хәлләренә кайттылар.Исламны башта авыл мәктәбенә күчерергә уйлаганнар иде, Ислам гына күчмим дип, үз мәктәбендә калды.Аннары укытучылар да калырга үгетләде, яңа мөхиткә ияләнергә авыр булыр, монда без бар, дуслары дигәч, риза булды Илдария.Чөнки ике авыл тоташып бетә язлаган, автобус та йөреп тора. Ләкин менә,көннәр узган саен Илдариянең генә кайгылары өстенә үкенү хисләре өстәлде.Нәрсә дип рәнҗеттем бабайны, нәрсә дип шул агач аягына суктым, дип үкенүдән йоклый алмый яткан чаклары күп булды аның.Балам гына дип торды ләбаса..Менә хәзер өй зур ,рәхәтләнеп тор, дип үзен сүкте ул.Ә бер көнне төшендә Равилен күрде .Ансы имеш капка төбендәге бүрәнәгә утырган да, елмаеп бер болыттан икенчесенә сикереп уйнаган балаларны күзәтә.Үзе егылмагыз тагын, дигәндәй,бармак яный.
Илдария башын тотып, кинәт кенә урыныннан торып утырды.
Бармак яный..Тукта әле, тукта..Илдария яңа гына төшендә күргән газиз балаларын,ирен түгел, ә алар исән чакта, Галимҗан абый кергән төшне искә алды.Әйе, әйе бит.Ул вакытта ике култык астына ике бала кыстырган бабай керде бит аның төшенә.Менә нигә ачулы итеп бармак янаган икән бит ул.Шушы ике сабыйны да саклый алмыйсың дип ачулануы булгандыр инде аның күрәсең.Ә без аларны яшьли үлгән кызы белән улы дип юраган булдык биит.Белгән булсаммыы..белгән булсам.
Эх бабай, бабай нәрсә дип кисәтмәдең микән соң син?балаларның үзен генә ниләр булса да ялгызларын калдырма,дип никләр әйтмәдең микән.
Илдария тын гына киенде дә, ишекне әкрен генә ачып тышка чыкты.Ә урамда кара төн.Тонык кына ялтыраган айны,ара тирә йөзгән болытлар каплап каплап китә.Салкынча искән җил күз яшьләрен киптерергә теләгәндәй, юеш яңакларга, яка эчләренә кагыла.
Йөгереп чыгып айга карыйм,
Айда да юк,сез кайда?Кайчандыр балаларына:Атагыз күкләрдә дигән Илд.бүген үзе үк нәрсәгәдер өметләнеп, сагыш тулы күзләре белән төнге күкне күзәтә.Ә ачы күз яшьләре яңакларны пешереп тамалар да, тамалар..
Менә тагын газаплы бер төн узып бара.
Ял көне зиратка барасы булыр әле дип, Илдария салкын, ялгыз урынына кереп ятты.Исламны да, алып барырмын,дип уйлады ул.Аның ял көне була.
Ләкин улының вакыт булган саен мәктәптән кайтышлый,ике авыл арасында калган зиратка кереп, энеләренең,әтисенең каберләре янына килгәнен ул вакытта белмәде Илдария.Ислам үзе дә берни әйтмәде.Без капчыкта ятмый дигәндәй, җомга көнне улының укытучысы ишек какты ул көнне.
Илдария,диде ул моңсу гына исәнләшеп,Исламның гел зиратта икәнен беләсеңме соң син? Психикасына зыян булмасын дип кайгырам инде.Җайлап кына сөйләшеп карыйкмы соң?
+24 °С
Дождь
