Хафаса карчык, тамагы кибүгә чыдый алмыйча, иреннәрен чәпелдәтте , ике күзеннән туктаусыз яшь акты, уйлар йомгагы аны да еракка Гөлнара килен булып төшкән мәлләргә ияртеп алып китте.
Гөлнараны ул беренче күрүдә үк яратмады. Үзе бака кебек зур күзле, сөйкемсез йөзле булганлыктан, беренче чиратта, аңа киленең чибәрлеге ошамады. Хәер , ул гына түгел иде бугай сәбәбе. Гөлнараның әнкәсе Гөлнәфисә белән алар көндәшләр булдылар. Гөлнәфисә – Тимерҗанның тәүге сөйгән яры иде. Алар бергә булмасын өчен кулыннан килгәннең барын да эшләде: Хафаса, сихерче карчыкларга барып бетте. Ничек итсә итте, әмма Тимерҗанны шул уймак авызлы чибәр кыздан тартып ала алды. Рәмисе кайтып “Гөлнарага өйләнәм”, дип әйткәч, башта тораташтай катып калды. Үгетләп тә, әйбәтләп тә әйтеп карады. Рәмисе тыңламады. Барыбер шуңа — көндәшенең кызына өйләнде. Гөлнара килен булып бусаганы атлап кергән мәлдә үк: ”Авызыңны ерып кергән буласың да, тормышыңны тәмугка әйләндерәм мин синең кызый, — дип, Хафаса үз-үзенә сүз бирде һәм 18 ел буена киленен гел пешекләп кенә торды. Теге чакны яңагын чаңлаткан мәлдә курыкты куркуын. Ләкин анысы да җил-давылсыз гына үтеп китте. Гөлнара чырыш та, тырыш та кеше булды. Нинди генә этлек эшләсә дә, Хафасаны кичерә килде. Шул кичерү Хафасаны күңелен тагын да усалландыра барды. Иии, уйласаң уелыплар китәрлек бит, кем уйлаган бер көн килеп шушы килен кулына калырмын, — дип, Хафаса тиз генә үткәннәрен күз алдыннан үткәреп алды.
Шулчак күкрәк турын ачы авырту ярып узгандй булды. Өнсез тавыш:
— Су... бер йотым су, — дип тилмерде. Тик суны китерүче булмады.
“Улым әйләнеп кайтканчы бер йотым суга тилмертер микәнни бу килен?” дип, хафасаның йөрәге тырналды. Тик, карчык бирешмәде: тел очы белән иреннәрен ялый-ялый су килүен көтте. Гомер буе кичерә белгән килен начар адымга бармас, ахирәтләре кайтып китүгә су китерер, дип өметләнде.
Шулвакыт доң иткән тавыш ишетелгәндәй булды. Хафаса сискәнеп үк китте. Әллә башка тондыралар инде, - дип, урыныннан калкынасы итет. Тик, аяк-куллары да, гәүдәсе дә кымшанып та карамады. “Доң, доң” иткән тавыш тагын да ешрак кабатлана башлады. Хафаса карчык: “И, Ходаем, бер Аллам, ни булыр икән бу?” — дип, колагын тырпайтарак төште. Шулчак музыка туктады да, Гөлнараның:
— Кызлар! Хәтерлисезме, мәктәп елларын? Исегездәме, Агыйделнең текә яры башында – Имәнлектә Пионерия көнен үткәргән мәлләр? Кызыл галстуклар, ак бантиклар тагып, барабаннар кагып мәйдан әйләнә идек. Әйдәгез әле, мәктәп елларын искә төшереп, шушы барабанның тузаннарын кагып алыйк әле. Ягез, кызлар, кайсыгыз оста барабан кагырга? Гөлнур! Син бит әйдәп баручы барабанчы идең. Әйдә, карап торма, ал таягыңны кулыңа! Бәйрәм булгач, бәйрәм булсын! Барабан чыңы зыңлап торсын! — дип залны яңгыратып барабан кагып җибәрде.
“И, Ходаем бер Аллам, әллә чорма башында яткан иске барабанны алып төшкән инде? Шулайдыр. Рәмисенең мәктәп еллары төсе итеп саклаган барабанны алып кергәндер. Шулай шул ул, “акбаш” дигән шайтан адәм баласын әллә ниләр эшләтә шул. Югыйсә, барабан кага торган Гөлнарамы соң инде аның килене! Дөньяның бер уңганы-булганы бит ул! Хатын-кыз эчкечелек сазлыгына тиз бата диләр, берүк, эчкечелеккә бирелеп хараплар гына була күрмәсен инде килене. Аллаһ үзе туры юлга кертеп җибәрсен инде. Кайту белән Рәмисенә әйтер иде дә соң, авызыннан сүз түгел, өн генә чыга. Чарасызлыгын һәм көчсезлеген танудан Хафаса карчыкның күзеннән янә мөлдерәп яшь ага башлады. Күңелен үкенү тойгысы биләп алды. Бүген килеп кенә ул үзенең 18 ел буена дөрес эшләмәгәнен аңлады. Килененнән гафу үтенергә теләде. Бәһиллеген алмыйча, теге дөньяга китүдән курыкты. Йөрәге: “Их, их, нишләдем соң мин, карт дивана”, — дип сулкылдады.
***
— Кит инде, Гөлнара. Хафаса апа авырып яткан килеш барабан кагу әллә ничек бит... — дип әйтеп куйды Гөлнур.
— Хафаса апа, дип тешең төшә инде хәзер. Ул каккан барабаннарның чыңы менә монда — йөрәктә әле дә зың-зың килеп тора. Кагасыңмы, юкмы, дип сорыйм миннән. Син какмасаң, үзем кагам! - диде дә Гөлнара, тактка туры китереп, кага да башлады: ”Доң! Даң! Доң!...”
Кемдер музыка тавышын көчәйтеп җибәрде: өйдә шайтан үзе куркып чыгып качарлык пәри туе гөрләде.
Барабан бер кулдан икенчесенә күчте. Куркудан йортның бүрәнәләренә хәтле дерелдәп киткәндәй булды.
Барабанга таяклар катырак килеп бәрелгән саен, Хафаса күзләрен четердәтеп йомып-йомып алды. Бу барабан тавышы аның колагына әҗәлне чакыручы тавыш булып ишетелде. “И, Ходаем, улым кайтканчы үз хозурыңа ала күрмә. И, Ходаем, киленемне шайтан коткысыннан арала”, —дип пышылдады.
***
Бервакыт барабан тавышы да, музыка тавышы да тынгандай булды. Ишекнең ачылып-ябылганы, кунакларның таралышканы ишетелде. Хафаса да җиңел тын алып куйды. Баш миен: “Үлмәдееем... Яшим икән болай булгач!” — дигән тантаналы уй ярып узды. Шулчак тәне буйлап калтырану йөгереп узгандай булды. Сулышы кысылды. Өнсез тавышы бертуктаусыз: “Гөлнара! Гөлнара!” — дип пышылдады. Тик, Хафаса карчыкның әрнүле тавышын килене ишетмәде. “Килен дим, килен”, — дип тагын пышылдады ул тел очы белән ярылып беткән иреннәрен ялый-ялый.
Нәкъ шул мизгелдә Хафаса карчык үлемнең янәшәдә генә икәнен тойды. Юк, үлемнән курыкмый Хафаса. Әле генә пәри туе ясаган килененә дә ачуланмый. Бер генә тойгы — бәхилләшә алмыйча китү ихтималлыгы гына үзәген өзә. Нишләп 18 ел буена уйланмады икән ул шул хакта. Килененә карата кылган начарлыкларының кайчан да булса бер үзенә әйләнеп кайтачагын чамаламады. Ни өчен ул гомере буе килененнән үч алу тойгысы белән яшәде? Тормыш бер алдын, бер артын күрсәтә диләрме әле? Хәзер килен, әнә, үзе аннан үч ала. Артыгы белән ала. Алырлыгы да бар шул. Килен дә бит адәм баласы. Иии 18 елга кирегә әйләнеп кайтсамы, “ә” дигәненә “ җә” дип кенә торыр ие дә соң. Үткәннәргә юллар гына ябык шул. Терсәк якын да бит, тешләп кенә булмый. Их, килеп керсә иде шушы мизгелдә килене. Авызын ачып “кичер”, дип әйтә алмаса да, күзләренә карап булса да гафу сорар иде. Күңелендәге авыр йөк белән караңгы гүрләргә кереп китмәс иде. Таш бәгырь түгел лә аның килене.... Нишләп кермәсен ди, керер әле аның янына. Эчендә җаны булса, тәк тә керми калмас. Бүген ахирәтләрен җыеп күңелен бушатканнан соң ачуы да, бәлки, басылып киткәндер... дип уйлап бетерүе булды, бар гәүдәсе буйлап утлы шар йөгереп узгандай булды. Бәхиллексез җибәрә күрмә, — дип ялварды Хафаса эченнән генә Аллаһы Тәгаләгә.
Шулчак түр якта табак-савыт шалтыраган тавыш ишетелгәндәй булды. Килә киленкәем, килә бәгырькәем, дип уйлап бетерүе булды, ишек шыгырдап ачылып китте дә, кулына чынаяк тоткан Гөлнара бусагада хасил да булды.
Аның яшьләнгән күзләрен күреп, Хафасаның ике бите буйлап күз яшьләре тәгәрәп төште.
Гөлнара бианасына томырылып карап торды-торды да:
— Кичер мине, әнкәй, кичерә алсаң, — дип янына килеп утырды. Чынаяктагы җылымса суны сузды. Хафаса йотлыга-йотлыга чынаяктагы суны эчте. Кибегүе шулкадәр дәрәҗәгә җиткән иде, ым белән генә янә бер чынаяк су алып килүен сорады. Гөлнара йөгертеп кенә икенче чынаяк суны да алып килеп эчерде.
Чынаякны алып куюга, бианасының уң кулын үзенең учына салды. Карашлар очрашты. Хафаса киленең карашында үзенә карата ачу да, үч тә, нәфрәт тә күрмәде. Гөлнара бианасының күкрәгенә башын салып, ярсып елап җибәрде. Шулчак гәүдә тартылып куйгандай булды. Гөлнара, үз-үзен белештермичә:
—Юк! Юк! Юк! Әнкәй дим, әнкәәәәәй, үлә күрмәәәә! Хәзер мин сиңа карлыган яфрагы салып каты чәй ясап алып керәм! — дип кычкырып җибәрде.
Тик, җанны ярып чыккан бу тавыш кына ярдәм итә алмады. Бу мизгелдә Хафасаның җаны, тән кабыгыннан аерылып, күккә аша башлаган иде инде. Җансыз йөздә исә бәхиллек алудан уелып калган разыйлык хисе генә ярылып ята иде...
+24 °С
Дождь
