Литература
1 Ноября 2022, 07:00

Кылый

9-10 бүлекләр Бүлмәдәге җиңелчә җилдән шәмдәлдәге шәмнәр уйнады.Тәрәзә пардәләрендәге өрәңге яфраклары гүя күбәләкләрдәй бөтерелделәр...Ләкин ике гашыйк боларның берсен дә күрмәде,чөнки ялкынлы хисләр ташкыны аларны мәхәббәт үзәненә бөтереп алып кереп киткән иде инде.Утка очкан күбәләктәй,бәхеттән исергән Гөлнара белән Гәрәй дә,сөюнең кайнар учагына ташландылар.Мәхәббәт дигәннәре ике гашыйкны кышкы бураннардай юлдан яздырды.Сагынып сөйләрлек яшьлек,җырларда җырлана торган мәхәббәт.Сөю, сөелү төннәре.

КылыйКылый
Кылый
Бүлмәдәге җиңелчә җилдән шәмдәлдәге шәмнәр уйнады.Тәрәзә пардәләрендәге өрәңге яфраклары гүя күбәләкләрдәй бөтерелделәр...Ләкин ике гашыйк боларның берсен дә күрмәде,чөнки ялкынлы хисләр ташкыны аларны мәхәббәт үзәненә бөтереп алып кереп киткән иде инде.Утка очкан күбәләктәй,бәхеттән исергән Гөлнара белән Гәрәй дә,сөюнең кайнар учагына ташландылар.Мәхәббәт дигәннәре ике гашыйкны кышкы бураннардай юлдан яздырды.Сагынып сөйләрлек яшьлек,җырларда җырлана торган мәхәббәт.Сөю, сөелү төннәре.
Иң беренче булып,Гөлнара күзләрен ачты.Урамда тыз быз чабышкан машиналар тавышы.Челтер челтер трамвайлар уза.Аны оялу хисләре белән беррәттән ниндидер бер татлы хисләр дулкыны биләп алды.Чәчләрен йолкып еламады да ул, үкенмәде дә.Тиздән,бик тиздән никахлары булыр һәм ул да ниһаять ир хатыны булачак.Аның да Аллах бирса үз гаилә учагы кабыныр.
Моңа кадәр дә оятсыз тәкьдимнәр ясап,кул сузучылар булмады түгел бит.Булды.Ярый әле ул чакларда, ходай саклаган, ярый әле бирешмәгән.Аллага шөкер,бүген сөйгәне алдында йөзе ак аның .
Шушындый сөю сәгатьләре белән, Казан белән танышып,берничә көннең узганын сизмәде дә яшьләр.Сөю тулы күзләргә икесе ике төрле колак та,кылый күзләр дә күренмәде.Алда бары сөю ак яулыгын болгады да, язмышлары бәхет юрады.
Шулай итеп,берничә көннән соң Казан күчтәнәчләре белән Гөлнара өенә кайтты.Бәхетле,бик бәхетле иде ул бүген.Сөйгәненнән бер көнгә аерыласы килмәсә дә,кабат очрашырга сүз куешып саубуллашты алар.
Пока,җаным,диде Гәрәй,Гөлнарага яратып карап.Атна урталарында килеп җитәрмен Аллах бирса.Эшеңә чыгуга шалтыратырмын, хуш!
Завыклы шәһәр фатирыннан гади авыл өенә килеп кергәч, бераз күңеле дә моңсуланып алды әле Гөлнараның.Җитмәсә каршысына чыккан киленнәре шелтәләп алды.Имеш никах ясамаган килеш, ирләр белән йоклап йөрисең.
Ләкин боларга исе дә китмәде аның.Кияүгә чыкканчы, Гәрәйнеке кебек бер матур келәм алам әле, дип уйлады ул.Ишек өстенә әленгән чаршауларны алып,бер матур ишек тә куйсак,өебез тагын да матурланып китәр.Аннары киленнең бер югач уңа торган пардәләрен дә алыштырам әле.
Кич белән әнисе белән дә бу хакта сөйләште Гөлнара.Ии,әни,Гәрәйнең фатирын күрсәң син?диде ул, соклануын яшермичә.Шундый матур бүлмәләр.Берсенә кергәч,көзгә кергәндәй булсаң,икенчесендә язлар каршы ала.Мин дә өйгә яңа шторалар алып әләм әле.
Айсылу, куркып кызына карады.
Баш бетәр,Гөлнара,диде ул пышылдауга күчеп.Зинһар берсенә тия күрмә.Син торасы йорт түгел.Килен үзе карар.Аның челтәрләрен ничек алыштырасың ди.
Болай да,кияүгә чыкмаган килеш кызыңны нигә җибәрдегез дип,мыр мыр килде инде.
Ай Аллам,килгәненә бер ай юк,хуҗа булып йөри.Үләрсең рәвешен күреп.Үзе кем соң инде?
Булды,Гөлнара,булды.Зинһар шушы ике аеңны түз, каршы әндәшә күрмә, яме.
Ике ай гына булмас әле,әни.Ни бит..
Айсылу куркып Гөлнарага карады.Нигә,кызым?Гәрәй песи кире уйлады мәллә?
Әнисенең уен көлке белән сөйләшкәнен күптән белгән кыз көлеп җибәрде.Юк,әни,диде ул,көлә көлә.Эш Гәрәй песидә түгел,минем үземдә.Эштән фатир чираты җитте бит.Фоат абый шуны Гәрәйгә әйткән.
Нишләргә дисез соң,кызым?
Яңа елга никах ясыйбыз, әни.Аннары фатир алганчы үзебездә торып торам.Берничә ай эшләмичә булмас бит.Әни,килен хәзер үк аң кертеп тора,әйдә яңа фатирга үзләрен чыгарыйк.Я әти белән сез чыгарсыз.
Юктыр балам.Гомер иткән йортны ташламабыз инде.Фатирыңны ал әле башта.Аннары күз күрер.Эшләре дә районда, башка чыгабыз,дисәләр, карарлар тагын.
Икенче көнне әшкә килүгә,Гәрәй шалтыратып кызның хәлләрен белеште.Үзенең хәлләре белән уртаклашты.Пәнҗешәмбе көнне кайтып киләм,Гөлнар,диде ул.Көтәрсеңме?
Ничек көтми ди инде? Гомере буе көтеп алганны, өч көнгә генә әлбәттә түзәр.
Көтәм, җаным!Көтәм, диде Гөлнар.Килгәч рәхәтләнеп сөйләшербез яме.
Менә шулай сөйләшүләр,атна саен ике өч тапкыр очрашулар белән тагын бер ай узды.Тиздән бик тиздән Гөлнара Казанга Гәрәе янына күчәчәк.Шатлык өстенә шатлык өстәп,әле яңа елга хәтле фатир ачкычын алу мөмкинлеге дә чыгарга тора.Чөнки төзүчеләр биш катлы йортны яңа елга кадәр тапшырырга әзерләнәләр.Болай булса Алла бирса, җитмешләп гаилә яңа елны үзләренең яңа,якты фатирларында каршы алачаклар.
Гәрәй белән Гөлнара көннән көн бер берсенә күбрәк тартылдылар.Гәрәй хәзер капка төбеннән генә борылмыйча,кызның өйләренә дә керә башлады.Ашап эчеп алдылар, Гөлнараның әти әнисе белән сөйләштеләр.
Кызыбыз бик акыллы инде,Гәрәй, тик менә күзләре генә тумыштан,дип сүз башлады беркөнне Айсылу.Синең кебек ирнең Гөлнараны яратуына бик ышанып та бетмим инде.
Сез нәрсә?дип ,кече якта чәй әзерләп йөргән Гөлнарасы ягына күз ташлады Гәрәй.Миңа маңгай күзенең матурлыгы түгел,ә акыл күзе кирәк.Күңелнең саф булуы кирәк,Айсылу апа.Башка бу хакта сөйләшмик,ямегез.Гөлнара ишетмәсен тагын.
Ярар,ярар,дип сөенде Айсылу.Димәк егет чынлап торып кызыбызны ярата,хөрмәт итә.Аның күңеленә җылы кереп,Гөлнарасы өчен җаны тынычланды хәзер.Аллага шөкер,диде ул, Аллага шөкер.Бәхетләре булсын, таза сау сабыйлар алып кайтып безне дә сөендерсеннәр.Ләкин Айсылу, бу вакытта кияү буласы кешенең бала табарга сәләтсез икәнен белми иде әле.Хәер,белгән булса да,кызының аны ничек яратканын күрә торып, араларына кермәгән булыр иде.Дөньяда әз мени андый гаиләләр.Бәлки әле баласы да туып куяр.
Ләкин менә киленнәре генә Гәрәйгә икеләнеп карады.Белмим җаным, дия иде ул иренә.Апаң белән чынлап йөри микән соң бу?Үзе нәчәлник, үзе матур.Соңыннан елап йөрмәсә ярый инде..Энесе дә хатыны төртә торгач, кемгә ышанырга белмәде.Чынлап та Гәрәй ярата микән соң апасын?Йөри торгач ташлап китмәсә ярый инде.Алай дисәң,Гөлнара үзе дә бик матур бит.Караңгы күзлек кигәч күзләре дә әллә ни күренми. Ярар,күрербез әле,дип уйлап кына куйды ул.Яңа елга озак калмый инде.
Бераздан Гәрәй белән йөри башлаганын Гөлнараның хезмәттәшләре дә белеп алды.Кем диген әле.Җитәкчеләре янына килеп йөргән таза,нык гәүдәле ир уртасы.Күренеп тора.Үзе матур,үзенең акыллылыгы йөзенә чыккан.Фоат Нагыймович таныштыргандыр әле,дип пышылдашты алар.Юкка гына монда килеп йөрмәгән булыр иде.
Ә бер көнне Гәрәй киңәшергә дип дусты янына килгәч,кабинетка кергән баш бухгалтерны:
-Менә бу Гәрәй Ильясович,Минем якын дус.Казандагы зур гына ПМК начальнигы,дип таныштырды Фоат.Шуннан китте инде чыш-пыш.Кемдер чынлап торып сөенде,кемдер көнләште.
Вәәт син аныы,диеште көнче күбәләкләре.Нинди ирне эләктереп алган кылый.Хәзер прораб кына түгел,Казанда нәчәлник икән бит инде.
Гөлнараның гына бернигә исе китмәде.Беркемгә үпкәләмәде дә ул.Үзен чәйнәгәннәрен ялгыш кына ишетеп алса да,ишетмәмешкә салышты.Ни генә дисәләр дә,яңа елга күп калмады инде.Аннары, аны яратучы,яклаучы ире булыр. Язмышы гына аңа миһербанлы булсын,амин.
Тиздән бөтерелеп яуган яфраклар яңгырын,тәңкә карлар алыштырып,
бар җиһан саф юрганын ябынды да, һавада нәни кыңгыраулар зеңгелдәтеп,сихри яңа ел бәйрәмнәре якынлашты.
Гөлнара беренче тапкыр шулай зарыгып,ашкынып көтте бу әкияти бәйрәмнәрне.Менә быел ул да бер ялгызы зар булып,күз яшьләрен йотып каршыламас яңа елны.Ә ире белән түгәрәк өстәл артында,икесе бер пар булып бәйрәм итәрләр.Аннары әти әниләрен кунакка чакырырлар.Аларның да Казанны юньләп күргәннәре юк бит.
Хыяллар,хыяллар.Гөлнараның да йөрәгенә кереп урнашты әнә шундый саф хыяллар.Ләкин уйларга уралып утырырга гына вакыты калмады диярлек аның.Эше дә күп, еллык отчетларын тапшырасы бар.Әле шулар өстенә Фоат Нагыймович,бер матур гына яңа экономистны эшкә алды.Аны да үзенең белгәннәренә өйрәтәсе бар.Тиздән инде эшләрен дә тапшырасы булыр.
Бу егеткә барсын аңлат инде, Гөлнара,дип яшь кенә ир белән таныштырды Фоат.Кияүгә чыккач сине Казаннан әзләп йөреп булмас бит.Кунакка гына килербез,Аллах бирса.
Әлбәттә Фоат Нагыймович.Теләгән вакытта килерсез.Гәрәй белән мин шат кына булырбыз.
Менә шулай яңа елны якынлаштырып йөргән кышкы бер көндә,Гөлнара йокысыннан башы әйләнеп торды.Кызының агарып киткәнен күреп:
-Погодагадыр ул кызым,диде әнисе.Хәйран җебеткән әле бүген урамда.Үземнең дә кан басымы төшкән.
Шулайдыр,әни,андый хәлләр була инде ул.Хәзер узар.Ярый әле бүген ял көне.Шулай дип, кухняга чыкты Гөлнара.Ләкин.
Чәй эчеп алгач, башы рәтләнеп киткәндәй булды Гөлнараның.Өйдәге вак төяк эшләрне эшләп ,чишмәгә суга төшеп обед вакыты җиткәнен дә сизмичә калды ул ..Башка вакытта я киленнәре, я әнисе төшкә күбрәк бәрәңге кыздыралар иде.Бүген аш пешерергә уйлаганнар икән.Тәмле каз шулпасының исе ишек алдына хәтле чыккан.Гөлнара шуны иснәп өй ишеген ачуы булды, күңеле болганып тышка йөгерде.
Я, Аллам, нәрсә бу? Гомердә дә мондый хәлнең булганы юк иде бит.
Әллә инде? Гөлнара тәрәзә өлгесенә кунган карны алып,иреннәренә тиерде.Яңагына ябышкан мамык шәлен сыпырып куйды.
Юк, моның булуы мөмкин түгел.Гәрәй очрашкан көннәрдә үк бу хакта әйтте бит.Аның баласы булмаячак.Алайса , бу нәрсә?
Гөлнара өйдәгеләргә сиздермәскә тырышып, юынып алды да, аш бүлмәсенә керде.Суыткычтан калган гөмбәләрне алып капкан идем, шул ярамады бугай, әни, диде, ул, үзе дә аптырап.Күңел болганып тора.
Авырга узгач, минем дә шулай булган иде, дип төрттерергә ашыкты киленнәре.Казанда йөри торгач, муҗет сезнең дә ...
Ләкин, шул вакыт ире хатынның касыгына төртеп туктатырга өлгерде.
Өйдәгеләр тын гына бер берсенә карашып алдылар да, ашарга әзерләнделәр.Бала турында берсе дә бер сүз әйтмәсә дә, һәркайсының уенда шул иде хәзер.
Килен дөрес әйтә, дип уйланды Айсылу да.Баш әйләнә дип, бер дә зарланганы юк иде, ләбаса.Җитмәсә, күңел болгана ди әле, әнә терә.Әх, кызый, кызый...Гәрәең генә кире уйлый күрмәсен инде.Ансы да югалса баш бетә.
Улы белән килененең мунчага киткәнен көчкә көтеп алды Айсылу.
Гөлнара !диде ул, кеше ишетмәсен дигәндәй пышылдап.Әллә чынлап та, авырга уздыңмы соң, балам? Мондый хәлнең булганы юк иде бит.
Юк инде, әни!Син дә ачуымны чыгарып торма әле дип,Гөлнара үзе дә уйга калды.Сезнең үзегезнең бер дә баш та әйләнми,күңел дә болганмыймы?диде ул, үзен үзе якларга тырышып.
Белмим шул инде..
Әни, диде ниһаять Гөлнара.Сиңа гына әйтәм, түлке берәүгә дә әйтәсе булма ,яме.Гәрәй ике тапкыр өйләнеп караган, ләкин ике хатыны да, безгә бала кирәк, дип ташлап киткәннәр.
???
Гәрәйнең, әни, баласы булмый.Ул бала булдырырга сәләтсез.
Менә терә, вәәйт!Ничек була инде бу алайса?Синең дә балаң булмас мени.Әле бәлки, кем белә..
Юк, әни,юк,минеке дә булмый.Гәрәйнең йөрмәгән җире калмаган инде аның.Ул үзе дә балаларны бик ярата.Әнә шуңа да,берәр ятимне алырбыз, дип сөйләштек.
Ә менә син узган булсаң? Аптырап әйтәм инде, кызым, ачуланма.
Юк , дип әйтәм бит инде, әни.Булмый.Башта мин үзем дә, балага узып, аны сөендерә алсам, дип бик хыялланган идем.Ләкин, Гәрәйнең диагнозын укыгач, өметем өзелде.Казандагымы, Мәскәүдәгеме шунда инде, бер биик зур профессор куйган аны.
Кызганыч.Ләкин, язмыштан узмышлар юк шул, Гөлнара.Ходай кушмаган эш булмас.Ятим бала алырбыз, дип, дөрес карар кылгансыз.Баласыз дөнья, ул балам, сансыз дөнья.Борынгылар бик дөрес әйткән аны.
Әйе, әни.Ул балалар үзебезнеке була бит инде, име? Балалар дип, шуңа әйтәм, без ике ятим алырга карар кылдык.
Ярар, ярар, Гөлнара.Бик әйбәт уйлашкансыз.Бу чирең дә узгынчы булсын, теге гөмбәләрне алып ташла инде алайса.Я агуланырсыз, Алла сакласын.Гөмбә бик куркыныч нәрсә ул.Әле менә гөмбә дигәндә бер кызык нәрсә искә төште , дип көлеп җибәрде Айсылу.
Ии, әни, ничек гел көлеп торасың килә синең?дип, Гөлнара да елмаеп куйды.Нинди кызык инде ул?
Ник, кызым,бер хатын якындагы посадкадан гөмбә җыеп кыздырган да, иренә: гөмбә аша.1кг.гөмбә 3 кг.итне алыштыра икән, дип әйтәләр , дигән.Аңа каршы ире: алыштыра пычагым,алыштырса бүре гөмбә ашар иде,ит эзләп чапмас иде,дип көлгән.
Гөлнара,елмаеп әнисенә карады.Сез үзегез булмадыгыз микән әле,диде ул, суыткычтан гөмбәләрне алып.Әтигә дә гөмбә әллә бар,әллә юк бит.Аңа да өстәлдә ит булсын.
Юк, юк, диде Айсылу, аклангандай.Безнең өстәлдән итнең өзелгәне юк, Аллага шөкер.Моны кайдадыр бер ишетеп калган идем.
Уйнап кына әйтәм инде, әни!
Шулай да,әни,нигә болганды бу күңел?Әгәр чынлап та балага узган булсам?
Ии,Гөлнара,биик шәп булыр иде әле.Гәрәйнең сөенечтән түбәсе күккә тияр иде агай.Балам булмый дип, врачларга ышанып йөргәндә генә:
- Мин авырлы дисәң,ә,кызым?
Бер яктан шулай әни.Мин үзем дә бик шат булыр идем.Ләкин менә Гәрәй генә ышанмас шул.
Ничек ышанмасын ди инде? Аннан башка урамга да чыкканың юк бит.Эш тә өй, өй дә эш.
Юук, әни,гомердә дә ышанмый Гәрәй.Икенче хатыны,бала булмаганлыгын белгәч, икенче ирдән бала алып кайтырга тәкьдим иткән булган аңа.
Ник, әйбәт буласы булган бит.Хатынын яраткач, баласын да яратыр иде.
Юк,әни,ул мондый адымга бармый.Монсы йөз процент.Әле менә Ходай кушып үзеннән авырга узып куйсам?
Әллә ансына да ышанмас,дисеңме?
Кит аннан, тора башламаган килеш бер береңә ышанмасаң нәрсә була ди инде ул?Айсылу тагын елмаеп куйды.Әтиеңне гомер буе алдалап яшәдем җанымны? Бала чага сыман һаман бар сүземә ышана әле.
Әти бигрәк йомшак холыклы шул, әни.Бер берегезне өф өф итеп кенә торасыз.Гәрәй икенчерәк ул.Аны тиз генә алдалыйм димә.
Алдала дип әйтмим, балам.Үземне генә әйттем.Берәр нәрсәне ун сумга алсам, биш сум дидем.Ии, хатын, бигрәк молодец инде син, дияр иде Ильяс.Каян шундый очсыз әйбер табасың?дип исе китәр иде.Шулай хәйләләп яшәдем инде.
Безнең хакта да алдап әйтмәгәнсеңдер бит, әни?дип көлеп куйды Гөлнара.
Юк ла инде,син нәрсә, кызым? Ансы
инде аның хәйләгә керми, Гөлнара.Ансы хыянәт дигән нәрсә була.Алла сакласын,тьфү,тьфү, башка төшмәсен.Кичерә торган нәрсә түгел ул.
Әти хыянәт итсә, кичерә алмас идеңме?
Әтиең миңа бик яхшы ир булды.Яратышып өйләнештек, шул хисләрне саклап яшибез, Гөлнара.Әгәр инде, хыянәт иткән булса, дисеңме?Ул вакытта бернинди сөю калмас иде.Хыянәтне мин дә кичермәс идем, әтиең дә дип беләм.
Башкалар ничектер,әйтә алмыйм.Ләкин хыянәт дигән кара еланны үтереп кенә, бәхетле булып булмый.Шаукымы барыбер җанда кала.
Нәкь Гәрәй әйткән сүзләрне әйттең, әни.Ул да беренче көнне үк,бу хакта бик әйбәтләп әйтте.Арада алдау, хыянәт булырга тиеш түгел.Мин хыянәтне гомер дә кичерә алмыйм! Менә шул аның сүзләре.
Дөрес әйткән.Бик дөрес.Димәк үзе дә, чит хатыннар белән чуалмас, хыянәт итмәс.
Шулаен шулай,әни.Ләкин мин аннан курыкмыйм.Авырлы булсам, дип куркам.
Ансы нигә инде тагын?
Бер вакытны,сүз иярә сүз чыгып, мин аңа:
-Әгәр мин синнән балага узсам, дигән идем.Ул: беренчедән моның булуы мөмкин түгел.Ул диагнозның һәр хәрефен,һәр өтерен өйрәндем, диде.Икенчедән мондый хыянәтне гафу итә алмыйм.Хатынымны ничек кенә яратсам да, балага уздым, дисә,
шул көнне үк, гаилә тормышыма нокта куям.Чөнки мин яраткан кеше башка берәү белән булган.
Һәәй, кирлемән.Хатын балага узды, дип сөенәсе урынга, шулай дип торган була мени әле?Кем белә, әллә теге ике хатын үзләре бала алып кайта алмыйлардыр.
Юк, әни,аларда гаеп юк.Алисә икенче иргә кияүгә чыгуга, бала алып кайткан.Ләйләсенеке генә юк ди бугай.
Алайса,белмим инде.Ни әйтергә?
Шулай дип, әнисе сөйләшүгә нокта куйды. Яши яши күз күрер әле.
Кич белән килгән Гәрәйгә шикләрен әйтергә теләсә дә, Гөлнара туктап калды.Вакытыннан алда ашыкмыйм әле, дип уйлады ул.Баш әйләнгән саен, авырлымы әллә мин?дип уйласаң, кеше көләр.Аннары, барыбер ышанмыйм,дияр .Билгеле, профессорларга ышана инде ул.
Ниләр уйларга белми йөри торгач, яңа ел да якынлашты.Шул көннәрдә,никах көне дә билгеләнде.Бик якыннарны гына чакырып, укытырбыз да, мәҗлеснең зурысын Казанда уздырырбыз,диде Гәрәй.Кунак та булырсыз,безнең торган җирләрне дә күрерсез.Әле ул гына түгел, шатлык өстенә шатлык өстәп дигәндәй,Гөлнараларның җитәкчесе көн төн чапса чапты, яңа төзелгән йортны кулланышка тапшырырга өлгерде.Җитмешләп кеше, шул исәптән Гөлнарага да фатир ачкычы тапшырдылар.
Ләкин ,нәкь шушы көндә,Гөлнара үзенең авырлы булуына тәмам инанды.Чөнки, йорт тапшыру уңаеннан корылган өстәл артында утыра алмады ул.Дарулар эчеп, күңеле болгануын бераз басып торды да, гафу үтенеп өенә ашыкты.
Сөенечтән Гөлнара утырып та тора алмый, дип көлеште хезмәттәшләре.Бер чокыр чәйне эчә алма әле!
Гөлнараның гына үз кайгысы кайгы иде.Бүген Гәрәе килә.Яңа фатирга да барып карарлар. Авырлы икәнен белсә, сөйгәне нишләр? Хыянәтче дип, ташлап китмәсме?
 
 
Альфира Кадырова.
 
 
Автор:Лилия Сайфутдинова
Читайте нас