ЯЛАНТАУГА АЙ КУНГАН

Бүген Сәет өчен иң бәхетле көннәрнең берседер – оныгы, нәселен дәвам итәргә тиешле оныгы туды. Мәрьям белән икесе өзелеп көткән малай – Константин белән Анастасиянең уллары туды. Ул сабыйда Сәетнең дә каны ага.
Менә үзе дә лаеклы ялга чыгарга тора. Ул малайны татарча сөйләшергә өйрәтер, Агыйделгә балыкка алып йөрер. Исемен Яков дип кушасылар ди.
– Ярар, мин аның колагына «исемең Якуб булыр» дип кычкырырмын.
Сәетнең оныгының исеме Якуб булыр. Ә үсеп җиткәч, кайсы динне тотасын үзе белер әле. Алла боерса, бик өметсез түгел бит әле. Мәрьям белән икәүләшеп тәрбияләрләр оныкларын.
– Йә Раббым, ишет минем өзгәләнеп, үзеңнән ярлыкау сорап ялварганнарымны! Туар җанны җиргә үзеңнең рәхмәтең белән тудыргансың. Шушы баланың йөрәгенә мәрхәмәт, ислам диненә мәхәббәт сал, безнең бәхетебезне Чүмеч йолдызга мөлдерәмә итеп тутырсаңчы.
Сәет озаклап намаз укыды. Намаздан соң җаны тынычланып калгандай булды. Бөтен җанына, тәненә әллә нинди бер чисталык, тынычлык таралды.
Бер атнадан оныкны, нәни, кечкенә генә өтерге хәтле малайны бала табу йортыннан Константиннар йортына алып кайттылар.
Кодалар әллә кайчан килеп куйганнар. Өйдә өстәл әзерләнгән. Балага карават, коляска сыман кирәк-яракларны Сәет шофёры белән җибәреп куйган иде. Өйләренә шушы кечкенә генә кып-кызыл малай аңлашу китерде. Хатын-кызлар малай янында мәш килделәр. Мәрьям тиз генә Яков-Якубның маңгаена, күз тимәсен дип, иннек ягып куйды. Малайга нәрсә, аңа Яков ни дә, Якуб ни. Бер бабасы «Господи, помилуй!» дип, өч бармагы белән дүрт почмагына төртә. Икенче бабасы, колагына бисмиллаһ әйтеп, «Балам, синең исемең Якуб булыр» дип дога кыла. Яков-Якубка барыбер. Төкерә ул сезнең мәшәкатьләрегезгә! Әнә, уянды да, авызын ачып, әнисенең күкрәген эзли башлады. Өйдә мес-мес итеп бала имгән тавыш ишетелде. Үзеннән шундый да тәмле ис килә инде! Сәеткә яңа туган бала исе сасы шәм исен басып киткән кебек тоелды. Тамагы туйган баланы, бисмиллаһ әйтеп, кулына алды да киң итеп елмайды.
– Һи улым, үсәм дә дәү әтием белән балыкка барам әле мин дисеңме? Дәү әтинең вакыты күп була аның дисеңме? Үсим генә менә дисеңме? – Эченнән генә дога укып, төкереп куйды. – Күзләрең нәкъ әниеңнеке шикелле зур, кара икән. Күзләрем генә тия күрмәсен. Ләкин мин сине кәҗә сакаллы әтиеңә охшасаң да яратыр идем.
Өйләренә күтәренке кәеф белән кайттылар.
– Мәрьям, – диде Сәет, – син Якуб янына миңа караганда күбрәк барып йөриячәксең. Зинһар, дип әйтәм, күбрәк татарча сөйләш, бала ишетә ул. Бишек җырлары җырла. Җанына татар моңы, үзебезнең ислам дине сеңеп үссен. Кызыбызга сеңдерә алмаган татар рухын оныгыбызга бирик.
Мәрьям дәшмәде. Мәрьям бишек җырларын белми иде. Чөнки үзенең дә татарчасы ипилек-тозлык кына калып бара. Сәет белән сөйләшүләре бер-ике җөмләдән артмый. Сәет өенә йокларга гына кайта, кайткач та намазына утыра, Коръән укый. Ә кызы урыс телле булып үсте. Бала чагында әтисе:
– Марҗа мәллә син? Әнә, агач яфраклары да үз телләрендә җилфердәп сөйләшә, – дип ачулангач, ике телне бергә куша-куша сөйләп китә торган иде. Хәзер исә татар телен бөтенләй онытып бара.
* * *
Зәйтүнәгә илле яшь туласы көннәрдә кызы игезәк бала тапты – кыз белән малай.
– Кызым, мин сезгә килеп-китеп йөри алмам, ерак торасыз. Ә үзеңә генә ике баланы карау кыен булыр, ирең гел эштә. Әйдә, балаларны безгә алып чыгыйк, азрак үсә төшкәч, өегезгә кайтырсыз.
Кызы белән кияве риза булдылар. Шул килүләреннән биш ел буе өйләренә күчмәделәр.Балаларга исемнәрне урыска да, татарга да ярый торган итеп куштылар: улы – Марат, кызы Венера исемле булды. Матур итеп исем кушу мәҗлесе оештырдылар.
Балаларның теле «әннә», «әттә», «әббә» дип ачылды. Үсә төшкәч, Зәйтүнәгә матур итеп «дәү әни» дип әйтә башладылар. Әнисен җирләгәннән соң ук намазга баскан Зәйтүнә сөенеп туя алмады. Пианинода татар көйләре уйнады, балалар биеде. Зәйтүнәнең оныклары татарча бишек җырлары тыңлап үстеләр. Ашап эчкәч, нәни кулларын күтәреп, әкбәр әйттеләр. Дәү әниләренең һәрбер хәрәкәтен кабатлады сабыйлар. Йортка бәрәкәт кайтты.
– Кызым, әйт иреңә, ашагач, битен сыпырып куйсын, аннан гына кулы корымас. Ә минем күңелем булыр.
– Әй әни, син Толяның күңеле булсын өчен генә чукынып куя алмыйсың ич. Аларга да диннәре шулай ук кадерле. Балаларны үзең ничек теләдең, шулай тәрбияләдең, Толя бер сүз дә әйтмәде.
– Аллага шөкер, Алланың биргәненә мең шөкер! Әниемнең кылган догалары кабул булды. Сине үзем карап үстерә алмаган идем, балам, мөмкинлегем булмады. Инде менә синең балаларны дөрес итеп тәрбияләп үстерик.
– Шулай, әни. Менә мин дә үземнең тормышым турында озак уйладым. Толя белән дә ул турыда киңәшләштек. Мин ислам диненә күчәргә уйладым. Ирем каршы килмәде:
– Син үзең ни теләсәң, шуны эшлә. Һәрбер кеше нинди дин тоту турында үзе хәл итәргә тиеш, – диде.
Зәйтүнә, килеп, кызын кочаклап алды.
– Кызым, балакаем минем, кадерлем! Аллага шөкер! Син мине бүген шундый бәхетле иттең! Тәңрем, ишеттең мине, сораганнарымны бирдең. Рәхмәт сиңа, Раббым, Аллам!
Зәйтүнәнең күзләреннән туктаусыз яшь акты. Оныклары, килеп, нәни куллары белән аның күз яшьләрен сөрттеләр:
– Дәү әни, елама, елама, яме! Без бит сине шундый яратабыз. Син елама гына!
Ә беркөнне, кичке ашны ашаганнан соң, Толя да, кулын күтәреп, дога кылып куйды.
– Әни, мин дә ислам диненә күчәргә булдым. Гаиләм мөселман булып, мин үзем генә христиан динендә кала алмыйм. Бик күп бөек кешеләр күчкән бу дингә. Уйладым-уйладым да гаиләм белән бер диндә булырга тиешмен дип хәл иттем.
– Рәхмәт, Анатолий кияү, бик зур рәхмәт сиңа, – диде Зәйтүнә, ә үзенең тавышы сынып китте.
Бу көннәрне күрер өчен, күпме кайгы, күпме хәсрәт күрергә туры килде аңа! Тормыш сындырып сыный дигәннәре хак, күрәсең! Әби-бабаларыбыз, әти-әниләребезнең каннары, рухлары гасырлар аркылы оныкларга дәшә:
– Имансыз яшәп булмый, иманыгызга кайтыгыз, оланнар!
– Аллага шөкер, – дип, Зәйтүнә намазына утырды.
Яшьли үлеп киткән иренә, яши дә алмыйча дөнья куйган улына, әти-әнисенә, Каракай әбисенә озаклап дога кылды. Калганнарга исәнлек-саулык, хәерле гомер теләде. Елый-елый, озаклап укыды ул намазын.
Кызы берничә тапкыр аның бүлмәсенең ишеген ачып карады, исән-саумы икән әнисе?
Зәйтүнә исән генә түгел, ул бүген яңадан туган кебек иде. Ул бәхет-сәгадәт диңгезендә йөзә:
– Әлһәмдүлиллаһи, биргәнеңә мең шөкер! Кайгысын да, хәсрәтен дә бирдең. Инде менә сабыр иткәннәремнең нәтиҗәсе – мөселман гаиләсендә яшим, – дип, Ходайга рәхмәтләр укыды ул.
Баласын җирләгәндә:
– Раббым, ник баламны алдың? Мине түгел, улымны алдың. Ни гаепләрем бар иде соң? Шундый газапларга дучар иттең? – дип, бәргәләнә-бәргәләнә елаган иде Зәйтүнә. Ул йокысыз караңгы төннәр мәңге үтмәс кебек иде.
– Якын кешене югалткач, йөрәккә кырык бер энә кадалыр. Мәетнең кырыгы җиткәндә, шул энәләрнең көн саен берсе чыгар, ә кырык беренче энә, мәңгегә йөрәктә калып, чәнчеп, йөрәкне авырттырып торыр, – диләр.
Ә баласын җирләгән ата-ананың йөрәгендә кырык бер энәнең берсе дә чыкмыйча, әрнетеп, ачыттырып, җаннарын сызлатып тора икән. Бу хәлләрне баласын югалткан кеше генә белә! Ата-анага үзеннән алда баласын җирләргә язмасын! Дошманыңа да бирмәсен андый газапны! Шуңа күрә дә баласын үзеннән алда күмгән ата-ананың тәне мәңге тәмуг уты күрмәс, ди.
Чөнки тәмугны җирдә үк күреп китә баласын җуйган ата-ана. Йөрәккә кадалган кырык бер энәнең җәрәхәтен гомер буе йөрәкләрендә йөртәләр дә шул газаптан үлеп тә китәләр.
Шул газапны күрде Зәйтүнә, түзде, сабыр итте, сабырлык сорап, Тәңрегә ялварды. Ишетте лә Раббысы ялваруларын.
Инде әнә кияве дә:
– Әни, мин дә ислам диненә күчәм, күпме бөек кешеләр күчкән мөселман диненә, – дип тора бит, рәхмәт яугыры.
Ходай саулыкларын бирсен, балаларының игелеген күреп бәхетле яшәсеннәр!
* * *

Дәвамы бар.

Равилә Шәйдуллина-Морат