Сания акрын гына фатирының бүлмәләре саен йөреп чыкты. Ябык куллары белән тастымалга төреп куелган Коръәнне сыпырып куйды, иреннәрен тидереп үбеп алды.
– Йә Раббым, гөнаһларымны кичерә күр! Балама, оныкларыма саулык бир! Иманнарыннан аерма!
Озак итеп иске фотоларны карап утырды. Әнә, әнисе белән төшкән төссезләнеп калган бердәнбер рәсеме. Ярата Сания бу фоторәсемне. Уртада әнисе утыра. Ул чәчләрен турыдан ачып үреп салган. Башында ак яулык. Кырыенда өч кызы. Сания – иң кечесе – алдында утыра. Ул вакытта авылга кәртечкә төшерүче килгән иде. Бөтен йорт саен йөреп чыкты фотоаппаратын күтәргән ул адәм. Акчалары булмаганнар күкәйләтә түләделәр. Бөтен авыл төште кәртечкәгә. Сания хәтерли: әнисе барысының да чәчләрен тарап үрде. Иске ләгәнгә бастырып, чебиләгән аякларын юды.
– Не мой, апа, всё равно не будет видно, – диде фотограф.
– Юк, юам, балаларын юбалгы йөртә икән, димәсеннәр, дип, Каракай кычыткан сабагы белән ышкый-ышкый юды кызларының аякларын, канатып бетерде. Күлмәк итәкләренең ямавын да үзенчә яшергәндәй итте.
Беренче мәртәбә кәртечкәгә төшүе иде Каракайның. Кәртечкә төшерүче, кара калын чүпрәк астына кереп:
– Внимание, снимаю, – дип әйтүгә, гәүдәсен бик кәттә кыяфәттә турайтып куйды, үзе әйтмешли, уклау йоткан кебек.
Шул чаклар исенә килеп төште Саниянең.
Ә бусы – ире белән бергәләп кызлары Зәйтүнә тугач төшкән сурәтләре. Парлы, бәхетле вакытлары… Башларын башка терәп ук куйганнар, йөзләре, күзләре көлеп тора.
Шулай уйланып утырганда, тышкы якта ишек ачылган тавыш ишетелде. Сания куркып китте: кем булыр бу? Балалар әле генә мәктәпкә киттеләр, кызы эштә. Кияве генә булса инде.
Ишектән юан гәүдәле бер хатын-кыз килеп керде. Ухылдый-ухылдый, өс киемнәрен элгечкә элде, аягындагы итекләрен салып, кухняга узды. Нәрсәгәдер ачуы килеп кире чыкканда, зал ягында нишләргә белмичә басып торган Санияне күреп:
– Что стоишь как истукан, где крест, где лампада, – дип акырып җибәрде. – Зачем убрала? Дура, как ты нам надоела и не сдохнешь никак!
Юан хатын ишек төбендәге тәрене яңадан урынына элеп куйды.
Сания, коты очып, диванга барып утырды.
– Нельзя крест, нам грех дома крест держать! Мы мусульмане! Мои внуки – тоже мусульмане.
– Это тебя дома держать нельзя, в психушку давно пора сдать! Замучила моего сына, сумасшедшая чаплашка! Кто сказал, что твои внуки – мусульмане, их давно уже крестили. Православные мои внуки, русские.
Саниянең бөтен гәүдәсе калтырап сүзен әйтә алмас хәлгә килде.
– Әстәгъфирулла, әстәгъфирулла! Нет, нет, мы мусульмане! Ты кто такая? Зачем зашла в наш дом? Уходи, уходи! – дип, хатын өстенә урындык күтәреп китте. – Сейчас милицию вызову! – дип кычкырды.
Хатын бу хәлне көтмәгән иде, күрәсең, аптырап китте, ишеккә таба чигенде. Зәйтүнә югында Санияне типкәләгәне дә бар иде югыйсә. Бер почмакка басып:
– Тимә, әтигә әйтәм, – дип тик елап торыр иде тегесе. Ни эшләгән бу, агрессивныйга әйләнгән. Малайга әйтергә кирәк, дурдомга илтсен!
Ул аяк киемнәрен кигәнче, Сания почмактан тәре белән лампаданы алып килде дә юан хатынга тоттырды:
– Тебе это нужно, да? Забери, дома повесишь, ладно. Больше не приходи к нам, а то милицию вызову!
– Бу диванага ышаныч юк, берәр нәрсә белән китереп орса, – дип уйлап, юан хатын, чигенә-чигенә чыгып китте. – Васяга әйтергә кирәк, иртәгә үк дурдомга илтеп атсын, бәласеннән баш-аяк!
Зәйтүнә кайтканда, әнисе үз бүлмәсендә ятып тора иде. Чәй эчәргә дә чыкмады.
– Кызым, башым авырта. Әллә нәрсәгә күңелем болгана. Бүген син югында өйгә бер юан хатын килде. «Бу тәрене ник алып куйдың? – ди. – Чаплашка, тебя надо сдать в дурдом, никак не сдохнешь. А твоих внуков я давно крестила», – ди. Зәйтүнә кызым, дөресме бу сүз?! Аһ Аллам, хараплар гына булгансың икән! Раббым, бер Аллам, кичер кызымны, тәмуг газапларыннан арала баламны! Тәмуг утларына утын итмә! «Оныкларыңны чукындырдым», – ди бит юан хатын.
Илереп-илереп елады әнисе.
Зәйтүнә:
– Нишләп чукындырыйм мин аларны?! – дип әйтеп караса да, ана ишетмәде.
Әнисенең кан басымы ике йөздән артып киткән, башы авыртуга түзә алмыйча бәргәләнә. Үзе һаман бер сүзне тәкрарлый:
– Раббым, Аллам, үзең кичер, үзең кичер бәндәләреңне!
«Ашыгыч ярдәм» килеп җиткәндә, әнисе үлгән иде инде.
Бәргәләнә-бәргәләнә елады Зәйтүнә:
– Әни, җаным, кичерә күр мине! Нишли ала идем соң мин?! Васяга, әнисенә каршы бер сүз әйтә алмадым, җебегән нәрсә!
Әнисе бер көн акылына килеп алды. Кеше шулай үләр алдыннан үзгәреп китә диюләре хак булды, ахрысы.
– Мин үтердем әниемне, динемне саттым! Авылда Коръән укып, абыстай булып йөргән Каракай әбиемне саттым! Сәеткә биргән вәгъдәмне боздым! Мин бит аңа беркайчан да урыска кияүгә чыкмам, – дигән идем. Ә минем балаларымны, миңа әйтмичә, миннән рөхсәт тә сорамыйча, чиркәүгә алып барып чукындырганнар!
Зәйтүнәнең күз алдына озын сакаллы урысның, кызы белән улын суга тыгып, «Господи, помилуй!» дип, аларның ап-ак нәни муеннарына тәре асканы күз алдына килде дә, ул калтыранып куйды.
– Раббым, кичер мине! Әнием, җаным! Синең алдыңдагы гаебемне гомерем буена да юып бетерә алмам!
* * *
Әнисен җирләгәнче, күп газапланырга туры килде Зәйтүнәгә. Мулланы, юып кәфенли белә торган әбиләрне, төн саклаучыларны табарга кирәк. Мөселманнарның зираты да җәһәннәм тишегендә. Ләкин алай да ул әнисен үзе теләгәнчә, мөселманча итеп күмде. Кабере әтисе белән янәшә. Ире белән пар аккошлардай яшәгән Сания хәләле янына җир куенына кереп ятты. «Аккош та, парын югалтса, хәсрәтеннән үлә» дигән гыйбарә чын, күрәсең!
Сания Әхмәтеннән башка яши алмады. Ун ел буе ул башка дөньяда, башка мохиттә, анда да ире Әхмәт белән бергә яшәде. Бер генә көн аңына килеп торганнан соң, иренең юк икәнен, кызының урыс белән яшәгәнен, оныкларының күптән чукындырылганын, ашый торган җирләрендә тәре эленеп торганын күреп, бу хәсрәтне күтәрә алмады. Кечкенәдән Коръән укып, әнисенең үгет-нәсихәтләрен тыңлап үскән Саниянең йөрәге чыдамады, ире янына бакыйлыкка күчте. Кызының гына йөрәге парә-парә телгәләнеп калды.
* * *
Каенанасы икенче көнне үк килеп җитте:
– Не плачь, Зоя, – дип, иңнәреннән кочакламакчы булды.
Хатын каенанасына кара күзләрен тутырып карады да:
– Меня зовут Зәйтүнә, прошу Вас, дорогая Мария Васильевна, отныне называть меня своим именем. И я не хочу, чтобы Вы командовали в моём доме! Больше никаких крестов и лампад!
Боздай салкын иде килененең күз карашы:
– Я мусульманка, мои дети – тоже. Кто Вам разрешил крестить моих детей?! Вы у меня спрашивали об этом?
– Мы советовались с Васей.
– Вы оба убийцы! Вы убили мою мать! Я вас ненавижу!
Зәйтүнәнең күзләреннән утлы очкыннар чәчрәде. Юан хатынның исе китте: «Мама, мамочка» дип торган юаш Зояга ни булган? Юләр әнисе акылына килгән булганмы әллә? Аптыраш!
Ул Зәйтүнәләр фатирыннан чыкты да үзләренә таба китте. «Азрак хәсрәте басылгач, акылына килер әле, бернәрсә дә эшли алмас!» – дип уйлады.
* * *
+28 °С
Облачно
