Сессиянең авырлыгы сизелми дә калды. Һәр көнем Алмаз белән очрашуны күз алдына китереп үтте. Өйгә кайту белән аннан хат көттем. Кайтуына санаулы көннәр генә калып бара, ә аннан һаман хат-хәбәре юк. Үземә урын таба алмый башладым. Аптырагач, Алмазның өй телефонын җыйдым, күңелем белән трубканы сеңлесе алуын теләдем. Ләкин Ләйлә апаның: «Тыңлыйм сезне», - дигән тавышы яңгырады.
– Исәнмесез, Ләйлә апа, – диюдән башка чарам калмады. – Сез Алмазның кайчан кайтуын әйтә алмассызмы икән? – дип сүземне дәвам иттем.
– Сиңа хәбәр итәргә теләсә, әллә кайчан әйткән булыр иде инде, – диде мәкерле тавыш белән һәм телефон трубкасын куйды. Колак төбендә өзек-өзек тавыш кына чыңлый иде.
Нишләргә, каян белергә?.. Бармаклар Галиянең номерын җыйды. Бер тында булган хәлләрне сөйләп аңлаттым.
– Елама әле, Мәдинә! – дип тынычландырды Галия, - Нәрсә дә булса уйлап табарбыз... Әйдә, Кәримнән сорыйбыз, бәлки ул Ләйлә ападан белә алыр, дуслар бит.
Күңелгә бераз җылы йөгерде. Күп тә үтмәде, телефон шалтырады.
– Бие, Мәдинә, - дип көлде Галия, - Кәрим шәп ысул уйлап тапты: Алмазның икетуган энесеннән шалтыратып сорады, ул барысын да сөйләп биргән... Озын сүзнең кыскасы, 14ендә Алмазның соңгы имтиханы, кичке җидедә поезды кайтып җитәргә тиеш, һәм тагын... – әйтергәме-юкмы дигәндәй, Галия тукталып калды да, миңа сюрприз булмасын дип, ахры, – Гөлназ да аның белән бергә кайта икән, – дип сүзен йомгаклады.
Иңсәмнән авыр йөк төшкәндәй булды. Алмаз белән күрешүгә шатлансам да, Галиянең соңгы сүзләре корт кебек эчемне кимерде. Галия тынып калганны сизеп:
– Бәлки алар очраклы гына бер поезддадыр, син дә бит Кәрим белән ничә тапкыр бергә кайттың, – дип елмайды.
...Вокзалда поезд көтеп басып торсам да, эчемдәге кортым тәки тынычланмады. Тирә-якта Алмазны миннән башка каршы алучы булмагач, әллә рейсларны бутадыммы дигән уй йөгерде. Озак та үтмәде каршымда Алмазның әти-әнисе пәйда булды, артларыннан Гөлназның әнисе сөйрәлгәнен абайлап алдым. Алар соңгы вагон каршына барып бастылар, мин дә шул якка ашыктым. Вагон янына килеп җитәрәк ишек ачылып китте, әллә кайдан Алмазның курсант формасы күзгә чалынды. Тиз генә сикереп төште дә, кулын кемгәдер сузды, әлбәттә, ул Гөлназ иде. Алмаз ике сумка күтәреп аның артыннан атлады. Кинәт Алмаз як-ягына каранып кемнедер эзли башлады. Ниһаять, безнең күзләр очрашты, шатлыктан икебезнең дә авызлар колакка җитте. Алмаз әти-әнисе белән күрешкәндә дә, минем якка карап-карап алгалады. Эчемдәге кортым әкрен-әкрен эреп юкка чыкты, аякларым Алмаз ягына атлады, ул мине күтәреп алып әйләндерде, бу мизгелдә миннән дә бәхетлерәк кеше юк иде дөньяда.
– Сине күрүемә мин шат, Мәдинә! Хатымны соңрак җибәрдем, килеп җитәргә өлгермәс дип борчылган идем, – дип, сүзен дәвам итте.
– Мин синнән хат алмадым, Алмаз. Ярый, бар да артта калды. Иң мөһиме син кайттың, - дип елмайдым мин.
Тирә-яктагы кешеләрне онытып, бер беребезгә сыенып торганда:
– Алмаз, – дип дәште Илдус абый, – әйдә киттек, кунаклар көтә.
– Гөлназ да ул исемлеккә керәме? – дип борылды Алмаз әтисенә. Илдус абыйның кәефе кырылган иде инде.
– Машинада биш урын, Гөлназ белән Сания апаң да безнең белән кайта, – дип кырт кисте ул, акланып торуны урынсыз санап.
– Бүген синең кайту хөрмәтенә бары тик якын кешеләрне генә җыябыз, улым, Мәдинә белән иртәгә очрашырсыз, – дип, Ләйлә апа да сүзгә кушылды. – Утыр машинага, вакытыбыз тар.
– Әти белән әнидән кала, Мәдинә миңа иң якын кеше, – дип, Алмаз мине ныграк үзенә кысты, - кунакларыгызның күңелен миннән башка гына күрегез, икенче атнада әтинең туган көнендә дә күрә алам мин аларны, бүген уникедән дә калмыйча кайтып җитәрмен, - дип сүзен тәмамлады Алмаз һәм мине кулымнан җитәкләп чыгу юлын эзләде.
– Алмаз... Алмаз, – дип, мин кулыннан тарттым, - сине өйдә көтәләр бит, бәлки иртәгә очрашырбыз?
– Мәдинә, син минем кайтуга шат түгелмени? Минем белән булырга теләмисеңме? – дип усал караш ташлады Алмаз.
Никтер артка борылып карыйсы иттем, анда Гөлназ күзен алмыйча карап тора иде. Алмаз көлеп җибәрде:
– Көнләшмә, Мәдинә, – дигән сүзләреннән битем кызарды, – синнән башка миңа беркем дә кирәкми. Имтиханнар аркасында билет алырга вакытым булмады. Әнигә әйткән идем, ул Гөлназга билет алырга кушкан. Ул билет алмаса, бүген сине күрү бәхете тәтемәгән булыр иде. Аның белән бер вагонда кайтасын да бүген генә белдем. Күрәм, сиңа хәбәр алданрак килеп җиткән?
– Әйттеләр, Гөлназ белән бергә кайта, диделәр.
– Һәм барыбер син мине каршы алырга килдеңме?
– Әйе, без бит синең белән бер-беребезгә ышанырга сүз куештык, – дип, Алмазның кулыннан тарттым.
Без сәгатьләр буе урамда йөрдек, сөйләшә-сөйләшә вакыт үткәне сизелмәде дә.
Тугызынчы бүлек
Урамда эссе җәйге матур көн. Без Алмаз белән бүген күлдә су керергә тиеш идек. Ахыр чиктә су керергә теләк белдерүчеләр саны артты, олы бер төркем булып, шау-гөр килеп су кердек. Җомга көн булу сәбәпле кич очрашуны дискәтүктә дәвам иттек. Алмазның гына никтер кәефе кырылган иде. Мин аңа борылып караганда ясалма елмаю белән елмаеп утырды, артык кушылып сүз дә дәшмәде. Бу күренешкә ачыклык кертү өчен, төркемнән аерып алып киттем үзен.
– Алмаз, ни булды сиңа? – Бәреп борчыган соравымны бирдем.
– Берни дә булмады, –дип теләр-теләмәс кенә җавап бирде, – иртәгә әти-әниләр белән авылга кайтып китәбез. Әти берәр атнага дип әйтте. Ишегалдында коймасын ныгытасы бар икән.
– Кирәк икән – кайтырга кирәк! - дип елмаерга тырыштым, әле генә ишеткән яңалыкка бер дә шатланмасам да. – Моңа кадәр айлар буе көткәнне, тагын бер атна гына сагынып утыру авыр түгел миңа, – дип тыныч җавап бирергә тырыштым, ә эчемдә ут яна.
– Әйдә йөреп киләбез, – дип Алмаз кулымнан тартты, – бер атнадан әтинең туган көне. Шимбә кичке алтыда. Син дә чакырулы. Алтынчы яртыларда сине кереп алачакмын, килештекме?
Әтисе мине чакыргандыр дип уйламыйм, ләкин Алмазны үпкәләтмәс өчен барырга туры киләчәк иде миңа, шуңа:
– Ә нинди бүләк алырга? – дип сорыйсы иттем.
– Нинди бүләк инде ул тагын. Син – минем йөргән кызым, димәк, мин алган бүләк икебез исеменнән булачак. Берәр сәгать утыргач чыгып качарбыз.
– Сез кайчан кайтасыз сон? – дип кызыксындым.
– Шимбә көнне, иртәндер. Ләкин көне буе әти-әнигә булышасы, кибетләрдә йөрисе булыр, шуңа синең янга кич белән очып киләчәкмен.
Без төн уртасына кадәр бергә йөрдек, аннары аералырга теләмичә генә өйләргә таралыштык.
Җомга киче дә килеп җитте. Кинәт кыңгырау тавышына сискәнеп киттем. Ишекне ачсам – Алмаз.
– Кертәсеңме? - дигән сорауга уянып киткәндәй булдым.
– Хәзер киенеп чыгам, – дип бүлмәмә ашыктым.
Мин чыкканчы, әни Алмаз белән ни турындадыр сөйләштеләр, аннары без урамга чыгып йөгердек.
– Дискәтүккә барабызмы? – дип сорады Алмаз.
– Юк, барасы килми, – дип каршы килдем.
– Минем дә барырга теләк юк, әйдә урам буйлап йөрик, – дип кулымнан җитәкләде. – Минем сиңа бер тәкъдимем бар. Минем әнинең сеңлесе Кара диңгез буенда үз йорты белән яши. Әни мине аларга ун көнгә кунакка җибәрергә тели, үземнең генә барасым килми, сине дә аласым килә, каршы килмәсәң. Сине әти-әниең җибәрерме икән?
– Без синең белән икәү? Апаңнарга кунакка?.. – дип гаҗәпләндем.
– Әйе, юл өчен генә түлисе, – дип дәвам итте Алмаз.
Бар да инде хәл ителгән кебек сөйләшүе гаҗәпләндерде мине.
– Алмаз, – дип аның хыялларын бүлдем, – мин бик теләп барыр идем дә, ләкин әниләрдән рөхсәт аласым бар.
– Иң мөһиме – син каршы түгел, - дип мине күтәреп алып әйләнә үк башлады.
Кич буе әлеге сәяхәт турында хыялландык. Төрле планнар кордык. Икенче көнем әти-әни белән җитди сөйләшүдән башланып китте.
– Мине Алмаз үзе белән Кара диңгез буена сәяхәткә чакырды, – дип кыяр-кыймас кына сүз башладым. Тиз арада әтинең ризалык бирүе мине бераз гаҗәпләндерде, риза булып кына калмыйча, очсызрак билетлар да табарга сүз бирде. Әни исә бер сәгать лекция укыды. Бөтен сүзе Алмаз белән бергә йокламаска, укып бетереп яхшы эшкә урнашкач кына өйләнешеп балалар турында уйлау хакында барды.
Алмаз мине кич белән алырга кергәндә мин сөенечтән балкып:
– Алмаз, мине җибәрделәр! - дип яңалыкны җиткерергә ашыктым. – Әти очзырак билетлар табарга да сүз бирде.
Алмаз да бу яңалыкка бик куанды. Өйләренә барып җиткәнче сүз әлеге сәяхәт турында барды. Сөйләшә-сөйләшә барып, подъезд төбендә Гөлназ һәм аның әнисе белән маңгайга-маңгай бәрелешә яздык. Аларның салкын карашы бу юлы кәефемне һич кыра алмады. Без килгәндә барлык кунаклар да җыелып беткән иде инде. Барысы да таныш булса да, янымда утырган әбине беренче күрүем:
– Бу минем әбием, – дип пышылдады Алмаз, – Аны да авылдан алып килдек.
– Улым, бу кызың чибәррәк, – дип үз фикерен җиткерде әби, – ник авылга икенчесен алып кайттың син?
Алмаз әбисенең туры сүзеннән ни эшләргә дә белмәде. Бераз тынып торганнан соң сүз башлады:
– Хм, ни бит, Мәдинә, – дип башын иде, аннары үзендә көч табып, – Гөлназ да безнең белән авылга кайткан иде, әни шулай теләде. Авылда мин аның белән сөйләшмәдем дә, янымда бөтерелгәненнән күңелем болганды.
Мин ни әйтергә дә белмәдем, кинәт иңсәмә кемнеңдер кулы ятты. Борылып карасам – әби нидер әйтергә тели иде:
– Кызым, сиңа киңәшем: артык бәргәләнмә, килер вакыт, һәм син аны гафу итәчәксең, һичшиксез бәхетле булачаксыз, – диде.
Әбинең ни әйтергә теләгәнен аңламадым. Ул да әлеге теманы бүтән кузгатмады. Гөлназ миннән күзен алмады, никтер гел серле елмайды. Ләйлә апа да үз ролендә: минем белән исәнләшмәде, күрмәмешкә салышты. Боларның барысына да түзәр чарам калмагач:
– Алмаз, беләм, әтиеңнең туган көне, – дип пышылдадым, – без әле монда тагын озак булабызмы? – дип сорадым.
– Юк, хәзер китәбез. Мәдинә, бераз гына түз инде.
Күп тә үтмәде Алмаз урыныннан торып китте, артыннан мине дә сөйрәде. Ул арада Ләйлә апа килеп җитте.
– Улым, әтиеңнең бәйрәме, ә сез китәсез дә инде, – дип канәгатьсезлеген белдерде. – Бу кыз… – дип тагын нидер әйтергә теләгән иде, Алмаз:
– Бу кыз – минем булачак хатыным, әни, – дип бүлдерде, – без әтине хөрмәт итеп кердек, котладык, ә хәзер икебез генә каласыбыз килә.
Ләйлә апа Алмаздан мондый сүзләр көтмәде булса кирәк, күзләре шар булды, берни әйтә алмыйча тынып калды. Кинәт коридордан:
– Ничек инде ул булачак хатын? - дигән тавыш ишетелде, аннары Гөлназ үзе дә күренде, - Син безнең авылда бергә үткәргән кичләрне оныттың да мени инде? Диңгезгә дә барырга сөйләшкән идек бит синең белән, Алмаз, – дип елау катыш дәвам итте.
– Гөлназ, син акылдан яздыңмы әллә? Нинди кич, нинди диңгез ди ул?! – дип гаҗәпләнде Алмаз, – диңгезгә мин Мәдинә белән барам, белеп тор.
– Ничек инде Мәдинә белән? Ләйлә апа… – дип, Гөлназ елап ук җибәрде. – Ләйлә апа, сез бит минем белән бара дидегез…
– Алмаз, апаңнарга син Гөлназ белән барасың яки бөтенләй бармыйсың! – дип кырт кисте Ләйлә апа, аннары миңа борылып, – ә син бар, чыгып кит, безнең гаилә эшләренә кысыласы булма, – дип ысылдады.
Дөресен генә әйткәндә, мин бу сүзләрне Ләйлә ападан күптән көтә идем инде, шуңа бер дә гаҗәпләнмәдем. ә менә Алмазның югалып калмавы, үзен чын егетләрчә тотуы ошады.
Мин чыгарга дип борылуга, Алмаз кулларымнан тотып туктатты да:
– Ярар, әни, Мәдинә белән диңгез ярына бармаганнан берни дә үзгәрмәс, – дип тыныч кына җавап бирде, – синең Мәдинәне куып чыгаруың, мине дә куып чыгару дигән сүз, – дип ишекне япты.
...Балалар паркына кадәр сөйләшми атладык. Утыргычка барып утыргач кына:
– Мәдинә, мин сине хәзер озатып куям да Кәримнәргә китәм. Мин бүген өйгә кайтырга җыенмыйм.
– Бу аңлашылмаучылык минем аркада килеп чыкты, димәк, бездә кунасың, – дидем.
– Әти-әниең ни дияр соң?
– Дөресен әйтсәк, куып чыгармаслар. Залдагы диван буш...
Дәвамы бар.
+24 °С
Дождь
