АЛМАЗ+МӘДИНӘ

Яңа ел бәйрәмнәре дә җитте. Алмазны сессия бетмичә җибәрмәүләре сәбәпле, мин дә яңа елны тулай торакта кызлар белән каршы алырга булдым.

Сессияне уңышлы гына тәмамлап өйгә ашыктым. Анда мине Алмаз каршы алырга тиеш иде. Автовокзал тулы кеше, ә билетлар инде сатылып беткән. Соңгы хатымда шушы автобус белән кайтырга сүз биргән идем Алмазга. «Ничек тә кайтырга кирәк!» дигән уй белән, тиз генә автобус йөртүче шоферны эзләп таптым, ялына торгач каршы килмәде. Ярты юлны аяк өсте басып кайтсам да, йөземнән елмаю төшмәде, йөрәк ярсып типте. Автовокзалда төшүгә як-ягыма карадым. Ләкин таныш шәүлә күренмәде. Бер ярты сәгать Алмазны көткәннән соң, берүзем генә өйгә таба атладым. Башымда нинди генә уйлар әйләнмәде, барлык начар уйларны читкә куарга тырыштым.

Өйгә керү белән беренче эш итеп телефонга тотындым.

– Тыңлыйм, – дип, Ләйлә апа трубканы алды .

– Исәнмесез, сезне Мәдинә борчый иде әле. Алмаз белән сөйләшергә мөмкинме? - дип ягымлы гына сөйләшергә тырыштым.

– Ул өйдә юк, – диюгә башымнан «димәк, әле ул кайтмаган» дигән уй йөгереп узды. Тагын нидер сорарга авызымны ачкан гына идем, трубкада өзек-өзек тавыштан башка берни дә ишетелмәде.

Тизрәк Галиягә шалтыраттым, ул мине гел тынычландыра, уйларымны дөрес якка бора белә иде. Ләкин ул да кайтмаган икән әле. Соңгы вариант – Кәримгә шалтырату.

– Кәрим, сәлам, күптән күрешкән юк, – дип көлештек, чөнки без бер уку йортында төрле факультетларда гына укый идек, – Алмаз кайтканмы икән, шуны беләсе килгән иде. Ләйлә апа минем белән сөйләшергә теләмәде.

– Әйе, кайтты, – диде ул, – без егетләр белән бергә сессия бетүне бәйрәм итәргә җыенган идек, ишек төбендә аякка кигәндә эләктердең... Сез Алмаз белән бергә киләсездер дип уйлаган идем. Сине каршы алырга җыенган иде бит ул.

– Уйларыннан кире кайткан, ахры, – дип кенә җавап бирә алдым, башымнан «ул үзе генә шулай тиз уйларыннан кайта торган кеше түгел, димәк, нидер булган» дигән уй йөгерде.

Бөтен сөйләшүне дә әни ишетеп торган икән. «Кызым, ни булды?» – ди.

– Белмим, әни, – дип иңсәмне җыердым. – Алмаз мине каршы алырга тиеш иде, килмәде. Кәримнең сүзе буенча, егетләр белән бәйрәмгә барырга җыена икән.

– Әйе, көндез очраткан идем мин аларны кибет янында.

– Кемнәрне? – дип ярсыды йөрәк.

– Алмаз әнисе белән, тагын, ялгышмасам, әнисенең дусты кызы белән бар иде.

Менә хәзер мин барысын да аңлый башладым кебек. Ләкин ул миңа барысын да үзе аңлатырга тиеш! Шундый катгый карар кылып, дискәтүккә чыгып киттем. Залга узуга ук алар компаниясенә күзем төште. Алмаз, килгәнемне сизеп, миңа таба борылды. Сәлам дә бирмичә, кире арты белән борылып басты. Йөрәк аның саен ныграк ярсыды. Алар ягына атладым.

– Сәлам! – дип, барысы белән дә исәнләштем, күзләрем кабат Алмазның салкын карашына тап булды. Алмаз җавап урынына теләр-теләмәс кенә баш какты да:

– Ничек әле син бүген үзең генә киләсе иттең, кая дустың Галия? – дип мыскыллы елмайды.

– Әйе шул, – дип мин дә баш кактым, – Галия кайтмаган әле.

Күзләрендә моңсулык күренде, ул ни өчендер бик борчыла иде. Кәримгә сораулы караш ташладым, ул да аптырау хәлендә иде.

– Әйдә, Алмаз, чыгыйк әле, сөйләшергә кирәк, – дип, аны кулыннан сөйрәдем. Алмаз теләмичә генә артымнан атлады.

– Алмаз, ни булды? Мин берни дә аңламыйм? – дип аның күзләренә карадым.

– Ә бәлки син миңа сөйләрсең? – дип карашы белән йөрәкне көйдерде. – Шәһәрдә башка егетләр белән йөргәнеңне җиткермәсләр дип уйладыңмы?

– Нинди егет? Син ни турыда? – дип ярсыдым, тизрәк җавап көттеп.

– Ял көннәрендә хәтта монда да алып кайткансың икән, автобустан төшкәнегезне, ничек сумкаңны күтәреп кайтканын күргәннәр.

– Моны сиңа кем сөйләде? – дип ачыклык кертергә тырыштым, сүз ни хакында икәнен аңлый башлаган идем инде мин.

– Әһә, хәтта каршы да килә алмыйсыңмы? – дип күзләре ялтырады, - Гөлназ күргән. Әнидән сорагач ул да пичәтләде. Мине борчымас өчен генә алдан сөйләмәгән.

– Утыр, – дип якындагы утыргычка төрттем, – мин сине хәзер егетем белән таныштырам. Бер кая да китәсе булма, - дип әмер бирдем. Ул ярар дип башын какты, кәефе бөтенләй кырылды. Тиз генә Кәримне эләктереп Алмаз янына очтым.

– Кәрим, Алмазга әйт әле, октябрь аенан шушы көнгә кадәр син ничә тапкыр өеңә кайттың?

– Тәк-тәк, - дип санады Кәрим, - бер дүрт-биш тапкыр бардыр инде, ник?

Мәдинә җавап бирмичә сорау алуын дәвам итте:

– Ә ничә тапкыр без синең белән бергә автобуста кайттык? Бер-ике тапкыр икәү генә кайттык, ә бер юлы Галия дә бар иде.

Алмазның йөзе яктыра башлады, ул да эшнең нидә икәнен аңлады, күрәсең.

– Кәрим, син бит тәрбияле бала? – дип дәвам иттем, – яныңдагы кызга сумкасын күтәрергә булышасың бит? Әле мин бит синең күршең дә, – дип елмайдым.

Кәрим башын какты, ул әле һаман боларның ни өчен кирәк икәнен аңлап бетерми иде.

– Менә, Алмаз, таныш бул, бу – Кәрим, – дип мыскыллы елмайдым, – мине шәһәрдән өйгә озатучы егет. Әле без аның белән бергә кире дә китәбез, анысы турында сиңа әйтергә онытканнар. Кәримне хәзер кыйныйсыңмы, әллә миннән башка гынамы?

– Ярый, исән чакта мин китим әле, – дип, Кәрим залга таба юнәлде.

Күңелем әрнеде, Алмазның урамда гайбәт җыеп йөрүен аңлый алмадым. Үпкәләгән кыяфәт чыгарып, еламаска тырышып, артым белән борылдым.

– Мәдинә, мин җүләрне гафу ит, зинһар, – дип яшен тизлегендә каршыма килеп чыкты да билемнән кочып алды. – Гөлназны әнисе белән кибеттә очраткан идек. Хәлләр сорашкач, бу ялларда Мәдинәнең ниндидер егет белән кайтканын күргән идем, автовокзалдан сумкасын да күтәрешеп кайтты, диде. Әни дә, әйе мин дә күрдем, сине борчырга гына теләмәдем, улым, дигәч, бөтенләй коелып төштем. Шуңа сине автовокзалга да каршы алырга килмәдем, бу юлы да бергә кайтырсыз кебек тоелды. Икегезне бергә күрсәм хисләремне тыеп тора алмам, кыйнап ташлармын дип курыктым. Үземне артык тойдым. Гафу ит, зинһар. Башта ук синең белән сөйләшәсем калган. Мин яратам сине, – дип, гафу иткәнне көтте.

– Алмаз, әйдә болай сүз куешабыз... Шушы минуттан без ни булса да бер-беребездән яшермәскә тиешбез. Кеше сүзенә ышанып, бер-беребезгә ышанычны югалтмаска иде. Тирә-якта көнләшүчеләр дә булыр. Иң беренче чиратта барлык сорауларны да без бер-беребезгә бирергә тиеш. Килешмисең икән, ничек кенә авыр булмасын, без синең белән шушы минутта шушы урында аерылышабыз.

Мин сөйләгәндә Алмаз, ризалык белдереп, бүлдермичә гел башын кагып торды. Мин дә җавап итеп аны кочаклап алдым да:

– Сине шундый сагындым1 Сәгатьләр, минутлар санап көттем. Белмим моның нәрсә икәнен, ләкин синең янда рәхәт миңа, –дидем.



Алтынчы бүлек

Озын кышкы каникуллар башланганына шатланырга да өлгермәдек, алда тагын аерылышу, уку, сессия көтә иде безне.

Каникулны без Алмаз белән күңелле итеп үкәрергә тырыштык.

Көннәрдән бер көнне Алмазның кәефе юклыгын сизеп алдым да:

– Алмаз, ни булды? – дип сорыйсы иттем.

– Мәдинә, бар да яхшы. Аерылышу көне җитә бит, – дип кенә куйды.

– Алмааааз, без бит синең белән сүз куешкан идек түгелме соң? – дигәч кенә, дөресен сөйләргә булды.

– Синең янга чыгып китәр алдыннан әни белән сөйләшкән идем, – дип күзләрен читкә төбәде, – шул Гөлназны һаман миңа тәкъдим итә инде. «Улым, Гөлназ бик әйбәт кыз», – дип әнисе кебек итеп кыланды, – «Сез аның белән идеаль пар. Синең өчен медицина көллиятенә укырга керде бит ул», – дип дәвам итте.

– Ник синең өчен? – дип аптырадым мин.

– Ну, мин хәрби кеше, ә ул мин эшләгән хәрби частьтә шәфкать туташы. Әни белән Сания апа көн дә безнең туйны күз алдына китереп утыралар. Әни сүзләре буенча, алар без кечкенә чакта ук бергә булуыбызны теләгәннәр, – дип йөзен чытты Алмаз.

– Менә нигә Ләйлә апа минем белән сөйләшергә теләми икән. Мин аның бөтен планнарын бозучы кеше икән бит.

– Мәдинә, минем бу турыда сөйләшәсем дә килми.

Минем башымда уйлар бөтерелде: мин Гөлназга караганда яхшырак укыдым, мәктәпне көмеш медальгә бетердем, үз көчем белән физматка укырга кердем. Минем әти-әниләр дә районда хөрмәтле кешеләр: әти – баш инженер, әни әйдәп баручы икъдисатчы, ә Гөлназ исә әнисе белән генә үскән, әнисе гомер буе почтада эшләгән. Мин Алмазны очратканчы гел өйдә дәрес әзерләп, китап укып үскән кыз.

Тынып калганны күргәч, Алмаз:

– Мәдинә, мин яратам сине. Без бер-беребезгә тиң пар, – дип үзенә кысты, – әни сине якыннан белми, шуңа гына шулай фикер йөртә.

Без бу кичне беренче тапкыр алга таба план кордык. Туйны гына кайчан үткәрергә икеләндек, әллә дүртенче курста, әллә бишенчедә яхшыракмы. Уңай һәм тискәре якларын санадык.

– Ярар, вакыты җиткәч уйлашырбыз әле, – дип күз кысты Алмаз, – иң мөһиме мин тәкъдим ясагач, каршы килмәвең.

Ризалык белдереп баш кактым.

– Мәдинә, укуны бетергәч, мине хезмәт итәргә җибәрәчәкләрен беләсеңдер инде, – ул моны ниндидер дулкынлану хисе белән әйтте, – син минем белән барачаксың бит, әйеме?

– Әлбәттә, бер сүзсез, – дип елмайдым.

Без өйгә сөйләшмичә диярлек кайттык. Нигәдер икебезнең дә кәеф күтәренке иде.

Менә тагын вокзал... Тагын хушлашу...



Җиденче бүлек



Агачлар яшелләнде, табигать хуш искә төренде. Яз. Күңелем белән мин Алмаз янында, ә ул гына бик еракта.

Муса элеккеге гадәте буенча һаман озатып йөри. 8 Мартка бик матур ирис чәчәкләре күтәреп килгән иде. Муса белән уртак якларым күп, ләкин йөрәгем башкада. Ә Муса хәтта минем кәефемне дә алдан сизеп, күреп тора белә иде. Көннәрдән бер көнне мин бу күренешкә нокта куярга булдым.

– Муса, син ялыкмадыңмы әле? – дип сүз башладым укудан тулай торакка кайтып килгәндә. Яңа елдан соң икенче сменада уку сәбәпле, янәсе мине караңгыда үземне генә җибәрергә курка, көн дә озатып йөри башлады.

– Нәрсәдән? – дип аңламаган атлы булды.

– Менә шулай минем артымнан йөрүдән, – дим, – мин озакламый кияү куенында буласы кыз, йөргән егетем бар икәнен дә беләсең. Син бик яхшы егет, ләкин мин башканы яратам.

– «Озакламый» дигәне саналмый аның, – дип тыныч кына җавап кайтарды Муса, – миңа синнән башкалар кирәкми.

– Ә миңа син кирәк түгел! – дип кызып киткәнемне сизми дә калдым. – Гафу ит, рәнҗетергә теләмәгән идем.

Муса берни булмагандай басып тора бирде, әйтерсең лә мин дивар белән сөйләшәм. «Яши, яши күз күрер әле», – дип пышылдады ул.

Апрель ахыры җиткәне сизелми дә калды. Иртән укуга килү белән группа мине туган көн белән котлады. Бүләккә зур ал куян алганнар. Әллә каян сиздем, бүләкне Муса сайлаган. Үзе исә кич белән озата барганда ак роза чәчәге күтәреп килгән.

Алмаз хатларында минем туган көнгә киләм дип әйтсә дә, планнары барып чыкмады. Ялларда өйгә кайткач та ниндидер очрашуга өмет белән яндым. Галия белән Кәрим кереп торт белән чәй эчеп киттеләр, бераз күңелемне күрделәр. Алар киткәч, көзге каршына басып үзем белән сөйләшергә тотындым:

– Мәдинә, менә сиңа да 18 тулды. Ә яраткан кешең бер котлау открыткасы да салмады, – дип уфтандым. Күңелем белән аны аңласам да, йөрәгем аңлый алмады...

Сессия алдыннан бик күп рефератлар, зачет эшләре булса да, май бәйрәмнәренә кабат өйгә кайттым. Реферат язып утырганда ишекне әни шакыды: «Мәдинә, сиңа килделәр».

Бүлмәдән ишеккә кадәр барганчы нинди генә уйлар йөгермәде башымнан: Галия булса, бүлмәгә узар иде, бәлки ул Кәрим беләндер? Ишек артыннан башта чәчәкләр күренде, ә аннары... Алмазның елмаюлы йөзе.

– Алмаз?!. – дип гаҗәпләндем. – Сине нинди җилләр алып килде?

– Качтым... – дип диванга утырды ул.

– Ничек инде, качтым? – дип борчылдым. – Моның өчен сине кумыйлармы соң?

– Шаярдым гына инде, – дип елмайды Алмаз, – теге ялларда җибәрмәделәр, ә монда май бәйрәмнәре булгач җай чыкты. Өйгә кереп сумкамны гына ташладым да, синең янга чаптым, – дип, мине кочаклап алды. Мин иркә песи кебек куенына кереп утырдым да, «Ләйлә апага бу хәл бер дә ошамаган, күрәсең», – дип уйлап куйдым.

– Минем бүләгем ошадымы сиңа? – дигән соравыннан сүзсез калдым.

– Нинди бүләк? Кайтуыңны әйтәсеңме? Әйе, бик ошады, – дим.

– Юк, –дип сикереп торды Алмаз, –теге атнада әти-әниләр аша сиңа бүләк биреп җибәргән идем. Синдә ул бүләк юк... Димәк, тапшырмаганнар... – дип үз алдына сөйләнә башлады.

– Юк, Алмаз, миңа берни дә бирмәделәр, – дип акландым. – Нәрсә иде соң ул?

– Хәзер күрерсең, – дип, уктай атылып өйдән чыгып сызды.

Алмаз кире әйләнем килгәндә сәгатькә якын вакыт узып та киткән. Ә мин ул арада үземә урын таба алмыйча әрле-бирле йөрендем.

– Туган көнең белән, – дип, берни дә булмагандай, миңа кечкенә генә тартмачык сузды Алмаз. Аның эчендә көмеш муенса һәм аңа тагылган кечкенә генә тамчы бар иде. Алмазның кәефе бик нык кырылган булса да, күрсәтмәскә тырышып елмайды. – Әнинең вакыты булмаган икән, – дип, мин бирмәгән сорауга үзе үк җавап та бирде.

***

Бераз вакыт үткәч кенә ни булганын Кәрим сөйләде миңа: Алмаз ачулы өенә кайтып кереп, бүләкне сорагач, Ләйлә апа тартмачыкны аның битенә ыргыткан да, мин аңа бүләк тапшырырга ялланмадым, дигән. Алмаз берсүзсез тартманы алып чыгып киткән. Аннары тынычланыр өчен берничә тапкыр өй тирәли әйләнеп йөргән икән.

Дәвамы бар.

Гөлшат Фаткуллина.