ЕГЕРМЕ ДҮРТЕНЧЕ БҮЛЕК
Әйе, Альбина , әйе,чыып-чын яшен ташы бу.Минем шушы ал таш турында ишеткәнем булса да, ул вакытта күргәнем юк иде әле.Ә нинди серләр саклый булып чыкты бит ул.
Алай икәән.Яшен ташы дип ишеткән бар иде инде,ну мондый буладыр дип уйламадым да.Кызыыык....
-Дәү әниии, димәк бозучылар элек тә булган?Ничек үзләре курыкмый алар?диде,Альбина пышылдап. Минем сихерчеләр турында, бер тапкыр укыган бар иде инде .Кешенең җанын урлый алар, дип язганнар иде бугай анда...
Элек балам, алар күп булганнар биит.Бозучылары да, сихерчеләр дә кеше арасында яшәп яткан.Әнә күрше авылда бер карчыкны, ай тулганда морҗадан кара кош булып очып чыга дип сөйлиләр иде...Аннары, авылның бер почмагыннан кара песи, бер почмагыннан утлы шар булып тәгәрәгән, пәри убырларны күргән кешеләр дә күп булды инде.Әбисе сөйләгән саен, Альбина дәү әнисенә табарак елышты.Ә синең дәү әни, үзеңнең күргәнең булмадымы суң ? диде ул, әбисенең кулыннан тотып.
Дөнья булгач, булды инде кызым.Минем яштиләр дә башта курыксалар да, соңыннан кызык итеп сөйли иделәр.Аларга да очраганнары булгандыр инде..
Ә сиңа кайда очрадылар суң , дәү әни?
Фәгыйләтти елмаеп оныгына карап куйды.Миңамы?Белмим дә инде, нәрсә булгандыр ул.Яшь вакытта, әйткән идем бит ,авылның икенче башында тора идек дип, Менә шууул. Бабаңнан, әниләргә барыйм әле дип сорадым да ,төнлә аларга киттем.Баганаларда тонык кына ,берән сәрән генә ут ялтырый...Ниндидер шомлы итеп агачлар шаулый..Барам шулай, урам буйлап.Күктә саран гына ялтырап, ай йөзә.Әниләргә җитәрәк, куркыныч караңгы , бер тыкрык бар иде.Карыйм шунда берәү шарт шорт утын яра, ай яктысында ап-ак каен пүләннәре ялтырый.Күп итеп өеп куйган инде , күрсәәәң. Ии, кызыктым инде агай, эх безгә дә булса дип.Андый каен утыннары төшкә дә керми иде безнең, җыен коры сары яга идек бит.Әниләргә кердем дә, Равил абый утын алып кайткан.Ап-каен утыныы.Шуны шарт итеп кенә яра , каян алды микән, урлаган утындыр инде, төнлә яра дим.Әниләр аптырашта калдылар, тапкандыр инде генә диделәр дә, оныттык.Бераз сөйләшеп, чәйләр эчтек, әти мәрхүм , әйдә кызым, караңгы бит, урам башына хәтле озатам дип, минем белән чыкты.Бер замааан, тыкрыкка җитәрәк, көлеп җибәрде бит әтием.Кызыым, каен утыннарың кая, ди? Мин түдә сүдә карыйм, утын түгел бер чыра агачы да күренми.Тып-тын.Әле генә Рәвил абый ярып ята иде, утыны да тау хәтле өелгән иде бит дим.Әти ышанмый, көлә генә..
Дәү әни,күзеңә күренгәндер может, диде Альбина, күзләрен ялтыратып.
Юуук инде, нигә бүтән нәрсә күренмәгән соң?Эт тә түгееел, мәче дә .Нәкъ менә шушы каен утыннары.Әти урам башына хәтле озатты да, кайтып китте.Мин дә курыкканны сиздермәдем.Ну аннан соң чабып күрсәттем инде, ярышта булсам, тучно беренче урын минеке иде.Бүтән төнлә какуй үзем генә йөрүүү..
.. .Аннары бүтән күрмәдеңме инде диде,Альбина, бик беләсе килеп.Эх, синее, үзе курка , үзе юртамы?дип көлеп куйды Фәгыйлә әби, аның шикләнгәнен сизеп.
Иии, дәү әниии,берне генә сөйлә инде, гүпчим курыкмыыыйм диде Альбина. Оныгы сорагач, түзмәде Фәгыйлә әби.Анаң , кызны куркыткансың дип әрләмәсен тагын, дип ишеккә карап куйды да, сөйләп китте.Яшь вакытларны шулай бер искә төшерүе, үзенә дә ничектер, рәхәт иде аңа.
-Шулааай, дип сөйләп китте Фәгыйлә әби.Элегерәк кызым, авылда төннәрен каравыл тору бар иде ул.Үз чиратын уздырган кеше, иртә белән шул "каравыл"дигән язулы тактаны , дәлше җибәрә иде дә, икенче көнне күршесе чыга иде.
Нәрсәгә кирәк булган инде ул, дәү әни, йөргәнсез инде аңгыраеп..
Алай димә, Альбина.Биик кирәк нәрсә булган ул.Кешеләр дә , ничектер шунда, каравылчы бар дип тыныч йоклый иделәр.Бөтен авылны әйләнәсе иде ул төндә.Ара тирә, капка-коймаларга да суккалап ала идек.Янәсе, каравылчы монда, ярдәм кирәкмиме?Урамда берәрсе егылып ятмыймы, ут -фәлән юкмы, бөтенесен карап йөри идек инде.
Әнә шулай бер көнне, безнең чират җитте бит.Киттек бабаң белән.Сөйләшә сөйләшә, урамнарны әйләндек тә, кәнсәләргә кул куярга кердек.Бер почмакта , тонык кына дежур ут яна.Тып тын, ара тирә ниндидер шыгырдаган тавышлар ишелеп куя.Мин дә арганмындыр инде, стинә кырыенда гына бер урындык тора иде.Шунда барып утырдым.Бабаң коридорның икенче почмагына , кнәгәгә кул куярга дип китте.Каранып утырам шулай. Бер замааан ,яшел гимнастеркасын каеш белән буып куйган, иске генә күн итек кигән берәү, шак шок йөри башламасынмы.Мин утырган җиремдә өнсез калсам, бабаң килгән җиреннән , аны күреп катып калды.Бабаңа карап, ымлап күрсәтәм, янәсе кем бу?Бабаң җилкә генә сикертә.Теге солдат безне күрми дә,карамый да , тик йөреп тора.Чәчләр үрә торды икебезнең дә, төн уртасы, торабыз кузгалырга да куркып.Бер замааан, теге солдат коридор буйлап бабаңа таба китмәсенме.Ходайның рәхмәте белән, бабаң стинәгә сеңеп калды, ул шак шок басып , теге почмакка китеп югалды.Үзеннән ниндидер, яңгырдан соң булган җир исеме шунда килә, җанны өшетерлек салкын бөркелә.Кәнсәләрдән ничек чыгып чапканны хәтерләмибез инде анысын, хәттә урам буйлап ничек өйгә килеп кергәнне белмибез.
Солдат абыең да шунда идеме әллә, өнсез калгансыз ?дип көлә әткәй.Эндәшү юк, башны гына селкибез.Ә күрәсең аны, күпләр күрә икән.Без генә ничектер, ул турыда ишетмәгәнбез.
Унике тулып киткәч, үз бүлмәсенә кереп китә ул.Шуңа күрә төн уртасында бүтән кермәгез дип , ачуланып алды әткәй.Оказывается, әлек бу бинада, красноармиецларның штабы булган икән.Хәзер сүтеп аттылыр инде аны.Йорт салырга участоклар биреп маташканнар иде, алучы булмагач чыршылар утыртып куйдылар әнә, аннан соң.
Айрат белән без булсаак..Ой, дәү әнии.Курыккансыңдыр инде имеее.
Курыктык Альбина, курыктык.Яшермим.Аннан соң төнлә тышка чыккан да, бер-беребезне уята идек әле..
Дәү әни, хәзер аларны электр утыннан курка дип әйтәләр бит, ишеткәнең бармы синең?
Шулайдыр да бәлки.Хәзер бик сирәк ишетелә бит андый хәлләр.Ә менә шул җен туганнары -бозык ясаучылар бар әле.
Дәү әни..Ә син үзеңне бозганнарын ничек белдең суң?
Белмәдем шул кызыыым.Башта белмәдем.Соңырак ничектер сизенә дә башладым бугай..Бар күңелем Хәким абзыеңа тартыла, үзем бабаеңа.Бу халәтне сүз белән генә аңлатып та булмый.Әйттең бит әле, бозучылар җанны урлый икән дип, шулайдыр да әле бу.Чөнки үзеңне берничек җиңеп булмый.Йөрәгем белән, иртәгә аерылам инде, нигә моның белән торам дип уйлыйсың.Ләкин,иртәгесен нинди анда, бер каршы сүз дә әйтеп булмый.
Дәү әниии, дәү әни дим.Мине бозмаган микән инде теге пәри туганы?Әнә бит Сәрби әби , әбисенең язмышын кызлар кабатлый дип,әйтте дисең үзең.
Юк, Альбина, курыкма балам.Язмышың үз кулыңда синең.Минем укыган догалар, Сәрби әбинекеләр дә, ярдәм итми калмас, алла бирса.Ә менә бу яшен ташын, янчыгы ние белән сиңа бирәм, югалтма яме, сакла.Кирәге чыкмасын кәничне, ну шулай да, дөнья хәлен белеп булмый.
Дәү әни, Айратны бозса таш?Ул бигрәк йомшак күңелле бит.Кемгә охшаган ул шулай?Белмичә дә калыр бит, кабагым.
Фәгыйлә әби, Айратның туптай түгәрәк бала чагын күз алдына китереп көлеп куйды.Ә бит син Альбина, бер тапкыр да аның үзенә "кабак"дип дәшмәдең име?Миңа кабак бөккәне дә пешертми идең бит әле.
Кечкенә чактан ук яраттым шул мин Айратны.Ул да мине ярата.Дәү әнии, мужет институтка укырга керсәм Зилә апа, безнең дуслыкка каршы да булмас әле, ничек уйлыйсың?
Бергә, бәхетле булырсыз дип уйлыйм, балам.Син үзең дә, шулай уйлап йөр.Теләгең кабул булыр, кайгырма...
Ләкин бу теләкләр кабул булганчы, Зиләнең корган ятьмәсенә эләгәселәрен,ни Фәгыйлә әби, ни Альбина белми иделәр әле..
-5 °С
Снег